Teriskeide táýelsiz el ekenimizdi dáleldeý kóshe men eldi meken ataýlaryn aýystyrýdan asa almai tur. Shynyn aitqanda, sonyń ózine qolymyz jete bermeidi. Aitalyq, ońtústik oblystarda ákimqaralar, bai-baǵlandar áke-shesheleriniń atyna kóshe berip qoiǵanyn BAQ betterinen oqyp júremiz. Al bul jaqta qazaqsha ataýǵa bailanysty kez kelgen sharýa bitpeitin daý-damaiǵa ainalady.
Jýyrda Pavlodar oblysy ákiminiń esepti jinalysynda zeinetker Evgenii Azarov degen qariianyń qaladaǵy «Kýtýzov pen Lenin atyndaǵy kóshelerdiń ataýyn ózgerteiik» degen usynys aitqanyn habarlaǵamyz. Bul buǵan deiin de qozǵalyp júrgen sharýa bolatyn. Biraq «dýaly aýyzdan» shyqpaǵasyn, eshkim elep-eskere bermegen. Endi osy usynys tuńǵysh ret oblys ákimine tikelei aýyzba-aýyz jetkizildi. Jáne ony aitqan jergilikti ulttyń da ókili emes.
Mine, osydan soń aimaqtaǵy ult janashyrlary, qazaqtildi jýrnalist qaýym áleýmettik jelilerdiń betinde dúrligisip jatyr. Yntaly top quraiyq dedi, ákimniń atyna hat jazaiyq dedi. Áiteýir usynys kóp. Jáne eshkim de aty-jónin jasyrmai, pikirlerin ashyq jariialaýda. Bir tańǵalarlyǵy, kóshe ataýlaryn ózgertýge qarsylyq tanytyp jatqandardyń kóbi – ózimizdiń qandastaramyz. Ishinde jasy da, jasamysy da bar. Erteń osy másele daýysqa salynar bolsa, bulardyń basqalarmen birge qarsy turary sózsiz.
Ǵ. atty bir qandasymyz: «Men bul sekildi ózgertýlerge qarsymyn. Ondaǵan jyl osy ataýlar qalanyń jáne myńdaǵan adamdardyń ómiriniń bir bólshegine ainaldy. Tarihty qaita jazyp keregi ne?» deidi.
Oǵan A.esimdi bir qandasymyz: «Túsinesiń be, Ǵ. Keibir jańashyldar osyndai ádispen myńdaǵan jyldar ótse de saqtalatyn estelik qaldyrǵysy keledi» (orysshadan aýdaryp berip otyrmyz) – degen kekesindi jaýap aitady.
Bul sekildi jazbalardy júzdep keltirýge bolady. Másele joǵarydaǵy usynysqa qansha adamnyń qarsy bolǵanynda emes. Jyǵylǵan ústine judyryq degendei, óz baýyrlarymyzdyń ulttyq qundylyqtardy mensinbegenine amalsyz ishiń ashidy. Bul shynyn aitqanda, ult retinde usaqtap bara jatqanymyzdyń belgisi me dep oilaisyń.
ÁKIMDER AShYQ ÁŃGIMEDEN QAShADY
Pavlodardyń dál túbinde (qalanyń quramyna kiredi) Leninskii dep atalatyn kent bar. Jergilikti aqsaqaldar mine, 7-8 jyldan beri osy eldi mekenniń ataýyn aýystyramyz dep sharshady. Bir ǵajaby, jaishylyqta kózge túse bermeitin egde jastaǵy orystildi aǵaiyndar mundai kezde taily-taiaǵy qalmai óre tura keledi. Aitatyn sózderi jańaǵydai: «Bul – bizdiń tarihymyz, aýystyrýǵa bolmaidy!».
Apyrmaý, sonda 70 jyldyq Keńes odaǵynyń tarihy san ǵasyrlyq halqymyzdyń tarihynan artyq bolǵany ma?! Bular ózderi aýasyn jutyp, sýyn iship otyrǵan Táýelsiz Qazaqstan memleketin, onyń ótken tarihyn nege qurmettemeidi? Sonda olardyń kóksegini ne?
Osynyń bárin halyqqa daý-damaisyz túsindirip beretin oblystyń, aýdandardyń, qalalardyń ishki saiasat basqarmalary qaida qarap otyr? Kabinetterde tyǵylyp otyrǵansha, olar nege ashyq áńgimege shyqpaidy? Qarsy bolyp júrgender sonda birdeńeni túsinip, mámilege keler edi deisiń. Biraq sheneýnikter ondaiǵa ólse de barmaidy. Osyndaida qatardaǵy hatshy bolyp júrip, Torǵaidy Torǵai etip, Arqalyqty Alashqa tanytyp ketken Ózbekáli Jánibekov aǵamyz eriksiz eske túsedi.
LOMOV PEN LENIN ESKERTKIShI ÁLI TUR
Pavlodarda Lomov degen adamnyń atynda úlken kóshe bar. Bul qandai myqty eken dep surastyryp kórsek, kezinde qurylys tresiniń bastyǵy bolǵan eken. Jaraidy, kim de bolsa bul kisi talai jyl qurylysqa basshylyq etken shyǵar. Biraq kim eńbek etpedi ol kezde, kim ter tókpedi? Keńes ýaqytynda mekemege basshy bolǵandarǵa bere bersek, qalada kóshe jetpei qalady ǵoi. Al endi sol kósheni qazir óz ultymyzdan shyqqan bir jaqsyǵa berem dep kórshi, bitpeitin daý-damai týady.
Búginde Lenindi sonsha dáriptep otyrǵan tek Qazaqstan ǵana. Elimizdiń kez kelgen qalasynda áli de ekeýden, úsheýden Leninniń eskertkishteri tur. Kórip júrmiz, jergilikti bilik jylma-jyl jóndep, kútip ustap otyr. Eger zaman ózgere qalsa, qaitadan shyǵara qoiamyz degen sekildi. Qazirgi urpaq Leniniń kim ekenin de bilmeidi. Endeshe eskertkishter kim úshin, ne úshin tur? Nege buzyp tastamaimyz? Joq, buzýǵa bolmaidy! Onda shý shyǵady. Sheneýnikterge aiqai-shýdyń qajeti joq. Mundai sharýadan olar qashyp júredi.
Sailaý BAIBOSYN,
Pavlodar oblysy
"Jas Alash" gazeti
