Foto: Akorda.kz
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Frantsiia Prezidenti Emmaniýel Makron qazaq-frantsýz biznes-forýmynyń ashylýyna qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Memleket basshysy biyl Qazaqstanda ekonomikalyq ósim kórsetkishi 4,7 paiyz deńgeiine jetkenin, ásirese, munaidan tys salalarda eleýli progress bar ekenin atap ótti. Prezidenttiń aitýynsha, Qazaqstan 2029 jylǵa qarai ulttyq ekonomikanyń kólemin eki ese arttyrýdy strategiialyq maqsat etip otyr.
Qasym-Jomart Toqaev el ekonomikasyna shetelden investitsiia tartý isine airyqsha mán beriletinin málimdedi. Qazaqstanǵa shetelden kelgen tikelei investitsiia kólemi Ortalyq Aziiadaǵy basqa elderge salynǵan investitsiialardyń jalpy kóleminen asyp túsedi.
Prezident Qazaqstan men Frantsiia arasyndaǵy ekonomikalyq yntymaqtastyq nátijeli damyp kele jatqanyna nazar aýdardy.
– Qazirgi kúrdeli geosaiasi ahýalǵa qaramastan, byltyr ekijaqty taýar ainalymy 30 paiyzǵa artyp, 4 milliard dollarǵa jetti. Osy oń úrdis biyl da saqtalyp otyr. Frantsiia – bizdiń ekonomikamyzǵa 19 milliard dollarǵa jýyq qarjy quiǵan eń iri halyqaralyq investorlardyń biri. Biyl alǵashqy alty aida frantsýz seriktesterimizdiń Qazaqstanǵa salǵan tikelei investitsiiasy 50 paiyzǵa artty. Bul – tańǵalarlyq ósim ári elimizge degen joǵary senimniń belgisi, – dedi Prezident.
Memleket basshysy búginde elimizde eki júzge jýyq frantsýz kompaniiasy jumys isteitinin aitty. Olardyń ishinde energetika sektorynda – Total Energies, Orano, Air Liquide, ónerkásip salasynda – Airbus, Saint-Gobain, temirjol salasynda – Alstom, agrarlyq azyq-túlik óndirisi sektorynda – Lactalis jáne Danone kompaniialary bar.
Sonymen qatar Prezident ózara yntymaqtastyqtyń basym baǵyttaryna toqtaldy. Yqpaldastyqty damytýda energetika sektorynyń áleýeti zor. Memleket basshysynyń aitýynsha, Qazaqstan – Frantsiia naryǵyna shiki munai jetkizetin negizgi memlekettiń biri. Elimiz eksport kólemin arttyrýǵa daiyn. Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, munai jáne gaz qoryn geologiialyq barlaý, ýran eksporty, jel, kún jáne gidroenergetika salalarynda iri jobalardy júzege asyrýǵa múmkindik mol.
– Qazaqstan ýran óndirisi boiynsha álemde birinshi orynda jáne Eýropa tutynatyn iadrolyq otynnyń tórtten bir bóliginen astamyn qamtamasyz etip otyr. Atom energetikasy Frantsiianyń energetika sektorynda 63 paiyzdy quraidy. Osyǵan orai yntymaqtastyqty odan ári keńeitýge orasan zor áleýetimiz bar. Aýaǵa taralatyn kómirtegi shyǵaryndylaryn keleshekte nól deńgeiine jetkizý maqsatyndaǵy múddemiz sáikes keledi. Frantsiia siiaqty, Qazaqstan da óz aimaǵynda bul sala boiynsha kóshbasshy sanalady. Jańartylatyn energiia kózderine keler bolsaq, jel, kún jáne gidroenergetika baǵyttaryndaǵy iri jobalardy júzege asyrý úshin halyqaralyq kóptegen iri kompaniia Qazaqstanǵa kelip jatyr. Jalpy qýaty 1GVt bolatyn jel stantsiiasy parkin salý maqsatynda frantsýzdyq Total Energies kompaniiasynyń 1,3 milliard dollar kóleminde investitsiia quiýǵa niet bildirýi – sonyń aiqyn dáleli. «Jasyl» sýtegi salasy da zor áleýetke ie. Joba tabysty júzege asyrylsa, Qazaqstan eksporttaýshylardyń ondyǵyna kire alady. Biz ómirlik mańyzy bar óndiris, tehnologiia jáne saraptamalyq bilim almasý baǵytyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári nyǵaitýǵa niettimiz, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Kooperatsiianyń taǵy bir baǵyty – asa mańyzdy shikizat materialdaryn óndirý jáne óńdeý.
– Jahandyq tehnologiialyq revoliýtsiia damyǵan saiyn, sirek kezdesetin metaldarǵa suranys geometriialyq progressiiamen ósedi. Jalpy, 2040 jylǵa qarai ondai metaldarǵa suranys tórt ese, sonyń ishinde litii elementine qajettilik 10 ese artady degen boljam jasalyp otyr. Qazaqstanda jalpy quny 46 trillion dollarǵa baǵalanatyn 5 myńdai barlanbaǵan ken orny bar. Osy rette atalǵan salany birlese igerý isinde elimiz senimdi seriktes bola alady. Búginde biz Eýropa Odaǵynyń ekonomikasyna qajetti 30 sirek kezdesetin metaldyń 16-syn óndiremiz jáne Eýropa naryǵynyń fosforǵa degen qajettiliginiń 70 paiyzyn qamtamasyz etemiz. Elimizdiń aýmaǵynda ken oryndarynyń 9 túri bar. Tiisti investitsiia tabylsa, olardy igerýge bolady. Osyǵan orai frantsýz kompaniialaryn ózara tiimdi seriktestik ornatýǵa shaqyramyz, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev agrarlyq azyq-túlik sektoryn yntymaqtastyqtyń taǵy bir basym baǵyty dep sanaidy.
Prezident jahandyq azyq-túlik tapshylyǵy jaǵdaiynda elimiz aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksportyn 2 ese arttyrýdy kózdep otyrǵanyn jetkizdi. Memleket basshysy mal sharýashylyǵy jáne egin sharýashylyǵy salalaryndaǵy birlesken jobalarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýge daiyn ekenin atap ótti.
Kólik-logistika salasy yqpaldastyqtyń taǵy bir ózekti baǵyty retinde ataldy.
Prezident elimizdiń Transkaspii halyqaralyq kólik baǵytyn nemese «Orta dálizdi» damytýǵa barynsha kúsh salyp otyrǵanyna nazar aýdardy.
– Bul – Eýropa men Aziia arasyndaǵy senimdi jetkizý tizbegin qamtamasyz etetin eń qysqa ári anaǵurlym ómirsheń baǵdar. Tasymal kólemi ósip keledi. Sondyqtan biz jyl saiynǵy júk tasymalyn 10 million tonnaǵa deiin jetkizý úshin seriktesterimizben birge infraqurylymdy jańǵyrtý jumystaryna belsendi kiristik. Endi bul baǵyttaǵy is-áreketimizdi Transeýropalyq kólik jelisimen jáne Eýropa Odaǵynyń «Jahandyq qaqpa» bastamasymen ushtastyrý mańyzdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysynyń pikirinshe, biotehnologiia jáne meditsina salalaryndaǵy yntymaqtastyqty jolǵa qoiý úshin múmkindik mol. Biotehnologiia klasterin damytý maqsatynda Ulttyq «QazBioPharm» biofarmatsevtikalyq holdingi quryldy. Prezident kóptegen jetekshi kompaniialar Qazaqstanda dári-dármek pen meditsinalyq qurylǵy óndirisin damytýdy josparlap otyrǵanyn atap ótip, frantsýz kompaniialaryn da osy baǵyttaǵy yqpaldastyqqa shaqyrdy.
Qasym-Jomart Toqaev sózin qorytyndylai kele, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń investitsiia tartý isindegi artyqshylyqtaryna toqtaldy.
– Búginde álemniń 78 elinde bazasy bar 2100-den astam kompaniia AHQO-da jumys isteidi. Olar tek Qazaqstanǵa ǵana emes, búkil óńirge investitsiialyq kapital tartýǵa yqpal etip otyr. Biz AHQO-daǵy frantsýz kompaniialarynyń sany artýyn jáne Qazaqstanda alǵashqy frantsýz bankiniń ashylýyn qýana quptar edik. Bul qadam bizdiń investitsiia jáne qarjy salalaryndaǵy yntymaqtastyǵymyzǵa tyń serpin beredi, – dedi Prezident.
Sonymen qatar jiynda Frantsiia Prezidenti Emmaniýel Makron sóz sóiledi. Ol óz sózinde Qazaqstannyń 2060 jylǵa qarai kómirtegi beitaraptyǵyna qol jetkizý jónindegi maqsatyn joǵary baǵalady. Sondai-aq Qazaqstannyń bul baǵyttaǵy bastamalaryn qoldaýǵa daiyn ekenin jetkizdi. Emmaniýel Makronnyń aitýynsha, Qazaqstan – Eýropa men Aziia arasyn bailanystyratyn altyn kópir. Frantsiia Prezidenti seriktestikti kólik baǵyttary, eń aldymen «Orta dáliz» arqyly damytý mańyzdy dep sanaidy. Emmaniýel Makron Frantsiianyń atalǵan kólik magistralin órkendetýge óz úlesin qosýǵa daiyn ekenin aitty. Frantsiia basshysy azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń perspektivasy zor ekenin atap ótti. Emmaniýel Makron sózin qorytyndylai kele, ózara múddeni kózdeitin kóptegen saladaǵy yqpaldastyqty odan ári nyǵaitýǵa daiyn ekenin rastaǵany úshin Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys aitty.
