Toqtaráli Tańjaryq: "Eski qiialdyń álemin eles torlaǵan"

Toqtaráli Tańjaryq: "Eski qiialdyń álemin eles torlaǵan"

Tanymal aqyn Toqtaráli Tańjaryqtyń bir top jańa óleńin oqyrman nazaryna usynamyz.

JALǴYZDYQ KARTINASY 

Tún óksip uzaq jylaidy… 
Paryz ben súnnet 
Oryndalmaǵan. 
(Ol daǵy eski bir indet). 
Meniki meńireý únsizdik. 
(Joly bolmaǵan). 
Qalanyń o bir shetinde aiǵai-shý, dúrmek. 
Kókjiektiń de kórinbes kórkem boiaýy – 
Jelge ushqan jalǵyz qaýyrsyn, 
Tozǵan bir sýret. 
Sanada ábden sarǵaiǵan estelikterdiń 
óshken ottaryn ún-túnsiz otyram úrlep. 

Eski qiialdyń álemin eles torlaǵan. 
Joldardy jutqan jondardai qimylsyz, sulyq. 
Kógershin tústes kóńil-kúi qulpyra almaǵan: 
Túzge qaraǵan tereze – áinegi synyq. 
Ainalam toly esikter. Eski sarailar. 
Kilitsiz qulpy. 
(Eshqaida jete alman júrip). 
…Bozamyq aidyń sáýlesin kózimen jutyp, 
Iesiz qalǵan kúshikter jatady ulyp… 

QOŃYR KÓLEŃKE 

Sen qaidasyń, qońyr kóleńke? 
Oiaý júrsem de tús kórgendei 
Seni saǵynam. 
Kári emennen saýlaǵan japyraqty iiskeimin, 
Birin biri shimailaǵan 
joldardyń ótkelinde turyp. 
Qańyraǵan kóshelerdi jalǵyz kezemin 
Ien araldai kókiregim qulazyp, 
Áli jattamaǵan duǵalardy kúbirleimin. 

Ashqyltym tús kórip uiqymnan oiansam, 
Oiymnan áldebir áýen saryny ketpeidi – 
Jorylmaǵan túsim sekildi, 
Boljanbaǵan saǵynyshqa shomamyn. 
Múlgigen baqta muńly áýendi yńyldap, 
Men iiskegen japyraqty 
mańdaiyńa basyp, 
Kóleńkeńnen kóleńke órbip, 
Men keshpegen ózenderdi keship, 
Men jattamaǵan duǵalardy kúbirlep, 
Sen qaida júrsiń, qońyr kóleńke?! 



*** 

Eki dáýirdiń arasyn bólgen 
aqjal tolqyndy ózen, 
Keship ótýdiń múmkin emestigin 
jon arqańmen sezesiń. 
Júzine Ýaqyttyń muńly taby 
uialaǵan áldebir kezeń – 
Bozań da bozǵylt torǵynǵa 
jasyrǵan óziniń elesin. 

Egiz qara taýdyń 
Silemin baǵzy órmekter qosady – 
Shym-shytyryq joldardyń óksigimen órilgen. 
Býyryl 
O bir dúniede búlkildep bulaqtar josady, 
Jasyl jamylshynmen kómilgen. 

Keshegi kórgenińniń barlyǵy 
búgin tús sekildi izim-ǵaiym. 
Boz jýsan juparyn simirgen 
bozdaq qyr qushyrlana. 
Ǵumyr-dariia – 
Tań men Keshtiń ótkelegine 
tirshilik toryn jaiyp, 
Óz nesibińdi Táńirden kútý ǵana… 



*** 

Men topyraqqa ainalǵan kúni 
Alysta tynyp aqqan ózen týlar. 
Aqjal tolqyn ústinde sharq uryp 
Qustar shýlar. 

Men topyraqqa ainalǵan kúni 
Bálkim, kún kúrkirep, 
Quiar nóser. 
Jaqpar tastyń qalqasyna bir shoq sáýle uiyp, 
Jalǵyz shybyq óser. 

Men topyraqqa ainalǵan kúni 
Tirshilik báz-baiaǵy qalpynda jalǵanyp jatar. 
Shyǵystan shyǵyp 
Kún, Batysqa batar. 

Men topyraqqa ainalǵan kúni 
Múmkin, bir aǵashqa aq shyt bailanar. 
Men topyraqqa ainalǵan kúni 
Topyraqtyń ózi topyraqqa ainalar... 



*** 
Seniń qara meńińde – 
Dúnieniń jylýy. 
Tamar shárbat sezimge 
Tamshy-nurdai úzilip. 

Qara tasqa basylǵan 
Duǵasyndai pirimniń! 
Týmysy úr asyldan, 
Perishtesi búginniń. 

Sol qara meń keýdeme 
Túsirgendei bir jaryq. 
Ózimnen hám ózgeden 
Júrem essiz qyzǵanyp. 

Qaldym meńsiz, qaiteiin, 
Bári ótkinshi men úshin. 
Qiialdanam jai tegin, 
Ózge qiyr órisim. 

...Seniń qara meńiń be? – 
Qabirimnen irkilip, 
Didaryńa kómilgen 
Topyraqtai bir túiir 
Ekendigin umytpa! 
Egiz mendik júrekpen. 
Kókiregińe quiyp nár, 
Túsirmeidi ol túnekke!.. 



*** 

Kólge túnegen kúmis tún sáýlesi zerli… 
Mańdaida móldir saǵynysh, saǵymy mórli. 
Ai qaýyzynan armanyń qaýashaq jaryp, 
Sen qaida otyr ekensiń, qara qyz meńdi? 

Aitylmai qalǵan sóz qansha kókirekke uiyp, 
San taraý joldar shaqyrar… tamyry tuiyq. 
…Jaýlyǵyn orap basyna, jarym júr beiǵam, 
Qarasha aiy búrlegen gúlge sý quiyp... 

Toqtaráli Tańjaryq 1982 jyly dúniege kelgen. «Tún paraqtary» atty jyr jinaǵy jaryq kórgen. «Serper» Jastar syilyǵynyń iegeri. 2014 jyly Polshada ótken «Eýropa aqyndarynyń konkýrsy» aiasynda kitaby poliak tiline aýdarylǵan. Birneshe jyr músháiralardyń júldegeri.