Memleket basshysy Atyraý oblysynyń áleýmettik-ekonomikalyq damý máseleleri jóninde keńes ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Onlain formatta ótken keńeste Qasym-Jomart Toqaev Táýelsiz Qazaqstannyń ekonomikasyn damytýda Atyraý oblysynyń orny erekshe ekenin, memleketimizdiń alǵashqy iri investitsiialyq jobalary osynda júzege asyrylǵanyn, ol jobalar elimizdiń ekonomikalyq jáne energetikalyq qaýipsizdigi úshin berik negiz qalaǵanyn aitty. Munaily óńirdiń tynys-tirshiligin, turǵyndardyń ál-aýqatyn árdaiym jiti nazarda ustaitynyn atap ótti.
– Jalpy óńir qarqyndy damyp keledi. Qazirgi tańda memleketimizdiń ishki jalpy ónimindegi oblys ekonomikasynyń úlesi 10 paiyzdan asty. Elimizge tartylǵan investitsiianyń 30 paiyzǵa jýyǵy osy aimaqqa tiesili. Qazaqstannyń ónerkásip óniminiń jalpy kólemindegi Atyraýdyń úlesi 20 paiyzǵa jetti, – dedi Prezident.
Memleket basshysy oblysta túiini sheshilmegen máselelerdiń de bar ekenin eske saldy. Mysaly byltyr aimaqta ónerkásip óndirisi men turǵyn úi qurylysynyń kólemi, shaǵyn jáne orta biznes óndiretin ónim mólsheri azaiyp ketken.
Memleket basshysy Atyraý oblysynyń jaǵdaiy týraly barlyq baiandamalardy tyńdap shyqqannan keiin, aimaqty damytýǵa qatysty naqty maqsat-mindetterdi atady. Eń aldymen munai-gaz ónerkásibin damytý qajet.
– Úkimet óńir ákimdigimen birlesip, iri munai-gaz jobalaryn ýaqtyly júzege asyrýdy baqylaýǵa alýǵa tiis. Bolashaqta keńeiý jobasyn ýaqtyly aiaqtaý mańyzdy. Sondai-aq Qashaǵan ken ornyn tolyq igerý kerek. Sol arqyly bir jylda óndiriletin munai kólemin 15 million tonnaǵa arttyrýǵa bolady. Nátijesinde jumys oryndary ashylyp, otandyq qyzmet kórsetý kompaniialary men shaǵyn jáne orta biznes ókilderi úshin mol múmkindikter týady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy aimaqtaǵy «Ulttyq indýstrialdy munai-himiia tehnoparki» arnaiy ekonomikalyq aimaǵynyń jumysyna qatysty biraz másele bar ekenin aitty. Arnaiy ekonomikalyq aimaqtyń infraqurylymdyq qurylysy aiaqtalmaǵan. 2015 jyly atalǵan nysandy damytýǵa 162 milliard teńge bólingen. Biraq osyǵan deiin bir ǵana joba iske asqan. Polipropilen jáne polietilen óndirisi boiynsha iri jobalar áli júzege aspaǵan. Óitkeni qajetti investor men ónimdi satatyn naryq tabylmaǵan. Prezident osy olqylyqtardy tez rettep, Úkimet pen «Samuryq-Qazyna» qoryna jumysty jedeldetýdi tapsyrdy.
Memleket basshysy basymdyq bergen taǵy bir másele – avtojoldardy damytý. Qasym-Jomart Toqaev oblysta jol apatynyń jiilep ketýi eldi alańdatyp otyrǵanyn aitty. Byltyr óńirde 232 jol-kólik oqiǵasy tirkelip, sonyń saldarynan 69 adam qaitys bolǵan. Ásirese «Oral-Atyraý» tas jolyna basa nazar aýdarǵan jón.
– Úkimet pen oblys ákimdikteri 2025 jylǵa deiin jergilikti jerlerdegi joldardyń 95 paiyzyn jóndep, retke keltirýge tiis. 2019 jyldan bastap búkil elimiz boiynsha osy maqsatqa jyl saiyn respýblikalyq biýdjetten 50 milliard teńge bólinýde. Jol qurylysyna jáne ony jóndeýge jergilikti biýdjetten de qarjy jumsalady. Nátije joq dep aitýǵa bolady. Jóndelgen joldyń kóbi bir jyl ótpei jaramsyz bolyp qalady. Muny ashyq aitý kerek, – dedi Prezident.
Oraiy kelgende Qasym-Jomart Toqaev «Nur-Sultan – Almaty» avtojolyn jóndeý jumystarynyń da áli kúnge aiaqtalmaǵanyn aitty. Prezident bul joldy 2023 jyly paidalanýǵa berýdi tapsyrdy. Bul jumys Úkimet pen ákimderdiń udaiy nazarynda bolýy qajet ekenin eskertti.
Prezident Úkimetke elimizdiń kólik jáne tranzittik áleýetin barynsha paidalaný jóninde usynys engizýdi tapsyrdy. Budan bólek qala ishindegi joldardy tiimdi paidalaný, kólik qozǵalysyn basqarýdyń biryńǵai ortalyǵyn qurý týraly da sóz boldy.
Prezident kótergen máseleniń biri – jumyspen qamtý. Búginde Atyraý oblysyndaǵy turmys deńgeii elimizdiń ózge óńirlerine qaraǵanda joǵary. Ortasha jalaqy 358 myń teńge, bul – jalpy respýblikalyq kórsetkishten 1,6 ese joǵary. Degenmen óńirde júzege asyrylyp jatqan Bolashaqta keńeiý jobasy jaqynda aiaqtalady. Aldaǵy úsh jylda 55 myń adam jumystan bosaidy. Oblys ákimi onyń 31 myńyn eńbekpen qamtýdy josparlap otyr. Qasym-Jomart Toqaev bul Atyraý oblysynyń ǵana mindeti emes ekenin atap ótip, Úkimetke tiisti shara qabyldaý kerektigin aitty.
Sonymen qatar Memleket basshysy oblys ákimine iri óndiristik kásiporyn basshylarymen birlesip, indettiń aldyn alýdy jáne onymen kúres sharalaryn ýaqtyly qabyldaýdy tapsyrdy.
– Indettiń jańa tolqyny kelgennen beri jaǵdaiy aýyr jáne óte aýyr naýqastar kóbeiýde. Olardyń sany sońǵy bir aida eki esege artty. Al emdeý mekemelerinde qajetti dári-dármek pen qural jabdyqtar áli de jetkiliksiz ekeni anyqtalyp otyr. Bul ahýal adam óliminiń kúrt ósýine ákep soqtyrýy múmkin. Bilikti mamandardyń tapshylyǵy da jaǵdaidy ýshyqtyryp otyr. Oblysta 207 dáriger jetispeidi. Sonyń ishinde aýyldyq jerlerge 52 dáriger qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident oblys basshylyǵyna emdeý mekemelerin dári-dármekpen jáne meditsinalyq quralmen qamtamasyz etý, anesteziologiia jáne jan saqtaý bólimderin tolyq jabdyqtaý, dárigerler tapshylyǵy máselesin sheshý mindetin júktedi.
Óńirdiń tabysty damýy úshin aimaqty energiiamen turaqty túrde qamtamasyz etý kerek. Degenmen bul baǵytta da áli pysyqtaityn jumystar bar. Sondyqtan Úkimet bul tarapta keshendi sharalar qabyldaýy qajet.
Ózekti dúnieniń biri – óńirdi sýmen qamtamasyz etý. Jaiyq ózeni qatty tartylyp, onyń ekologiialyq ahýaly kúnnen kúnge nasharlap barady. Bul másele onsyz da aýyz sýǵa muqtaj bolyp otyrǵan jergilikti turǵyndardy tolǵandyryp otyr. Aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshiler de úlken qiyndyqtarǵa tap boldy.
– Biz Jaiyq ózeni ańǵarynyń ekojúiesin saqtaý jóninde 2024 jylǵa deiingi Qazaqstan-Resei yntymaqtastyǵy týraly baǵdarlama qabyldadyq. Úkimet osy baǵdarlamada kózdelgen is-sharalardy ýaqtyly qarjylandyrýy kerek. Sonymen birge Resei jaǵymen birlesip, jedel sharalar qabyldaýy qajet, – dedi Memleket basshysy.
Óńir halqynyń bir bóligi men munai óndiretin kompaniialar «Astrahan–Mańǵyshlaq» sý qubyrynan aýyzsý alyp otyr. Búginde bul sý qubyrynyń tozyǵy jetken. Prezident Úkimet pen «Samuryq-Qazyna» qoryna «Astrahan-Mańǵyshlaq» sý qubyryn qaita jańǵyrtýǵa qatysty tapsyrma berdi. Áli kúnge deiin aýyldardy taza aýyzsýmen qamtý tolyq aiaqtalmaǵan. Oblys boiynsha 30 aýylǵa aýyzsý jetpegen. Prezident Úkimet pen ákimdikke bul máseleni aldaǵy eki jylda tolyq aiaqtaýdy mindettedi.
Azamattardyń ómir súrý sapasy men densaýlyǵy ekologiialyq ahýalǵa tikelei bailanysty ekeni belgili. Bul tarapta Atyraý oblysy maqtanarlyq jaǵdaida emes. Byltyrdyń ózinde óńirde aýany lastaǵan 160 jaǵdai tirkelipti.
– Biz ozyq halyqaralyq standarttarǵa sai keletin jańa Ekologiialyq kodeks qabyldadyq. Ekologiialyq tiimdilikti arttyratyn baǵdarlamalardy qolǵa alǵan kásiporyndar qaldyq shyǵarǵany úshin tólenetin aqydan bosatylady. Bul saladaǵy qoljetimdi tehnologiianyń eń tańdaýlysy munai-gaz kásiporyndaryna engizilýi kerek. Úkimet óńirdegi qoǵamdyq uiymdarmen birlesip, bul máseleni muqiiat baqylaýǵa alsyn, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev Atyraý oblysyndaǵy qasterli ári tarihi oryndardyń biri ejelgi Saraishyq qalasy jaiynda aita kelip, onyń mańyzdylyǵy men tanymaldyǵyn arttyrý úshin zamanaýi týrizm infraqurylymy qajet ekenin aitty. Ákimdik Úkimetten vizit-ortalyq qurylysyna qarajat suraǵan eken. Biraq áli kelisim almapty. Prezident Úkimetke bul máseleni dereý sheshýdi tapsyrdy.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha Atyraý oblysynyń 2025 jylǵa deiingi áleýmettik-ekonomikalyq damýy týraly keshendi jospardyń jobasy daiyndaldy. Soǵan sáikes 23 myń oqýshyǵa arnalǵan 37 jańa mektep salynady. Bul úsh aýysymda oqytý jáne mektepterdegi oryn tapshylyǵy máselesin tolyq sheshedi.
Budan bólek 3,5 million sharshy metr turǵyn úi paidalanýǵa beriledi. Sonyń nátijesinde 25 myń atyraýlyq otbasy baspanaly bolady.
Jalpy Keshendi jospardyń júzege asyrylýy ónerkásipti, agroónerkásip keshenin, týrizm salasyn damytýǵa, energetika jáne ekologiia salasyndaǵy aimaqta qordalanǵan máselelerdi sheshýge múmkindik beredi.
– Ony iske asyrý úshin 9 trillion teńgege jýyq investitsiia tartylmaq, kóbi – jeke investitsiia. Sonymen qatar josparǵa sáikes biýdjetten 800 milliard teńgeden astam qarajat bólý kózdelip otyr. Sonyń 700 milliardqa jýyǵy respýblikalyq biýdjetten qarastyrylady. Másele – bólingen qarajatty tiimdi jumsaýda. Bul – Úkimettiń jáne ákimdiktiń basty jumystarynyń biri, – dedi Prezident.
Úkimetke búgingi jiynnyń qorytyndysy boiynsha jospardy tolyqtyryp, bir aidyń ishinde bekitý tapsyryldy.
Keńeste Atyraý oblysynyń ákimi Mahambet Dosmuhambetov, Premer-Ministrdiń orynbasary Roman Skliar, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ basqarma tóraǵasy Almasadam Sátqaliev, Energetika ministri Nurlan Noǵaev, Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri Maǵzum Myrzaǵaliev baiandama jasady.
Memleket basshysynyń sóilegen sóziniń tolyq mátinimen myna silteme arqyly tanysa alasyzdar.
