توقاەۆ ترامپتىڭ ۋكراينا جٶنٸندەگٸ جوسپارىن قولدادى

فوتو: اقوردا

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپتىڭ ۋكراينا مەسەلەسٸن رەتتەۋگە قاتىستى جوسپارىن قولدادى, دەپ حابارلايدى Ult.kz اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ارمەنييا پرەمەر-مينيسترٸ نيكول پاشينيان باق ٶكٸلدەرٸنە ارنالعان بريفينگ ٶتكٸزدٸ. بريفينگ بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى ۋكرايناداعى جاعدايدى رەتتەۋگە باعىتتالعان ترامپتىڭ كٷش-جٸگەرٸن, سونداي-اق ونىڭ ۇسىنعان جوسپارلارىن قولدايتىنىن ايتتى.

«قازٸرگٸ كٷردەلٸ گەوساياسي جاعدايدا اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپتىڭ ۋكرايناداعى جاعدايدى رەتتەۋگە باعىتتالعان كٷش-جٸگەرٸن جەنە ونىڭ ۇسىنعان جوسپارىن قولدايمىن. قازاقستان ارمەنييا مەن ەزەربايجاننىڭ بەيبٸت كەلٸسٸمگە كەلۋگە دەگەن ورتاق ۇمتىلىسىن تولىق قولدايدى», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن ۋكراينا پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير زەلەنسكيي ترامپتىڭ بەيبٸت جوسپارىن قابىلداعانىن جەنە ونىڭ تارماقتارىن تالقىلاۋعا دايىن ەكەنٸن مەلٸمدەگەن. اق ٷي بۇل جوسپاردىڭ تٷپكٸلٸكتٸ نۇسقاسى ەمەس ەكەنٸن ايتقان.

كەيٸنٸرەك ۋكراينا دەپۋتاتى الەكسەي گونچارەنكو سوعىسقا نٷكتە قويۋعا ارنالعان 28 تارماقتان تۇراتىن جوسپارىن جارييالاعان.

ترامپ جوسپارىنىڭ نەگٸزگٸ تارماقتارى

1. ۋكراينا قاۋٸپسٸزدٸگٸ جەنە ساياسي مەرتەبەسٸ

• ۋكراينا ەگەمەن ەل رەتٸندە مويىندالادى (بٸراق اۋماقتىق تۇتاستىعى تولىق ەمەس).

• ۋكراينا كونستيتۋتسييادا ناتو-دان باس تارتۋ جٶنٸندە ٶزگەرٸس ەنگٸزۋٸ تيٸس.

• ناتو ۋكراينانى ەشقاشان قابىلدامايتىنىن رەسمي راستاۋى كەرەك.

• ۋكراينا ەو-عا كٸرۋگە مٷمكٸندٸك الادى.

• ۋكراينا يادروسىز مەملەكەت بولىپ قالا بەرەدٸ.

• قارۋلى كٷشتەردٸڭ سانى شامامەن 600 مىڭ ادامعا دەيٸن قىسقارتىلادى.

• ۋكراينا اۋماعىندا ناتو ەسكەرٸ بولمايدى.

• ەۋروپالىق جويعىش ۇشاقتار پولشادا ورنالاسادى.

• اقش ۋكرايناعا قاۋٸپسٸزدٸك كەپٸلدٸگٸن بەرەدٸ, بٸراق شارتتارمەن.

2. تەرريتورييا مەسەلەسٸ

• ۋكراينا دونەتسك وبلىسىنىڭ قازٸر ٶزٸ باقىلاپ وتىرعان بٶلٸگٸنەن ەسكەرٸن شىعارۋى تيٸس. ول ايماق رەسەيگە تيەسٸلٸ, بٸراق دەميليتاريزاتسييالانعان بەيتاراپ ايماققا اينالادى.

• قىرىم, دونەتسك جەنە لۋگانسك وبلىستارى دە-فاكتو رەسەيدٸڭ اۋماعى رەتٸندە تانىلادى (اقش تاراپىنان دا).

• حەرسون جەنە زاپوروجە وبلىستارىندا قاقتىعىس جەلٸسٸ «قاتىپ» تۇرادى.

• رەسەي اتالعان بەس ايماقتان تىس جەرلەردەگٸ باقىلاۋدان باس تارتادى.

• زاپوروجە اەس ماگاتە باقىلاۋىمەن ٸسكە قوسىلىپ, ەلەكتر ەنەرگيياسى 50/50 ۋكراينا مەن رەسەيگە جٸبەرٸلەدٸ.

• ۋكراينا مەن رەسەي بارلىق كەلٸسٸمدەردٸ كٷش قولدانباي ورىنداۋعا مٸندەتتەلەدٸ.

• رەسەي ۋكراينا مەن ەۋروپاعا قارسى شابۋىل جاساماۋ تۋرالى زاڭ قابىلدايدى.

3. ۋكراينا نە الادى?

• «جاھاندىق اۋقىمدى كٶمەك پاكەتٸ» (سوماسى كٶرسەتٸلمەگەن).

• اقش ۋكرايناداعى گاز ينفراقۇرىلىمىن قالپىنا كەلتٸرۋگە كٶمەكتەسەدٸ.

• رەسەيدٸڭ 100 ملرد دوللار كٶلەمٸندەگٸ (بارلىعى شامامەن 300 ملرد) مۇزداتىلعان اكتيۆتەرٸ ۋكراينانى قالپىنا كەلتٸرۋگە باعىتتالادى.

• بۇل جوبادان تٷسەتٸن تابىستىڭ 50%-ىن اقش الادى.

• ەۋروپا قوسىمشا 100 ملرد دوللار بٶلەدٸ.

• قالعان مۇزداتىلعان رەسەيلٸك اكتيۆتەر شەشٸلٸپ, اقش–رەسەي بٸرلەسكەن جوبالارىنا جۇمسالادى.

4. رەسەي نە الادى?

• ەلەمدٸك ەكونوميكاعا قايتا ينتەگراتسييا.

• سانكتسييالاردىڭ بٸرتٸندەپ الىنۋى.

• G8 قۇرامىنا قايتا ورالۋ.

• اقش-پەن ۇزاق مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق كەلٸسٸم.
  بۇل بٶلٸمدە ەنەرگەتيكا, تابيعي رەسۋرستار, اركتيكا, جاساندى ينتەللەكت جەنە ت.ب. باعىتتار قامتىلادى.