Foto: Akorda.kz
Konstitýtsiia kúni qarsańynda Prezident arnaýly mandatqa ie ombýdsmendermen jáne quqyq qorǵaý qurylymdarynyń ókilderimen kezdesý ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Kezdesýde Qasym-Jomart Toqaev elimizde júrgizilgen aýqymdy konstitýtsiialyq reformalardyń nátijesi týraly aitty. Prezidenttiń aitýynsha, Ata zańǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlar memleketti basqarý modelin jańǵyrtýǵa negiz boldy. Konstitýtsiialyq reforma barysynda quqyq qorǵaý salasyna basa mán berildi.
Konstitýtsiialyq Sot alǵashqy 7 aidyń ishinde 43 isti qarady. Sonyń 23-i boiynsha tiisti sheshim shyǵaryldy. Prezident azamattardyń Konstitýtsiialyq Sotqa tikelei júginýge múmkindik alǵanyn atap ótti. Buryn mundai quqyqqa bilik institýttary ǵana ie bolǵan edi.
Memleket basshysy azamattardyń ombýdsmendermen qarym-qatynasy jandana túskenine nazar aýdardy. Ótinishterdiń sany eki ese artty.
Prezident adam quqyqtaryn qorǵaý júiesi ókilderine birqatar mindet júktedi. Onyń aitýynsha, quqyq qorǵaý organdary jáne quqyq qorǵaý qurylymdary aldyn alý sharalaryna basa mán berýi kerek.
– Barlyq túitkildi baǵyttar boiynsha proaktivti túrde jumys júrgizý qajet. Azamattardyń quqyǵynyń buzylýyna jol bermeý jáne aldyn ala boljaý tetigin jetildirý kerek. Kóp jaǵdaida bul mindettiń tabysty oryndalýy azamattyq qoǵammen tyǵyz qarym-qatynas jasaýǵa bailanysty. Quqyq qorǵaý institýttary óz tóńiregine sarapshylardy, úkimettik emes uiymdardyń mamandaryn shoǵyrlandyrýǵa tiis. Sizder men quqyq qorǵaý qaýymdastyǵy arasynda ashyq dialog damýy kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy atap ótken taǵy bir basymdyq – Konstitýtsiialyq Sottyń jumysyn odan ári jetildirý. Prezidenttiń pikirinshe, Konstitýtsiialyq Sottyń sheshimderin eskere otyryp, olardy zań júzinde bekitý mańyzdy. Sondai-aq Parlament pen Konstitýtsiialyq Sot tyǵyz bailanysta jumys istegeni jón.
Budan bólek, Memleket basshysy Ombýdsmen men arnaýly mandatqa ie ýákilder qyzmetiniń tiimdiligin arttyrý qajet ekenine nazar aýdardy.
– Olardyń memlekettik sheshimderdi ázirleýge qatysý áleýetin arttyrý mańyzdy. Sonymen qatar Úkimet pen ákimder ombýdsmenderdiń ókilderin barlyq keńesshi organnyń jumysyna qatystyrýy qajet. Ýákilderdiń basty mindeti – azamattardyń múddesi men quqyqtaryn tabandy túrde qorǵaý jáne ilgeriletý. Bala quqyqtaryn qorǵaýdyń ulttyq júiesi balalar men otbasyna tónetin qaterlerdi joiýǵa tiimdi yqpal etýge tiis. Ol úshin osy saladaǵy ýákil qoǵamdyq jáne memlekettik institýttardy uiystyrý múmkindikterine ie bolýy kerek. Úkimet Bala quqyqtary jónindegi ýákil institýtyn odan ári damytý, onyń infraqurylymyn jáne jergilikti jerlerdegi ókildikteriniń mártebesin nyǵaitý máselelerin pysyqtaýy qajet. Ókildikterdiń ákimderge fýnktsionaldy turǵyda baǵynyshtylyǵyn tómendetý jáne Bala quqyqtary jónindegi óńirlik ýákilderdi taǵaiyndaý kezinde Bala quqyqtary jónindegi ombýdsmeniniń rólin kúsheitý mańyzdy. Jaqynda Halyqtyń áleýmettik osal sanattarynyń quqyqtary jónindegi ýákil institýty quryldy. Bul jumysta inkliýzivtilikti damytýǵa basa nazar aýdarý kerek. Múmkindikteri shekteýli azamattar jeńildikterdi paidalanyp qana qoimai, qoǵam ómirine belsendi aralasý múmkindigine ie bolýy qajet, – dedi Prezident.
Memleket basshysy sot jáne quqyq qorǵaý organdarynyń jumysy týraly aita kelip, jurt quzyrly organdardan ádildik taba almaǵan soń Prezident Ákimshiligine aryzdanýǵa májbúr ekenin aitty. Prezident ombýdsmender men arnaýly mandatqa ie ýákilder azamattardyń aryz-shaǵymdaryna bailanysty sheshim shyǵarýǵa tikelei aralasýǵa tiis ekenin atap ótti. Al memlekettik organdarǵa bul másele boiynsha olarǵa tolyq qoldaý kórsetýdi tapsyrdy.
Memleket basshysy azamattardyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrýdy jáne quqyq qorǵaý institýttarynyń jumysy týraly aqparattandyrý máselesin kelesi mańyzdy mindet retinde atap ótti.
– Qazirgi jaǵdaida quqyqtyq nasihat pen azamattardy quqyqtyq turǵyda tárbieleýdiń mańyzy arta tústi. Bul iske sarapshylardy tarta otyryp, barlyq quqyq qorǵaý institýttarynyń áleýetin jumyldyrý qajet. Sizder únemi qoǵamdaǵy mańyzdy máselelerdi kóterýlerińiz kerek. Kóp jaǵdaida áleýmettik shielenis pen masyldyqqa quqyqtyq saýatsyzdyq sebep bolady. Kóptegen adam quqyqtyq turǵyda óz múddelerin qorǵaýdy, qoldanystaǵy zań normalaryna súienýdi bilmeidi. Azamattardyń quqyqtary men bostandyqtary kóbine aqparattyq resýrstar men zań kómegi qoljetimsiz shalǵai aimaqtarda buzylady. Aýyl turǵyndary basqa máselelerge qaraǵanda, jerdi paidalaný, jaiylymdardy bólý, infraqurylymdardyń qoljetimdiligi men sapasyna qatysty máselelerdi jii kóteredi. Quqyqtyq nasihat baǵytyndaǵy sizderdiń kúsh-jigerlerińiz aýyl men qala turǵyndarynyń múmkindigi arasyndaǵy alshaqtyqty dáiekti túrde qysqartýǵa tiis, – dedi Memleket basshysy.
Kezdesý sońynda Qasym-Jomart Toqaev elimizde jolǵa qoiylǵan ýákilder júiesi ózine júktelgen mindetti tolyq oryndaýǵa tiis ekenin atap ótti. Atalǵan baǵyttaǵy qyzmet – Ádiletti Qazaqstandy qurý jolyndaǵy mańyzdy qadam.
Jiynda Adam quqyqtary jónindegi ýákil Artýr Lastaev, Bala quqyqtary jónindegi ýákil Dinara Zákieva, Halyqtyń áleýmettik jaǵynan osal sanattarynyń quqyqtary jónindegi ýákil Svetlana Jaqypova, Kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákil Rýstam Júrsinov, Prezident janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komissiianyń tóraǵasy Igor Rogov sóz sóiledi.
Sonymen qatar is-sharaǵa Memlekettik keńesshi Erlan Qarin, Konstitýtsiialyq sot tóraǵasy Elvira Ázimova, Bas prokýror Berik Asylov qatysty.
