Foto: Aqorda
Prezident Qasym-Jomart Toqaev AQSh Prezidenti Donald Tramptyń Ýkraina máselesin retteýge qatysty josparyn qoldady, dep habarlaidy Ult.kz Aqordaǵa silteme jasap.
Qasym-Jomart Toqaev pen Armeniia Premer-ministri Nikol Pashinian BAQ ókilderine arnalǵan brifing ótkizdi. Brifing barysynda Memleket basshysy Ýkrainadaǵy jaǵdaidy retteýge baǵyttalǵan Tramptyń kúsh-jigerin, sondai-aq onyń usynǵan josparlaryn qoldaitynyn aitty.
«Qazirgi kúrdeli geosaiasi jaǵdaida AQSh Prezidenti Donald Tramptyń Ýkrainadaǵy jaǵdaidy retteýge baǵyttalǵan kúsh-jigerin jáne onyń usynǵan josparyn qoldaimyn. Qazaqstan Armeniia men Ázerbaijannyń beibit kelisimge kelýge degen ortaq umtylysyn tolyq qoldaidy», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Eske salaiyq, buǵan deiin Ýkraina Prezidenti Vladimir Zelenskii Tramptyń beibit josparyn qabyldaǵanyn jáne onyń tarmaqtaryn talqylaýǵa daiyn ekenin málimdegen. Aq úi bul jospardyń túpkilikti nusqasy emes ekenin aitqan.
Keiinirek Ýkraina depýtaty Aleksei Goncharenko soǵysqa núkte qoiýǵa arnalǵan 28 tarmaqtan turatyn josparyn jariialaǵan.
Tramp josparynyń negizgi tarmaqtary
1. Ýkraina qaýipsizdigi jáne saiasi mártebesi
-
Ýkraina egemen el retinde moiyndalady (biraq aýmaqtyq tutastyǵy tolyq emes).
-
Ýkraina Konstitýtsiiada NATO-dan bas tartý jóninde ózgeris engizýi tiis.
-
NATO Ýkrainany eshqashan qabyldamaitynyn resmi rastaýy kerek.
-
Ýkraina EO-ǵa kirýge múmkindik alady.
-
Ýkraina iadrosyz memleket bolyp qala beredi.
-
Qarýly kúshterdiń sany shamamen 600 myń adamǵa deiin qysqartylady.
-
Ýkraina aýmaǵynda NATO áskeri bolmaidy.
-
Eýropalyq joiǵysh ushaqtar Polshada ornalasady.
-
AQSh Ýkrainaǵa qaýipsizdik kepildigin beredi, biraq sharttarmen.
2. Territoriia máselesi
-
Ýkraina Donetsk oblysynyń qazir ózi baqylap otyrǵan bóliginen áskerin shyǵarýy tiis. Ol aimaq Reseige tiesili, biraq demilitarizatsiialanǵan beitarap aimaqqa ainalady.
-
Qyrym, Donetsk jáne Lýgansk oblystary de-fakto Reseidiń aýmaǵy retinde tanylady (AQSh tarapynan da).
-
Herson jáne Zaporoje oblystarynda qaqtyǵys jelisi «qatyp» turady.
-
Resei atalǵan bes aimaqtan tys jerlerdegi baqylaýdan bas tartady.
-
Zaporoje AES MAGATE baqylaýymen iske qosylyp, elektr energiiasy 50/50 Ýkraina men Reseige jiberiledi.
-
Ýkraina men Resei barlyq kelisimderdi kúsh qoldanbai oryndaýǵa mindetteledi.
-
Resei Ýkraina men Eýropaǵa qarsy shabýyl jasamaý týraly zań qabyldaidy.
3. Ýkraina ne alady?
-
«Jahandyq aýqymdy kómek paketi» (somasy kórsetilmegen).
-
AQSh Ýkrainadaǵy gaz infraqurylymyn qalpyna keltirýge kómektesedi.
-
Reseidiń 100 mlrd dollar kólemindegi (barlyǵy shamamen 300 mlrd) muzdatylǵan aktivteri Ýkrainany qalpyna keltirýge baǵyttalady.
-
Bul jobadan túsetin tabystyń 50%-yn AQSh alady.
-
Eýropa qosymsha 100 mlrd dollar bóledi.
-
Qalǵan muzdatylǵan reseilik aktivter sheshilip, AQSh–Resei birlesken jobalaryna jumsalady.
4. Resei ne alady?
-
Álemdik ekonomikaǵa qaita integratsiia.
-
Sanktsiialardyń birtindep alynýy.
-
G8 quramyna qaita oralý.
-
AQSh-pen uzaq merzimdi ekonomikalyq kelisim.
Bul bólimde energetika, tabiǵi resýrstar, Arktika, jasandy intellekt jáne t.b. baǵyttar qamtylady.