اقوردانىڭ رەسمي سايتىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەينەٷندەۋٸنٸڭ تولىق مەتٸنٸ جارييالاندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
***
قۇرمەتتٸ وتانداستار!
بارشاڭىزعا مەلٸم, مەن بيىل حالىققا جولداۋىمدا ساياسي جاڭعىرۋ تۋرالى اۋقىمدى باعدارلاما ۇسىندىم. بۇل قۇجات قوعامدا جان-جاقتى تالقىلاندى. ساراپشىلار قاۋىمى جەنە بەلسەندٸ ازاماتتار وسىعان قاتىستى ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ. قالىڭ كٶپشٸلٸك قولداۋ كٶرسەتتٸ.
جولداۋدا ايتىلعان باستامالاردىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – ساياسي جٷيەمٸزدٸ تٷبٸرٸمەن ٶزگەرتۋ. بۇل حالىقتىڭ كٶپ جىلعى تالاپ-تٸلەگٸنەن تۋىنداپ وتىر. ازاماتتارىمىز مەملەكەتتٸ باسقارۋ ٸسٸنە قاتىسۋعا كەڭ مٷمكٸندٸك بەرٸلگەنٸن قالايدى. سونداي-اق ساياسي ٷدەرٸستٸ تٷبەگەيلٸ دەموكراتييالاندىرۋ قاجەت دەپ سانايدى. مۇنى تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن اتا زاڭىمىزعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ قاجەت.
بٸر سٶزبەن ايتقاندا, كونستيتۋتسييالىق رەفورما جاساۋ كەرەك. وسىعان وراي مەنٸڭ تاپسىرماممەن ارناۋلى جۇمىس توبى قۇرىلدى. وعان بەلگٸلٸ قۇقىقتانۋشى عالىمدار, تەجٸريبەلٸ ساراپشىلار جەنە قۇزىرلى ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ كٸردٸ.
جۇمىس توبى نەگٸزگٸ زاڭعا ەنگٸزٸلەتٸن ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ جوباسىن ەزٸرلەدٸ. ونى مۇقييات زەردەلەپ, كونستيتۋتسييالىق كەڭەسكە جولدادىق. بۇل ورگان ٶز قورىتىندىسىن ۇسىندى. قۇجات جوباسى اتا زاڭ نورمالارىنا ساي كەلەدٸ. بٸز كونستيتۋتسييالىق رەفورمانىڭ شەشۋشٸ كەزەڭٸنە قادام باستىق. ەندٸ نەگٸزگٸ زاڭدى ٶزگەرتۋٸمٸز كەرەك. شىن مەنٸندە, مۇنىڭ ەل تاعدىرى ٷشٸن ايرىقشا مەنٸ بار.
اتا زاڭ باپتارىنىڭ ٷشتەن بٸرٸ ٶزگەرەدٸ. اشىعىن ايتساق, كونستيتۋتسييامىز مٷلدە جاڭا سيپاتقا يە بولادى. سول سەبەپتٸ, مەن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋ تۋرالى باستاما كٶتەردٸم. ٶيتكەنٸ, مۇنداي اۋقىمدى ٶزگەرٸس بٷكٸل حالىقتىڭ شەشٸمٸمەن جٷزەگە اسىرىلۋعا تيٸس.
بارلىق دامىعان ەلدە پلەبيستسيت تٸكەلەي حالىق بيلٸگٸنٸڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ سانالادى. بٸراق قازاقستاندا دەموكراتييانىڭ بۇل تيٸمدٸ ينستيتۋتىنىڭ ەلەۋەتٸ تولىققاندى پايدالانىلماي وتىر.
27 جىل بۇرىن ٶتكٸزٸلگەن رەفەرەندۋمدا قازٸرگٸ اتا زاڭ قابىلداندى. ودان كەيٸنگٸ بارلىق كونستيتۋتسييالىق رەفورما پارلامەنتتە ماقۇلداندى. نەگٸزٸندە, بۇل زاڭدى قالىپتاسقان تەجٸريبە. بٸراق دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸندە, جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ جولىندا ەلٸمٸز ٷشٸن وسىنداي اسا ماڭىزدى شەشٸمدەردٸ بٷكٸل حالىق بولىپ قابىلداۋىمىز كەرەك. بۇعان كەمٸل سەنەمٸن. سوندىقتان بٷگٸن مەن كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ ٷشٸن 5 ماۋسىمدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدىم.
كونستيتۋتسييالىق تٷزەتۋلەر جوباسى بويىنشا ازاماتتاردىڭ جاپپاي داۋىس بەرۋٸ بٸزدٸڭ دەموكراتييالىق قاعيداتتاردى بەرٸك ۇستاناتىنىمىزدى بٸلدٸرەدٸ.
الداعى رەفەرەندۋم قازاقستاننىڭ بولاشاعىن ايقىندايدى. ەربٸر ازاماتىمىز داۋىس بەرٸپ, وسى تاريحي بەتبۇرىستى جاساۋعا ٶز ٷلەسٸن قوسا الادى.
كونستيتۋتسييالىق رەفورما بارلىق مەملەكەتتٸك مودەلدٸ كەشەندٸ تٷردە ٶزگەرتۋگە باعىتتالعان. تٷزەتۋلەر «سۋپەرپرەزيدەنتتٸك» باسقارۋ ٷلگٸسٸنەن ىقپالدى پارلامەنتٸ جەنە ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەتٸ بار پرەزيدەنتتٸك رەسپۋبليكاعا تٷبەگەيلٸ كٶشۋدٸ كٶزدەيدٸ.
كونستيتۋتسييالىق رەفورما بيلٸكتٸڭ ٶكٸلدٸ تارماعىن ايتارلىقتاي كٷشەيتەدٸ. ٷيلەسٸمدٸ جەنە تەڭگەرٸمدٸ جٷيەنٸ نىعايتادى. مەسليحاتتاردىڭ ىقپالىن ارتتىرادى.
مەجٸلٸس پەن وبلىستىق مەسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدىڭ ارالاس ماجوريتارلى-پروپورتسيونالدى مودەلٸ ەنگٸزٸلەدٸ. بۇل قادام سايلاۋشىلاردىڭ كٶزقاراستارى مەن پٸكٸرلەرٸن بارىنشا تولىق قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
اۋداندىق جەنە قالالىق مەسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدىڭ ماجوريتارلىق جٷيەسٸنٸڭ تولىقتاي ەنگٸزٸلۋٸ ٶڭٸرلەردٸڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنە ازاماتتاردىڭ ىقپال ەتۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرۋعا جول اشادى.
كونستيتۋتسييانىڭ جاڭارعان نۇسقاسىندا پرەزيدەنتتٸڭ بارلىق ساياسي كٷشتەر مەن پارتييالاردان دەربەستٸگٸن بەكٸتۋ كٶزدەلگەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاقىن تۋىستارىنا ساياسي لاۋازىم يەلەنۋگە جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردا باسشىلىق قىزمەت اتقارۋعا تىيىم سالىنادى. سونداي-اق قۇقىق قورعاۋ سالاسى بويىنشا ماڭىزدى ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلەدٸ. اتاپ ايتساق, كونستيتۋتسييالىق سوت قۇرىلادى. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ, ياعني ومبۋدسمەننٸڭ مەرتەبەسٸ اتا زاڭمەن ايقىندالادى. ەلٸمٸزدە ٶلٸم جازاسى مٷلدە جويىلادى. مۇنىڭ بەرٸ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ ٷشٸن جاسالىپ جاتىر. الداعى كونستيتۋتسييالىق رەفورما ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭٸ باستالعانىن كٶرسەتەدٸ.
قۇرمەتتٸ وتانداستار!
بٸز بەرٸمٸز بٸر ەل بولىپ جاڭا قازاقستاندى, ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرامىز. ەربٸر ازاماتتىڭ قۇقىعى قورعالاتىن مەملەكەت بولامىز. بەرٸنە بٸردەي مٷمكٸندٸك بەرەمٸز. ەركٸم قارىم-قابٸلەتٸنە ساي قوعامنان ٶز ورنىن يەلەنەدٸ. حالىقتىڭ وي-ساناسى جاڭعىرىپ, ٶمٸر سالتى ٶزگەرەدٸ. بٸز مەملەكەتتٸك جٷيەنٸ جەتٸلدٸرٸپ, قوعام مەن بيلٸكتٸڭ تيٸمدٸ ديالوگىن ورناتامىز. وسىلايشا, ەكٸنشٸ رەسپۋبليكانى قالىپتاستىرامىز. كونستيتۋتسييالىق رەفورما مۇنىڭ بەرٸن تابىستى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن قاجەت.
قازٸرگٸ رەفورمانىڭ ەرەكشەلٸگٸ – پرەزيدەنتتٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن كٷشەيتۋ ەمەس, مەملەكەتٸمٸزدٸ جەتٸلدٸرۋ, جاڭعىرتۋ جەنە نىعايتۋ. مەن بارشاڭىزدى ەلدٸڭ ەرتەڭٸ, ۇرپاقتىڭ كەلەشەگٸ ٷشٸن رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا شاقىرامىن!
ۇلت مٷددەسٸنە ساي باستامالاردى قولدايسىزدار دەپ سەنەمٸن!
ەلٸمٸزدٸڭ جارقىن بولاشاعى – ٶز قولىمىزدا!
كٷشٸمٸز – بٸرلٸكتە!
بٸرگە بولايىق!
بەرەكە-بٸرلٸگٸمٸزدٸ نىعايتايىق!
