Aqordanyń resmi saitynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń beineúndeýiniń tolyq mátini jariialandy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
***
Qurmetti otandastar!
Barshańyzǵa málim, Men biyl halyqqa Joldaýymda saiasi jańǵyrý týraly aýqymdy baǵdarlama usyndym. Bul qujat qoǵamda jan-jaqty talqylandy. Sarapshylar qaýymy jáne belsendi azamattar osyǵan qatysty óz pikirin bildirdi. Qalyń kópshilik qoldaý kórsetti.
Joldaýda aitylǵan bastamalardyń negizgi maqsaty – saiasi júiemizdi túbirimen ózgertý. Bul halyqtyń kóp jylǵy talap-tileginen týyndap otyr. Azamattarymyz memleketti basqarý isine qatysýǵa keń múmkindik berilgenin qalaidy. Sondai-aq saiasi úderisti túbegeili demokratiialandyrý qajet dep sanaidy. Muny tiimdi júzege asyrý úshin Ata zańymyzǵa ózgerister engizý qajet.
Bir sózben aitqanda, konstitýtsiialyq reforma jasaý kerek. Osyǵan orai meniń tapsyrmammen arnaýly jumys toby quryldy. Oǵan belgili quqyqtanýshy ǵalymdar, tájiribeli sarapshylar jáne quzyrly organdardyń ókilderi kirdi.
Jumys toby Negizgi zańǵa engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlardyń jobasyn ázirledi. Ony muqiiat zerdelep, Konstitýtsiialyq keńeske joldadyq. Bul organ óz qorytyndysyn usyndy. Qujat jobasy Ata zań normalaryna sai keledi. Biz konstitýtsiialyq reformanyń sheshýshi kezeńine qadam bastyq. Endi Negizgi zańdy ózgertýimiz kerek. Shyn máninde, munyń el taǵdyry úshin airyqsha máni bar.
Ata zań baptarynyń úshten biri ózgeredi. Ashyǵyn aitsaq, Konstitýtsiiamyz múlde jańa sipatqa ie bolady. Sol sebepti, men respýblikalyq referendým ótkizý týraly bastama kóterdim. Óitkeni, mundai aýqymdy ózgeris búkil halyqtyń sheshimimen júzege asyrylýǵa tiis.
Barlyq damyǵan elde plebistsit tikelei halyq biliginiń aiqyn kórinisi sanalady. Biraq Qazaqstanda demokratiianyń bul tiimdi institýtynyń áleýeti tolyqqandy paidalanylmai otyr.
27 jyl buryn ótkizilgen referendýmda qazirgi Ata zań qabyldandy. Odan keiingi barlyq konstitýtsiialyq reforma Parlamentte maquldandy. Negizinde, bul zańdy qalyptasqan tájiribe. Biraq damýdyń jańa kezeńinde, Jańa Qazaqstandy qurý jolynda elimiz úshin osyndai asa mańyzdy sheshimderdi búkil halyq bolyp qabyldaýymyz kerek. Buǵan kámil senemin. Sondyqtan búgin men Konstitýtsiiaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý úshin 5 maýsymda respýblikalyq referendým ótkizý týraly Jarlyqqa qol qoidym.
Konstitýtsiialyq túzetýler jobasy boiynsha azamattardyń jappai daýys berýi bizdiń demokratiialyq qaǵidattardy berik ustanatynymyzdy bildiredi.
Aldaǵy referendým Qazaqstannyń bolashaǵyn aiqyndaidy. Árbir azamatymyz daýys berip, osy tarihi betburysty jasaýǵa óz úlesin qosa alady.
Konstitýtsiialyq reforma barlyq memlekettik modeldi keshendi túrde ózgertýge baǵyttalǵan. Túzetýler «sýperprezidenttik» basqarý úlgisinen yqpaldy Parlamenti jáne esep beretin Úkimeti bar prezidenttik respýblikaǵa túbegeili kóshýdi kózdeidi.
Konstitýtsiialyq reforma biliktiń ókildi tarmaǵyn aitarlyqtai kúsheitedi. Úilesimdi jáne teńgerimdi júieni nyǵaitady. Máslihattardyń yqpalyn arttyrady.
Májilis pen oblystyq máslihattardyń depýtattaryn sailaýdyń aralas majoritarly-proportsionaldy modeli engiziledi. Bul qadam sailaýshylardyń kózqarastary men pikirlerin barynsha tolyq qamtýǵa múmkindik beredi.
Aýdandyq jáne qalalyq máslihattardyń depýtattaryn sailaýdyń majoritarlyq júiesiniń tolyqtai engizilýi óńirlerdiń tynys-tirshiligine azamattardyń yqpal etý múmkindigin arttyrýǵa jol ashady.
Konstitýtsiianyń jańarǵan nusqasynda Prezidenttiń barlyq saiasi kúshter men partiialardan derbestigin bekitý kózdelgen. Memleket basshysynyń jaqyn týystaryna saiasi laýazym ielenýge jáne kvazimemlekettik sektorda basshylyq qyzmet atqarýǵa tyiym salynady. Sondai-aq quqyq qorǵaý salasy boiynsha mańyzdy ózgerister engiziledi. Atap aitsaq, Konstitýtsiialyq sot qurylady. Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń, iaǵni ombýdsmenniń mártebesi Ata zańmen aiqyndalady. Elimizde ólim jazasy múlde joiylady. Munyń bári azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý úshin jasalyp jatyr. Aldaǵy konstitýtsiialyq reforma el damýynyń jańa kezeńi bastalǵanyn kórsetedi.
Qurmetti otandastar!
Biz bárimiz bir el bolyp Jańa Qazaqstandy, Ádiletti Qazaqstandy quramyz. Árbir azamattyń quqyǵy qorǵalatyn memleket bolamyz. Bárine birdei múmkindik beremiz. Árkim qarym-qabiletine sai qoǵamnan óz ornyn ielenedi. Halyqtyń oi-sanasy jańǵyryp, ómir salty ózgeredi. Biz memlekettik júieni jetildirip, qoǵam men biliktiń tiimdi dialogyn ornatamyz. Osylaisha, Ekinshi Respýblikany qalyptastyramyz. Konstitýtsiialyq reforma munyń bárin tabysty júzege asyrý úshin qajet.
Qazirgi reformanyń ereksheligi – Prezidenttiń ókilettigin kúsheitý emes, memleketimizdi jetildirý, jańǵyrtý jáne nyǵaitý. Men barshańyzdy eldiń erteńi, urpaqtyń keleshegi úshin referendýmǵa qatysýǵa shaqyramyn!
Ult múddesine sai bastamalardy qoldaisyzdar dep senemin!
Elimizdiń jarqyn bolashaǵy – óz qolymyzda!
Kúshimiz – birlikte!
Birge bolaiyq!
Bereke-birligimizdi nyǵaitaiyq!
