Foto: Akorda.kz
Memleket basshysy Birikkken Arab Ámirlikterine resmi sapary aiasynda «Abý Dabi turaqty damý aptalyǵy» sammitine qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde jahandyq mańyzy bar ózekti taqyryptar talqylanatyn aýqymdy halyqaralyq sharany uiymdastyrǵany úshin joǵary mártebeli sheih Muhammed ben Zaid Ál Nahaianǵa alǵys aitty.
Prezident anaǵurlym taza ári «jasyl» álem jolyndaǵy ornyqty damý barshaǵa ortaq mindet ekenin atap ótti.
– Ókinishke qarai, geosaiasi turaqsyzdyqtyń shielenisýi jáne energetikalyq qaýipsizdiktiń saqtalmaýy klimattyń ózgerýine qatysty máseleni eleýsiz qaldyrdy. Jahandyq ortasha aýa temperatýrasy kóterilgen saiyn álemdegi qunarly azyqtyń 66 paiyzyn qamtamasyz etetin negizgi aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń shyǵymy edáýir azaiýy yqtimal. Sondai-aq tushy sý tapshylyǵyna dýshar bolý qaýpi zor. BUU baiandamasyna sáikes, 2050 jylǵa qarai klimattyń ózgerýi saldarynan 5 milliardtan astam adam aýyzsýǵa zárý bolýy múmkin. Bul dúniejúzilik azyq-túlik, energetika, qala jáne ekologiia júielerine qater tóndiredi. Munyń bári tek saiasi sheshimderdi ǵana emes, basqa da jedel ári tiimdi sharalar qabyldaýdy talap etedi. Planetamyzdy saqtaý úshin buryn-sońdy bolmaǵan mólsherde qarjylai investitsiia quiý kerek, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, klimattyń ózgerýine qarsy kúres tek damý nemese jańǵyrtý sharalarymen ǵana shektelmei, ózara tyǵyz bailanysta qatar júrýge tiis.
– Halyqaralyq qoǵamdastyq klimattyń ózgerýine qarsy kúres sharalaryn qarjylandyrý máselesine qatysty mindettemelerin arttyra túsedi dep senemiz. Búgingi jiynnyń mańyzdylyǵy da – osy. Qazaqstan kómirtegi beitaraptyǵyna qol jetkizýdiń uzaqmerzimdi mindettemelerin aiqyndady. Is júzinde elimiz Parij kelisimin alǵashqylardyń biri bolyp ratifikatsiialady. Sol sátten beri biz ekonomikany ártaraptandyrýǵa jáne jańartylatyn energiia kózderi men ornyqty tehnologiialardy ilgeriletýge baǵyttalǵan barynsha teńgerimdi, utymdy saiasatymyzdy qalyptastyrdyq, – dedi Prezident.
Memleket basshysy elimizde elektr energiiasynyń 70 paiyzǵa jýyǵy kómirden óndiriletinin atap ótip, aldaǵy ýaqytta ónerkásip pen ekonomikaǵa túbegeili qurylymdyq ózgerister ákeletin aýqymdy sharalarǵa arnaiy toqtaldy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, jańa Ekologiialyq kodeks ónerkásip korporatsiialarynyń jańartylatyn energiia kózderine kóshýine oń yqpal etedi.
– Kompaniianyń ekologiialyq jańǵyrýǵa quiatyn investitsiiasynyń tolyq quny biýdjetke tólenetin ekologiialyq tólemnen shegeriledi. Máseleniń normativtik-quqyqtyq retteý jaǵyna keler bolsaq, biyl barlyq negizgi ónerkásip salalary úshin Eń úzdik qoljetimdi tehnikalardyń (BAT) salalyq standarttar anyqtamalyǵyn ázirleý isi aiaqtalady. Kelesi satyda lastanǵan tabiǵattyń 80 paiyzyna jaýapty 50 iri korporatsiia osy standarttarǵa ótýi kerek, – dedi Prezident.
Memleket basshysynyń aitýynsha, Qazaqstan – kómirtegi beitaraptyǵyna qol jetkizý úshin uzaqmerzimdi strategiia qabyldaǵan Ortalyq Aziiadaǵy alǵashqy el. Atalǵan strategiia ulttyq deńgeide anyqtalǵan klimattyń ózgerýine qarsy kúres kórsetkishterine úles qosýdyń ońtaily tásilderin aiqyndaidy.
– Parniktik gazdar shyǵaryndylaryna kvota bólý jáne kvotalardy saýdalaýdyń ulttyq júiesi aýaǵa taraityn shyǵaryndylardy azaitýdy jáne energiia únemdeý tehnologiiasyn damytýdy yntalandyratyn mehanizm retinde óz tiimdiligin dáleldedi. Bizdiń ortaq maqsatymyz – Parniktik gazdar shyǵaryndylaryn saýdalaýdyń ulttyq jáne eýropalyq júiesindegi alshaqtyǵyn joiý. Bul sharalardyń barlyǵy Parij konventsiiasyndaǵy mindettemelerdi 2030 jylǵa qarai tolyq oryndaýǵa múmkindik beredi, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart sammit qatysýshylaryna Qazaqstandaǵy jańartylatyn jáne balamaly energiia kózderiniń perspektivalary týraly málimet berdi.
– Kún men jel faktorlary, sondai-aq ulan-ǵaiyr jerimiz Qazaqstannyń klimatty saqtaý jolyndaǵy jahandyq is-áreketterge atsalysyp, jańartylatyn energiia sektorynda kósh bastaýyna múmkindik beredi. Osyǵan bailanysty biz investorlarǵa anaǵurlym utymdy sharttar usyný úshin normativtik-quqyqtyq bazany jetildirip jatyrmyz. Jalpy, bizdiń josparymyz boiynsha 2035 jylǵa qarai Qazaqstanda 6,5 GVt jańartylatyn energiia resýrsy paida bolady. Bul oraida «jasyl sýtegi» – keleshegi zor baǵyttyń biri. Halyqaralyq sarapshylardyń pikirinshe, elimiz sýtegin eksporttaýshylardyń alǵashqy ondyǵyna kire alady, – dedi Memleket basshysy.
Prezident atom energiiasyn paidalaný máselesine nazar aýdaryp, bul aýaǵa taraityn parniktik gazdardyń kólemin azaitýǵa áser etetin basty faktordyń biri ekenin aitty. Sondai-aq Qazaqstannyń atom energetikasyn damytýdaǵy artyqshylyqtaryna toqtaldy.
– Elimiz tabiǵi ýran óndirý boiynsha álemde birinshi orynda. Biz iadrolyq otynnyń komponentterin óz elimizde óndiremiz jáne atom energiiasyn qaýipsiz paidalaný isin odan ári damytýǵa múmkindigimiz mol. Bizdiń pikirimizshe, bul – aimaqtyq jáne jahandyq deńgeidegi saýda men investitsiia úshin keleshegi mol sala, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Memleket basshysy klimattyń ózgerýin tejeý strategiiasy úshin orman ósirý ómirlik mańyzy bar baǵyt sanalatynyn jetkizdi. Onyń aitýynsha, Qazaqstan Klimattyń ózgerýi jónindegi BUU 26-shy konferentsiiasynda qabyldanǵan Orman men jerdi paidalaný deklaratsiiasyna qosyldy. Budan bólek, elimizde 2025 jylǵa deiin eki milliard aǵash otyrǵyzýdy kózdeitin aýqymdy joba bastaldy. Byltyr 282 million túp aǵash otyrǵyzyldy. Biyl taǵy 410 million aǵash otyrǵyzý josparlanyp otyr.
Prezident astyq óndirisi boiynsha Qazaqstan álemde jetinshi oryn alatynyn atap ótip, dúniejúzilik azyq-túlik tapshylyǵymen kúreste elimiz óziniń aýyl sharýashylyǵy áleýetin paidalanýǵa nietti ekenin málimdedi.
– Biz aýǵan halqyna gýmanitarlyq kómek retinde bidai unyn jetkizý úshin Dúniejúzilik azyq-túlik baǵdarlamasymen, sondai-aq BUU-nyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uiymymen tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteimiz. Osy rette damýshy elderdi azyq-túlikpen qamtamasyz etý úshin Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi islam uiymymen de yntymaqtasa jumys isteýge shaqyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sóziniń sońynda sammitke qatysýshylardyń barlyǵyn «jasyl jobalardy» júzege asyrýǵa belsene atsalysýǵa, sondai-aq ESG-investitsiialar men ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizý úshin kúsh biriktirýge shaqyrdy.
