Foto: Akorda.kz
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Aqorda» rezidentsiiasynda otandyq biznes ókilderimen kezdesý ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Prezident óz sózinde Qazaqstan halqyna Joldaýynda elimizdi damytýǵa arnalǵan tyń tásilder usynǵanyna nazar aýdardy.
– Biz ekonomikanyń ósimin keminde 6-7 paiyzǵa jetkizýimiz kerek. Ol úshin biznestiń jeke bastamalaryna barynsha qoldaý kórsetý qajet. Osy baǵytta biraz sharýa atqaryldy. Degenmen kásipkerliktiń damý qarqyny áli de bolsa báseń, óz áleýetine sai emes deýge bolady. Bir sózben aitqanda, bizge shyn máninde sapaly serpilis qajet. Eń aldymen, memleket pen biznestiń qarym-qatynasy múlde jańa úlgige kóshýge tiis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy memleket pen biznesti jańa «qoǵamdyq shart» jasaýǵa shaqyrdy.
– Bul sharttyń mánin bylai sipattaýǵa bolady: Memleket biznestiń damýy úshin barynsha qolaily jaǵdai jasaidy jáne jeke menshiktiń tolyq qorǵalýyn qamtamasyz etedi. Óz kezeginde, kásipkerler ózderine júktelgen mindetti, atap aitqanda salyq tóleý, ekonomikaǵa investitsiia quiý, jumys oryndaryn ashý, qyzmetkerlerine qolaily eńbek orta qalyptastyrý sekildi mindetterdi adal oryndaidy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezidenttiń aitýynsha, memleket pen biznes arasyndaǵy qatynas ózara senimge negizdelýi qajet.
– Memlekettik apparat árbir biznesmenge zań buzýshy retinde qaramaýy kerek. Mundai ustanym, túptep kelgende, basqarýdyń repressivti sipatyna alyp keledi. Memleket kásipkerlerge kómektesýge mindetti. Muny erekshe atap ótkim keledi: kásipkerlerge kómektesý kerek. Al kásipkerler shaǵymdanýshy nemese qoldaýǵa muqtaj rólinde kórinbei, memlekettik apparattyń teńquqyly seriktesine ainalýǵa tiis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Prezident jýyq arada sheshýdi qajet etetin basym mindetterge toqtalyp, eń aldymen, zań ústemdigin jáne jeke menshiktiń qorǵalýyn qamtamasyz etý qajet ekenin atap ótti.
– Qylmysqa, onyń ishinde ekonomikalyq sipattaǵy qylmysqa qarsy kúres tek qana zań aiasynda júrgizilýi kerek. Mundai asyrasilteýshilik memlekettiń múddesine ǵana qaishy kelmeidi, sonymen qatar Qazaqstannyń abyroi-bedeline nuqsan keltirip, meniń bastamalaryma halyqtyń senimin azaitady. Biz qadaǵalaýdyń teńgerimdi mehanizmin qalyptastyrýymyz qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy zańgerler jáne kásipkerler qoǵamdastyǵymen óz aldyna bólek kassatsiialyq instantsiia qurý máselesi jóninde keńes ótkizý qajettigi pisip jetilgenine nazar aýdardy.
– Sýdialar korpýsy bul qadam azamattardyń quqyqtaryn sapaly qorǵaýǵa múmkindik beredi dep sanaidy. Prezident Ákimshiligi atalǵan máseleni qolǵa alady. Kassatsiialyq sotty qurý jóninde ortaq pikirge kelsek, sot júiesiniń biýdjetin arttyrýǵa jol bermeimiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezidenttiń aitýynsha, sot sheshimderiniń 60 paiyzdan astamy azamattar men biznestiń paidasyna sheshiledi. Buǵan qosa memlekettik apparattyń biznesti sotqa júginýge májbúr etetin kemshilikterdi túzetý jumystary tiisti deńgeide júrgizilmeidi. Osyǵan bailanysty Úkimetke Joǵarǵy Sotpen jáne Ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, memlekettik organdar qyzmetindegi teris áreketterge muqiiat taldaý jasap, olardy joiý úshin pármendi sharalar qabyldaýǵa tiis.
Qasym-Jomart Toqaev aktivterdi qaitarý kezinde memleket pen biznestiń múddeleri arasyndaǵy teńgerimdi saqtaýdy kelesi basymdyq retinde atap ótti.
– Taiaýda aktivterdi qaitarý jóninde zań qabyldandy. Bul zań aktivterdi qaitarý sharalaryn bir maqsatqa jumyldyrýǵa baǵyttalǵan. Iaǵni, bul – shyn máninde, qoǵamdyq kelisim aktisi. Túptep kelgende, bul shara ekonomikamyzdy saýyqtyryp, áleýmettik jikke bólinýshilik pen adamdar arasyndaǵy alshaqtyqtyń aldyn alýǵa tiis. Adal bizneske, sheteldik jáne otandyq investorlarǵa budan qaýiptenýdiń esh reti joq, – dedi Prezident.
Memleket basshysy elimizdiń áleýetti kásipkerlerin metallýrgiia, himiia, mashina jasaý jáne basqa da salalarda iri jobalardy júzege asyrýǵa atsalysýǵa shaqyrdy.
– Sizderde qarjy da, tájiribe de jetkilikti, álemdik naryqtarǵa shyǵatyn bailanystar da bar. Sondyqtan osyndai jobalardy júzege asyrý máselesin qarastyrýǵa shamalaryńyz jetedi. Eldiń damýyna qarjy quiýǵa daiyn ekenderińizdi kórsetińizder. Adal ári óz eline paidamdy tigizsem degen niettegi biznes árdaiym qurmetke laiyq jáne olar memlekettiń qorǵaýynda bolady. Ashyǵyn aitaiyn, joǵary da aitylǵan óndiristerge investitsiia salý aktivterdiń túp tórkininiń zańdylyǵyn dáleldeýge talpynys retinde qarastyrylady. Eger siz ie bolǵan kapital tek menshik iesine ǵana emes, sondai-aq ulttyq ekonomikanyń igiligine jáne Qazaqstannyń órkendeýine qyzmet etse, onda bul – aqshanyń qaidan kelgeni jónindegi suraqty kún tártibinen alyp tastaýǵa jaqsy sebep. Alaida mundai mámilege kelý múmkindigi barǵan saiyn azaiyp keledi. Ony da túsiný kerek, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev ekonomikany yntalandyratyn ádil salyq saiasatyn júrgizý qajet ekenin taǵy bir mańyzdy mindet retinde atap ótti.
– Salyq organdary kásipkerlerdi jappai sotqa tartyp jatyr. Atap aitqanda, kelisimderdi jaramsyz dep taný jóninde talap-aryz kóp beriledi. Sottardyń júktemesi edáýir artty. Olarǵa salyqtyń durys tólenýin tekserý mindeti de júkteldi. Buǵan jol berýge bolmaidy. Jaǵdaidy túzeý úshin sharalar qajet. Jalpy, bizde salyq qyzmeti meilinshe tiimdi jumys isteidi. Úkimet jańa Salyq kodeksinde salyqtan jaltarýǵa qarsy is-qimyldyń tiimdi mehanizmin qarastyrýy kerek, – dedi Memleket basshysy.
Prezident salyq túsimderinde eleýli sáikessizdik bar ekenine toqtalyp, salyq saiasatyn jetildirý qajettigin aitty.
– Elimizdegi salyqtyń 80 paiyzyn 260-qa jýyq kompaniia tóleidi. Bul teńgerimsizdikti basqa salyq tóleýshilerdiń salyqtyq túsimin arttyrý arqyly túzeý kerek. Sarapshylardyń baǵalaýyna sáikes elimizde jumyspen qamtylǵan jalpy halyqtyń tórt milliony tabysynan salyq tólemeidi. Jeńildetilgen salyq rejimi engizilgenine qaramastan, mikro jáne shaǵyn biznes sýbektileri aqsha ainalymyn jasyrady jáne azaityp kórsetedi. Biznes sýbektileriniń 70 paiyzǵa jýyǵy jeńildetilgen deklaratsiiada bes millionnan az tabys kórsetip, osy rejim aiasynda túsimderdiń 6 paiyzyn ǵana tóleidi. Sondyqtan salyq protsedýralaryn jeńildetip, halyqpen jáne biznespen tiimdi qarym-qatynas jasaý arqyly belsendi salyq tóleýshilerdi kóbeitý jańa salyq saiasatynyń negizgi maqsattarynyń biri bolýǵa tiis. Salyq tóleýden jaltarýdan, tekserýshi organdarmen til tabysyp, táýekelge barýdan góri salyq tóleý tiimdi ári ońai bolýy kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy naqty indýstriialandyrýdy qamtamasyz etýdi kelesi mańyzdy mindet retinde aiqyndady.
– Kúrdeli jáne ornyqty ekonomikaǵa ónimdi ortasha jáne joǵary deńgeide óńdeý segmentterin belsendi igeretin óńdeý ónerkásibi negiz bolatyny belgili. Sonymen qatar bul baǵytta kedergilerdiń kóptigi kásiporyndar «ǵumyrynyń» uzaqqa sozylmaýynan baiqalady. Elimizde eki jyldyń ishinde ashylǵan kompaniialardyń tórtten biri ǵana naryqta qalady. Salystyrar bolsaq, bul kórsetkish basqa elderde 70-80 paiyzǵa teń. Kóp jaǵdaida bul Qazaqstandaǵy biznes-ahýaldyń áli de jetilmegenin kórsetedi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memlekettiń pikirinshe, munai servisi salasy otandyq ekonomikany ártaraptandyrýdyń jáne ósimdi qamtamasyz etýdiń negizgi tetigi bolýy kerek.
– Búginde Teńiz, Qashaǵan jáne Qarashyǵanaq ken oryndaryndaǵy jobalardy jobalaýmen basqa memleketter ainalysyp jatyr. Bul Teńiz ken ornyn keleshek keńeitý jobasyna da qatysty. Jobalyq sheshimderde importtyq materialdar men qurylǵylar esepke alynatyny túsinikti. Bul otandyq óndirýshilerdiń munai-gaz salasyndaǵy jobalardy júzege asyrý múmkindikterin shekteidi. Iri jobalardaǵy (Teńiz, Qashaǵan, Qarashyǵanaq) taýarlardyń jergilikti úlesi 5 paiyzǵa da jetpeidi. Úkimet jergilikti injenerler men kompaniialardy mindetti túrde tarta otyryp, jobalyq dizain-ofisterdi Qazaqstanǵa kóshirýge yqpal etýge tiis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Orta kásipkerliktiń damýyn jedeldetý – kelesi mańyzdy mindet. Prezienttiń aitýynsha, Qazaqstanda shaǵyn jáne iri biznes úshin óte jaqsy jaǵdai jasalǵan. Sonymen qatar shaǵyn biznes kásipkerliktiń asa mańyzdy sanalatyn orta býynyna kóshý úshin yntalandyrý jumystary jetispeidi.
– Orta kásipker, bizdiń baqylaýymyz boiynsha, áldeqaida shiraq, mobildi jáne qubylmaly naryqtyq jaǵdailarǵa tez beiimdeledi. Iá, sońǵy 7 jylda JIÓ-degi shaǵyn jáne orta kásipkerlik úlesiniń óskeni baiqalady. Biraq bul dinamikanyń negizgi qozǵaýshy kúshi – shaǵyn kásipkerlik sýbektileri. Olardyń sany 46 paiyzǵa kóbeidi. Osy oraida orta kásipkerlik tek 0,5 paiyzǵa ósip, ekonomikadaǵy úlesin 5 paiyzdan 6,2 paiyzǵa deiin arttyrdy. Bul rette EYDU elderinde onyń úlesi orta eseppen 18 paiyzǵa teń, al jekelegen memleketterde odan da joǵary, iaǵni 26 paiyzǵa deiin. Dál osy orta biznesti, ásirese óńdeý ónerkásibindegi kásipkerlikti qoldaý úshin elimizde áli kúnge deiin eshqandai erekshe jaǵdai jasalmaǵan, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Joldaýda kásipkerlik sýbektilerin yntalandyrýǵa baǵyttalǵan birqatar tapsyrma bergenin eske saldy. Atap aitqanda, memlekettik qarjylyq qoldaýdyń erekshe sharalaryn usyný, sondai-aq standartty salyq rejiminde jumys isteitin biznes úshin memlekettik tenderlerge jeńildikpen qol jetkizý máselelerin pysyqtaý kerek.
Budan bólek, Prezident Úkimetke qoldaý sharalaryna qatysty tetikterdi sapaly túrde jańǵyrtýdy tapsyrdy.
Memleket basshysy «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń qyzmetine qatysty máselelerge arnaiy toqtalyp, Palata biznes pen memleket arasyndaǵy tiimdi dialogtyń negizgi ózegi bolýǵa tiis ekenin atap ótti.
– Palatany odan ári transformatsiialaý, ony korporativtik basqarý sapasyn aitarlyqtai arttyrý qajet. Palata kásipkerlerdiń ortaq pikirin tolyq jetkizip, áleýmettik-ekonomikalyq reformalardy ilgeriletetin uiym bolýǵa tiis, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar jiynda Ulttyq ekonomika ministri Álibek Qýantyrov, Bas prokýror Berik Asylov, «Atameken» UKP prezidiýmynyń tóraǵasy Raiymbek Batalov, Kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákil Rýstam Júrsinov, «Ridder taý-ken shahta jabdyǵy zaýyty» JShS quryltaishysy Andrei Pechenin, «Qaiyp-Ata» JShS bas direktory Syrym Ertaev, «Kazdream» IT holdinginiń negizin qalaýshy ári basshysy Dáýren Tólebaev, «Orient Finance Groupe» JShS aktsioneri Rýslan Shaekin, «Maily daqyldardyń tájiribelik sharýashylyǵy» JShS direktory Farid Ábitaev, «Konkýrent-B» JShS temir joldardy jobalaý jáne salý jónindegi kompaniianyń direktory Baqytbek Qadyrov, Abai oblysynyń kásipkeri Elena Asylbekova sóz sóiledi.
