"Ult aqparat" oqyrman nazaryna Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan Respýblikasy Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyn merekeleýge daiyndyq jónindegi memlekettik komissiianyń birinshi otyrysynda sóilegen sóziniń tolyq mátinin usynady.
***
Qurmetti Memlekettik komissiia músheleri!
Biyl qasietti Táýelsizdigimizge 30 jyl toldy.
Biz Elbasynyń kóshbasshylyǵymen barlyq qiyndyqtan ótip, qýatty Qazaqstannyń irgesin qaladyq.
Endi Egemendigimizdiń tórtinshi onjyldyǵyna qadam basamyz.
Bul – Elimiz úshin asa mańyzdy kezeń.
Osy ataýly jylǵa daiyndyǵymyz saqadai sai bolýy kerek.
Búgin memlekettik komissiianyń alǵashqy otyrysyna jinalyp otyrmyz.
Komissiiaǵa zor jaýapkershilik júkteledi.
Ótken aida meniń «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty maqalam jariialandy.
Onda Elimizdiń aldaǵy ideialyq baǵdaryna arnaiy toqtaldym.
Maqsattarymyzdy aiqyndap, tapsyrmalar berdim.
Maqalada kórsetilgen bastamalar tiianaqty iske asyrylýǵa tiis.
Qur dańǵaza men ysyrapshyldyqqa jol berýge bolmaidy.
Pandemiia kezindegi barlyq qaýipsizdik talaptary saqtalatyn bolady.
Árbir is-sharany elge paidasy tietin naqty isterge ulastyrý qajet.
Ekonomika, áleýmettik sala, bilim, ǵylym jáne basqa da baǵyttar boiynsha tyń jobalar qolǵa alynady.
Basa nazar aýdaratyn máseleler 30 jyldyqtyń tujyrymdamasynda kórsetilgen.
Osyǵan orai, Úkimet arnaiy jospar ázirledi.
Búgingi talqylaýdan keiin jospardy taǵy da pysyqtaimyz.
Eń bastysy, barlyq is-sharalar joǵary deńgeide uiymdastyrylyp, maǵynaly ótýi kerek.
Qurmetti jiynǵa qatysýshylar!
Tutas memleketti qamtityn aýqymdy is-sharalardy ótkizgen kezde aiqyn kózqaras, naqty ustanym bolýy shart.
Sebebi, óńirlerdiń bári ortalyqqa beiimdelip jumys isteidi. Sizderden baǵdar alady.
Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyn tek mereitoi dep sanaýǵa bolmaidy.
Eń aldymen, bul tarihi oqiǵaǵa ideologiialyq turǵydan qaraýymyz kerek.
Egemendiktiń biik belesin qalai atap ótkenimiz jón?
BIRINShI. Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵy – bul el tarihyndaǵy airyqsha mańyzdy kezeń.
Biz osy jyldarda atqarylǵan jumysty qorytyndylap, aldaǵy maqsatymyzdy aiqyndaimyz.
Qazir zaman basqa. Adamdardyń sanasy da aitarlyqtai ózgergen.
Oǵan qosa, búginde barsha álem jurtshylyǵy kúrdeli kezeńdi bastan ótkerýde.
Qarjyny ońdy-soldy jumsap, ulan-asyr toi jasaityn ýaqyt emes.
Tiimsiz forýmdar men konferentsiialar ótkizý de qajet emes.
Taǵylymdyq máni bar sharalarǵa basa nazar aýdarǵan jón.
Biz úshin halyqtyń áleýmettik jaǵdaiyn jaqsartý – basty mindet.
Eldiń turmysy túzelmese, jetistikterdi maqtan etý artyq.
Jurt bizden ómirine ózgeris ákeletin naqty qadamdar kútedi.
Memlekettik apparat osy senim men úmitti aqtaýǵa tiis.
Úkimet meniń tapsyrmam boiynsha Áleýmettik kodekstiń jobasyn daiyndap jatyr.
Kodeks azamattardyń, ásirese, kómekke muqtaj adamdardyń suranysyna tolyq sai kelýi kerek.
Bul bizdiń ádiletti memleket pen ashyq qoǵam qurý týraly ideiamyzben úndesedi.
Ministrler men ákimder «Halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵidasyn berik ustanýǵa tiis.
Azamattardyń aryz-tilekterine jedel jaýap berý qajet.
Eń bastysy, Táýelsizdiktiń igilikterin árbir otandasymyz kúndelikti tirshiliginde sezine alatyn bolsa – maqsatymyzdyń oryndalǵany.
EKINShI. 30 jyldyqty biz qolǵa alǵan reformalar aiasynda uiymdastyrǵan abzal.
Men bul jóninde óz Joldaýymda jáne Parlament sessiiasynyń ashylýynda tolyq atap kórsettim.
Qazir aldymyzda múlde jańa mindetter tur.
Biz saiasi reformanyń úshinshi kezeńin júzege asyramyz.
Sonyń aiasynda qoǵamdy demokratiialandyrýǵa baǵyttalǵan birqatar zań qabyldaýymyz qajet.
Osy oraida, men Úkimetke tiisti zań jobalaryn jedel ázirleýdi tapsyrdym.
Parlament ony ýaqtyly qaraýy kerek.
Elimiz egemendiktiń kelesi belesine tyń ózgeristermen qadam basqaly otyr.
Aldaǵy on jylda eldiń jańa kelbetin jáne ulttyń jańa bolmysyn qalyptastyramyz.
Tiimdi zańdar qabyldaý arqyly mańyzdy reformalardyń negizi qalanady.
Ekonomikalyq, saiasi jáne áleýmettik jańǵyrýdy tabysty júzege asyra alsaq – elge jasaǵan eń úlken syiymyz osy bolmaq.
Realizýemaia nami segodnia sistemnaia modernizatsiia strany napravlena na posledovatelnoe raskrytie potentsiala liýdei v obshestve, ekonomike, kýltýre.
Na eto takje natseleny poslednie izmeneniia v sferah gosýdarstvennogo planirovaniia i ýpravleniia.
My býdem poetapno ýstraniat vse sýshestvýiýshie disbalansy i barery na regionalnom ýrovne, poskolký dlia postroeniia silnogo nezavisimogo Kazahstana nam nýjny konkýrentosposobnye regiony i ýstoichivoe razvitie kajdogo goroda i sela.
My znachitelno ýkrepim pozitsii predprinimatelskogo klassa cherez privatizatsiiý gosaktivov na piat trillionov tenge do 2025 goda.
Vozobnovim programmý «Narodnoe IPO», chtoby kazahstantsy polýchili vozmojnost obresti chast natsionalnogo bogatstva i vnesti svoi vklad v razvitie flagmanov otechestvennoi ekonomiki.
Odnim iz bazovyh komponentov nashei politiki iavliaetsia povyshenie kachestva chelovecheskogo kapitala.
My doljny otmetit 30-letie Nezavisimosti konkretnymi delami i proektami, v kotoryh ýlýchshenie blagopolýchiia liýdei vystýpaet v kachestve glavnoi tseli vseh nashih ýsilii.
ÚShINShI. 30 jyldyqta atqarylatyn sharalar negizinen jastarǵa arnalýy kerek.
Biz ne jasasaq ta, bárin bolashaq urpaq úshin jasaimyz.
Búgingi jastar – óte bilimdi, alǵyr.
Olardyń kózqaras kókjiegi keń, jahandyq úrdistiń betalysyn tereń túsinedi. Aýqymdy oilai biledi.
Ǵylym men tehnologiianyń qyr-syryn igergen. Alpaýyt kompaniialarda qyzmet istep júrgenderi de kóp.
Bizdiń izimizdi basyp kele jatqan býynnyń azamattyq belsendiligi óte joǵary.
Eshqaisysy da igilikti isten shet qalmaýǵa tyrysady.
Pandemiia órshigen kezde myńdaǵan jastarymyz halyqqa qol ushyn berýge umtyldy.
Byltyrǵy Volonter jylynda bárimiz eriktilerdiń qajyrly eńbegine kýá boldyq.
Jastardyń qulshynysy zor.
Osy belsendilikti báseńdetpei, olardy jańa maqsatqa jumyldyrý qajet.
Indettiń beti qaitqan joq.
Tutas el bolyp uiysatyn basqa da sharýalar az emes.
Sondyqtan, volonterlik qozǵalysty ári qarai damytyp, onyń qýatyn durys arnaǵa baǵyttaý – óte mańyzdy.
Jastarǵa qatysty kelesi másele – jumyspen qamtý.
Bul, ásirese, óńirlerde asa ózekti.
Biz jumyssyz jastarǵa jol siltep, baǵyt-baǵdar berýimiz kerek.
Olardyń turaqty kásip tabýyna kómektesýimiz qajet.
Qazir jumyspen qamtýǵa baǵyttalǵan birneshe baǵdarlama bar.
Biraq, jastardyń kóbi sol sharalar týraly bilmeidi.
Memleket usynyp otyrǵan túrli qoldaý jumystarynan habarsyz.
Bul másele tek jalań úgit-nasihatpen sheshilmeidi.
Úkimet pen ákimder jastardy jumyspen qamtý jumysymen arnaiy ainalysyp, kúndelikti nazarda ustaýy qajet.
Qazirgi tańda jastar saiasatyna qatysty zańdarǵa qajetti túzetýler engizilýde.
Endi jergilikti memlekettik organdardy baǵalaý kórsetkishine «Jastardyń damý indeksi» qosylady.
Bul osy baǵyttaǵy sharalardyń tiimdiligin arttyrady.
Jastar saiasatyna arnalǵan «Táýelsizdik urpaqtary» atty birtutas ulttyq joba ázirlegen jón.
Ár baǵyt boiynsha bytyrańqy júzege asyrylyp jatqan jobalardy bir arnaǵa toǵystyrý kerek.
Sonda jumys júieli bolady.
Ony daiyndaýǵa, odan soń talqylaýǵa búkil jastar jáne stýdentter uiymdaryn, azamattyq belsendiler men táýelsiz sarapshylardy tartý kerek.
Qazaqstan – daryndy jastar mekeni.
Erteń elimizdiń abyroiyn asyratyn da – osy talantty ul-qyzdar.
Biz olardyń órisin ashyp, qarym-qabiletin shyńdaý úshin bar múmkindikti jasaýǵa tiispiz.
Znachimym napravleniem, v kotorom nasha talantlivaia molodej sposobna sygrat kliýchevýiý rol iavliaetsia kreativnaia ekonomika.
Segodnia na mejdýnarodnom ýrovne Kazahstan ýspeshno prodvigaiýt nashi molodye ýchenye, pevtsy, mýzykanty, aktery, dizainery i predstaviteli drýgih tvorcheskih professii.
Kreativnaia indýstriia iavliaetsia odnim iz samyh bystrorastýshih segmentov mirovoi ekonomiki. Obem etoi otrasli v riade razvityh gosýdarstv dostigaet 10 % ot VVP.
Porýchaiý Pravitelstvý prorabotat perspektivy kompleksnogo razvitiia infrastrýktýry podderjki etoi strategicheski vajnoi sfery.
Odnim iz ee sistemoobrazýiýshih elementov mojet stat Natsionalnyi obrazovatelnyi hab v oblasti naýki, kýltýry i sovremennogo tvorchestva.
Eta svoeobraznaia «Fabrika talantov» predostavit molodym odarennym liýdiam so vseh regionov strany shans proiti spetsialnye kýrsy i master-klassy ý lýchshih professionalov v svoei otrasli.
K dannoi deiatelnosti v kachestve nastavnikov i mentorov sledýet privlech i vypýsknikov razlichnyh mejdýnarodnyh programm, v tom chisle programmy «Bolashaq».
Nam vajno takje aktsentirovat vnimanie na vovlechenie iýnyh talantov v protsessy razvitiia strany. Kajdyi iz nih doljen oshýtit svoiý soprichastnost k ýspeham Rodiny, pochývstvovat gordost za ee dostijeniia.
Tak, vdohnovliaiýshim primerom grajdanskoi otvetstvennosti stalo ýchastie mnogih molodyh dobrovoltsev i predprinimatelei v takih sotsialno znachimyh proektah, kak «Týǵan Jer» i «Biz Birgemiz». Sledýet prodoljit etý rabotý.
Nýjno predostavit molodeji vse vozmojnosti dlia aktivnogo proiavleniia deiatelnogo patriotizma. Neobhodimo sozdat blagopriiatnye ýsloviia dlia investirovaniia eiý svoih znanii, vremeni i energii v sozidanie silnogo nezavisimogo Kazahstana.
Dlia etogo vajno takje posledovatelno razvivat v nashem obshestve traditsii metsenatstva i blagotvoritelnosti.
Vse bolshýiý popýliarnost v mire nabiraet takaia forma kollektivnogo sotrýdnichestva kak kraýdfanding. Eto odna iz samyh perspektivnyh form grajdanskogo ýchastiia v reshenii mnogih aktýalnyh problem obshestva.
Predlagaiý rassmotret vozmojnost sozdaniia na baze tehnoparka Astana Hub edinoi kraýdfandingovoi platformy. Ona obespechit effektivnýiý koordinatsiiý ýsilii molodyh dobrovoltsev i metsenatov po pozitivnomý preobrazovaniiý nashei strany.
Vse eti mery býdýt sodeistvovat formirovaniiý kýltýry vzaimopomoshi i priamogo ýchastiia molodeji v prodvijenii svoei strany na pýti k progressý.
Ýveren, pokolenie Nezavisimosti sdelaet nash Kazahstan odnim iz samyh konkýrentosposobnyh gosýdarstv v mire.
TÓRTINShI. 30 jyldyqqa bailanysty sharalar halyqqa rýhani serpilis ákelýi qajet.
Negizgi maqsatymyz – azamattardyń, ásirese jastardyń boiyna otanshyldyq sezimin ornyqtyrý.
Sondyqtan, árbir is-shara memleketshildik sanany nyǵaitýǵa arnalýy kerek.
Rýhaniiat salasyndaǵy jumystyń birneshe baǵyty bar.
Ult tarihynda óshpes iz qaldyrǵan kórnekti tulǵalardyń eńbegin nasihattaý asa mańyzdy.
Biylǵy mereili jylǵa birneshe ataýly data tuspa-tus kelip otyr.
Jyr alyby Jambyldyń – 175, Alash arysy Álihan Bókeihanovtyń – 155, kúsh atasy Qajymuqannyń – 150 jyldyǵy, taǵy basqa birneshe tarihi tulǵanyń mereitoiy.
Biz byltyr Abai men Ál-Farabidyń mereitoilaryn óte maǵynaly ótkizdik.
Olardyń tulǵalyq kelbeti men ómir joly, eńbekteri halyqqa úlken oi saldy.
Bul tájiribeni aldaǵy ýaqytta da ustanǵan jón.
Mysaly, biyl – Semei poligonynyń jabylǵanyna 30 jyl.
Iadrolyq synaqqa tyiym salý arqyly biz óz taǵdyrymyzǵa ózimiz jaýap bere alatynymyzdy kórsettik.
Shyn máninde, bul – halyqaralyq qaýymdastyq úshin de airyqsha mańyzdy oqiǵa.
Qazaqstan álemdik antiiadrolyq qozǵalystyń kóshbasshysyna ainaldy.
Jer júziniń senimine ie boldy.
Taǵy bir mańyzdy másele. Qazaqstannyń akademiialyq úlgidegi tarihyn jazýdy jedel bastaýymyz qajet.
Biz memlekettigimizdiń tamyry tereńde jatqanyn el sanasynda berik ornyqtyrýǵa tiispiz.
Memlekettik nyshandarǵa qurmet – otanshyldyqtyń kórinisi.
Osy oraida, men rámizderimizdi qoldaný erejesin qaita qaraýdy tapsyrdym.
Qasietti kók bairaǵymyzdy úi syrtyna jáne basqa da kórnekti jerlerge ilýge tyiym salýǵa bolmaidy.
Kerisinshe, azamattardyń mundai áreketin quptaý kerek.
Qazaq tilin meńgerý – birtutas ult bolý jolyndaǵy airyqsha mańyzdy qadam.
Sondyqtan, til úirenýge talpynǵan azamattarymyzdy bárimiz qoldaiyq.
Memlekettik tildi biletin árbir azamat qazaqsha úirengisi kelgen dosymen, áriptesimen nemese tanysymen óz bilimin bólissin.
Mundai igi is bir-birimizge qamqorlyqty arttyryp, birligimizdi nyǵaita túseri sózsiz.
Jaqynda latyn grafikasyndaǵy qazaq álipbiiniń jańa nusqasy usynyldy.
Latyn qarpine kóship jatqanymyz da – Táýelsizdiktiń jemisi.
Týǵan jerdi jáne onyń tabiǵatyn qadirleý – týǵan eldi qorǵaýdyń belgisi.
Qorshaǵan ortaǵa qatysty ózekti máseleniń biri – aýanyń lastanýy.
Árine, óndiristi damytqan jón.
Alaida, biz ekologiialyq ahýaldy esten shyǵarmaýymyz kerek.
Úkimet osy máselege basa mán berýge tiis.
Kórikti jerlerimiz de jyl ótken saiyn jutańdanyp barady.
Sondyqtan, «Taza tabiǵat» jobasyn júzege asyrǵan jón.
Biz barlyq jerdi taza ustaýymyz qajet.
Ekologiialyq bastamalar jyl saiynǵy turaqty jumysqa ulasyp, ómir saltyna ainalýy shart.
Mysaly, men Ulystyń uly kúnin jańasha atap ótýdi usyndym.
Babalarymyz Áz Naýryz kelgende bulaqtyń kózin ashyp, aǵash otyrǵyzǵan.
Osy tamasha dástúrdi jańa qarqynmen jalǵastyraiyq.
Tabiǵatty tazalap, qorshaǵan ortany kógaldandyrýdy qolǵa alaiyq.
Mundai sharalardy barlyq aimaqta uiymdastyrýymyz qajet.
Bul – ata saltymyz jáne urpaqqa ekologiialyq tárbie berýdiń eń tiimdi joly.
BESINShI. 30 jyldyqtyń mánin halyqqa túsindirý, aqparattyq jumysty durys júrgizý mańyzdy.
Táýelsizdik merekesiniń tujyrymdamasy «Jasampazdyqqa toly jyldar» dep atalady.
Endeshe, jasampazdyq ideiasy keńinen dáriptelýi qajet.
Táýelsiz Qazaqstannyń negizin qalaýshy Tuńǵysh Prezidentimizdiń tarihi rólin erekshe atap ótýge tiispiz.
Elbasy saiasatynyń sabaqtastyǵy barlyq is-sharalardyń ideologiialyq ózegi bolýy shart.
Táýelsizdikti atap ótkende tálimdik, tárbielik máni bar aqparatty usynyp, jurtty tartatyn jańa stildi, jańa formatty kóbirek engizý qajet.
Ár jerde ótkizilgen is-sharalar týraly qurǵaq eseptiń qajeti joq.
Elge ózgeris ákelmese, myńdaǵan madaqqa toly maqalalardan eshqandai qaiyr bolmaidy.
Qurmetti áriptester!
Biz barlyq baǵyttar boiynsha negizgi máselelerdi naqtyladyq.
Úkimetke respýblikalyq shtabpen birlesip, osy usynystardy Merekelik josparǵa jáne Ideologiialyq kartaǵa engizýdi tapsyramyn.
Sonymen birge, memleketimizdi nyǵaitýǵa, elimizdi damytýǵa úles qosqan azamattarǵa laiyqty qurmet kórsetemiz.
«Qazaqstan Respýblikasynyń 30 jyldyǵy» atty mereitoilyq medal shyǵarylady.
Táýelsizdik – eń basty qundylyǵymyz jáne ol bárinen qymbat!
Bizdiń mindetimiz – keiingi urpaqqa kemel jáne qýatty Qazaqstandy amanattaý. Bárimiz belsendi jumysqa kiriseiik.
