Osy jyldyń basynda munai qymbattap, reseilik rýbl nyǵaia túskendikten, artynsha teńge de kúsheiedi dep boljanǵan. Alaida ýaqyt tuspaldy joqqa shyǵaryp otyr. Munyń sebebin Ulttyq banktiń Monetarlyq operatsiialar departamentiniń direktory Áliia Moldabekova túsindirip berdi, – dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Teńgeniń biylǵy aiyrbas baǵamy shetel valiýtasyndaǵy barlyq aǵymdardyń suranystary men usynystarynyń úilesimin kórsetedi. Ulttyq bank teńge baǵamynyń qubylmaly sipatyn qoldai beredi. Osy baǵyt teńgeniń ishki jáne syrtqy faktorlarǵa kún saiynǵy reaktsiiasyn kórsetip otyrady» dedi Áliia Moldabekova.
Ulttyq bank ókiliniń aitýyna qaraǵanda, jyl basynda munai baǵasy qymbattap, reseilik rýbl de nyǵaia túsken. Osyǵan orai, qarjy naryǵynyń keibir qatysýshylary biyl teńge kúsheietinine senim bildiripti.
«Biraq bul rette bir máseleni atap ótkim keledi: teńge baǵamyna munai baǵasynyń dinamikasy ǵana yqpal etpeidi. Sol sekildi, belgili bir kezeńdegi munaidyń ortasha baǵasy áser etedi. 2019 jyly munaidyń ortasha baǵasy barreline 64 AQSh dollaryn qurady. Al 2018 jyly munai barreli 72 AQSh dollary bolǵan edi» dedi ol.
Áliia Moldabekova usynǵan málimetke qarasaq, reseilik rýbldiń nyǵaiýyna damyp kele jatqan naryqtardaǵy táýekeldi aktivterge degen investorlardyń «tábeti» sebep bolǵan. Naqty, Reseige kelgende investorlar federaldy qaryz obligatsiialaryna (FQO) zor qyzyǵýshylyq tanytqan kórinedi.
«Damyǵan elderde memlekettik qundy qaǵazdar boiynsha kiristiń jahandyq deńgeide tómendeýi aiasynda investorlar joǵary differentsialdy stavkalardy eskere otyryp, rýbldik qundy qaǵazdarǵa qyzyǵa tústi. Sanktsiialarǵa qaramastan, osynaý qyzyǵýshylyq Resei naryǵyna sheteldik valiýtalardyń turaqty túrde kelip turýyna muryndyq bolyp otyr» deidi Áliia Moldabekova.
Bloomberg agenttiginiń málimetine súiensek, jyl basynan beri shetel investorlary federaldy qaryz obligatsiialaryna 12 mlrd AQSh dollaryn alyp kelgen.
«Ekinshiden, ishki fýndamentaldy faktorlardy esepke alaiyq. Ekonomikanyń importqa táýeldiligin eskere otyryp, bizdiń elde importty taýarlardy, qurylǵylardy ary qarai ala berý úshin shetel valiýtasyn satyp alý májbúrligi týady» dedi Ulttyq bank ókili.
Aldyn ala málimet boiynsha, osy jyldyń 9 aiynda taýar importy 12,2 paiyzǵa – 25,1 mlrd dollardan 28,2 mlrd dollarǵa ósken. Importtyń ósimi negizinen iri shikizattyq jáne infraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý úshin qurylǵylardy, tehnika men materialdardy alý qajettiliginen týyndaidy.
«Mine, osylaisha, eksporterler tarapynan dollardy satý kólemi azaiyp, munai baǵasy ótken jylǵa qaraǵanda tómendegendikten, teńge nyǵaimady. Al import ósimine bailanysty dollardy satyp alǵysy keletinderdiń sany arta tústi» dedi Áliia Moldabekova.
