Til saiasaty komiteti men Sh.Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy «Jarnama tilindegi terminder qoldanysy» taqyrybynda respýblikalyq ádistemelik onlain seminar uiymdastyrdy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Ǵylym men bilim damyǵan saiyn túrli termin arqyly tilimizge shet tiliniń sózderi dendep enetini belgili. Bul týraly komitet tóraǵasy Ádilbek Qaba pikirin bildirdi.
«Terminologiianyń ana tilimizdi álemdik ǵylym men bilimniń joǵary integratsiialyq deńgeiine sai jetildirý baǵytynda atqarar júgi aýyr. Búgingi tańda jeke adamnyń aqparat alý kózderin qalyptastyratyn qural retinde jarnamanyń orny airyqsha. Ana tilimizden balama sózder tabý jaǵyna mán bersek. Máselen, halqymyzda «qolúzdik» degen keremet dástúr bar, maǵynasyna sai jymdastyra paidalansa, ol nege osy mazmundaǵy ekonomikalyq terminge balama bola almaidy. Laiyqtap qoldansa, tilimizge ábden sińisti bolǵan «degýstatsiiany» «dámin alshy», «dámin kórdiń be» degen ultymyzdyń uǵymyna jaqyn sózder almastyra alady dep oilaimyn», - dedi seminar barysynda Ádilbek Qaba.
2003 jylǵy 19 jeltoqsanda qabyldanǵan «Jarnama týraly» zańda «Jarnamaǵa qoiylatyn jalpy jáne arnaiy talaptar» degen zańdyq kúshi bar norma qarastyrylǵan. Buǵan sáikes Qazaqstan aýmaǵyndaǵy jarnama qazaq jáne orys tilderinde, sondai-aq jarnama berýshiniń qalaýy boiynsha basqa da tilderde taratylady, jarnama mazmunynyń aýdarmasy onyń negizgi maǵynasyn burmalamaýy tiis.
«Mine, osy normalar jergilikti jerlerde qanshalyqty oryndalyp jatyr, ásirese, «Jarnamanyń memlekettik tildegi nusqasyna qanshalyqty mán berilýde?» degen másele nazardan tys qalmaýy tiis. Áli kúnge deiin baspana máselesi boiynsha «Krysha», kólik saýdasymen «Koleso» sekildi saittarǵa júginetinimiz jasyryn emes. Kóshedegi mańdaishalar men biznes, marketingke qatysty jarnamalardy oqysańyz, shettildik terminderden kóz súrinedi. Árine, ashyq aqparattyq keńistikte ómir súrip otyrǵandyqtan, taza pýrizmdik baǵyt ustaný qiyn shyǵar. Biraq, shynaiy til janashyry retinde qazaqsha aýdarmasyn berip, balamasyn taýyp jatsaq, kim qarsy, ne kedergi?!» – dep oi túidi ol.
Seminar barysynda ábden kóz úirengen dástúrli daiyn uzaq-sonar baiandama bolǵan joq, kerisinshe oitalqy túrinde ótip, sharanyń túpki mazmuny qyzý pikirtalas, suraq-jaýap arqyly tereńirek ashyla tústi.
Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń dotsenti, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty Kenjetai Kúrkebaev, A.Baitursynuly atyndaǵy Qostanai memlekettik ýniversiteti Jýrnalistika jáne kommýnikatsiialyq menedjment kafedrasynyń aǵa oqytýshysy Amangeldi Shýrentaev, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýniversitetiniń dotsenti, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty Balgenje Qaraǵulova, «Turan» ýniversitetiniń aǵa oqytýshysy (Almaty), menedjment magistri Jarylqap Jarylqasyn kún tártibindegi másele týraly qyzyqty da jan-jaqty taldaý jasady.
Onlain bas qosýǵa ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń qyzmetkerleri, ulttyq kompaniialar men aktsionerlik qoǵam ókilderi, elimizdiń belgili lingvist-ǵalymdary, til janashyrlary, Qazaqstan Respýblikasy Úkimetiniń janyndaǵy Respýblikalyq terminologiia komissiiasynyń músheleri qatysty.
Shara sońynda qarar qabyldandy, onda kóterilgen máseleler boiynsha quzyrly memlekettik organdardyń nazaryna jetkizý týraly naqty da ashyp kórsetilgen. Termincom.kz saityndaǵy elektrondyq alańǵa kez kelgen óndirýshi kompaniia, biznes ókilderi, jarnama jariialaityn BAQ, jarnama agenttigi paidalana alatyn ortaq terminderdi ornalastyrý múmkindigi qarastyrylatyn boldy. Jarnama tilindegi terminologiia salasyna qatysty túrki tildes elderdiń tájiribesin zerdeleý, ozyq úlgilerin jumys babynda paidalaný isi qolǵa alynady. Jarnama tilindegi jii qoldanylatyn terminderdi jinaqtap, oblystardyń, Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalary ákimdikteriniń janynan qurylǵan terminologiialyq sektsiia otyrystarynda qarastyryp, Úkimet janyndaǵy respýblikalyq terminologiia komissiiasyna bekitýge usyný jumystary óz jalǵasyn tabady.
