تەرٸسكەيدە تەۋەلسٸز ەل ەكەنٸمٸزدٸ دەلەلدەۋ كٶشە مەن ەلدٸ مەكەن اتاۋلارىن اۋىستىرۋدان اسا الماي تۇر. شىنىن ايتقاندا, سونىڭ ٶزٸنە قولىمىز جەتە بەرمەيدٸ. ايتالىق, وڭتٷستٸك وبلىستاردا ەكٸمقارالار, باي-باعلاندار ەكە-شەشەلەرٸنٸڭ اتىنا كٶشە بەرٸپ قويعانىن باق بەتتەرٸنەن وقىپ جٷرەمٸز. ال بۇل جاقتا قازاقشا اتاۋعا بايلانىستى كەز كەلگەن شارۋا بٸتپەيتٸن داۋ-دامايعا اينالادى.
جۋىردا پاۆلودار وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ەسەپتٸ جينالىسىندا زەينەتكەر ەۆگەنيي ازاروۆ دەگەن قارييانىڭ قالاداعى «كۋتۋزوۆ پەن لەنين اتىنداعى كٶشەلەردٸڭ اتاۋىن ٶزگەرتەيٸك» دەگەن ۇسىنىس ايتقانىن حابارلاعامىز. بۇل بۇعان دەيٸن دە قوزعالىپ جٷرگەن شارۋا بولاتىن. بٸراق «دۋالى اۋىزدان» شىقپاعاسىن, ەشكٸم ەلەپ-ەسكەرە بەرمەگەن. ەندٸ وسى ۇسىنىس تۇڭعىش رەت وبلىس ەكٸمٸنە تٸكەلەي اۋىزبا-اۋىز جەتكٸزٸلدٸ. جەنە ونى ايتقان جەرگٸلٸكتٸ ۇلتتىڭ دا ٶكٸلٸ ەمەس.
مٸنە, وسىدان سوڭ ايماقتاعى ۇلت جاناشىرلارى, قازاقتٸلدٸ جۋرناليست قاۋىم ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ بەتٸندە دٷرلٸگٸسٸپ جاتىر. ىنتالى توپ قۇرايىق دەدٸ, ەكٸمنٸڭ اتىنا حات جازايىق دەدٸ. ەيتەۋٸر ۇسىنىس كٶپ. جەنە ەشكٸم دە اتى-جٶنٸن جاسىرماي, پٸكٸرلەرٸن اشىق جارييالاۋدا. بٸر تاڭعالارلىعى, كٶشە اتاۋلارىن ٶزگەرتۋگە قارسىلىق تانىتىپ جاتقانداردىڭ كٶبٸ – ٶزٸمٸزدٸڭ قانداستارامىز. ٸشٸندە جاسى دا, جاسامىسى دا بار. ەرتەڭ وسى مەسەلە داۋىسقا سالىنار بولسا, بۇلاردىڭ باسقالارمەن بٸرگە قارسى تۇرارى سٶزسٸز.
ع. اتتى بٸر قانداسىمىز: «مەن بۇل سەكٸلدٸ ٶزگەرتۋلەرگە قارسىمىن. ونداعان جىل وسى اتاۋلار قالانىڭ جەنە مىڭداعان ادامداردىڭ ٶمٸرٸنٸڭ بٸر بٶلشەگٸنە اينالدى. تاريحتى قايتا جازىپ كەرەگٸ نە?» دەيدٸ.
وعان ا.ەسٸمدٸ بٸر قانداسىمىز: «تٷسٸنەسٸڭ بە, ع. كەيبٸر جاڭاشىلدار وسىنداي ەدٸسپەن مىڭداعان جىلدار ٶتسە دە ساقتالاتىن ەستەلٸك قالدىرعىسى كەلەدٸ» (ورىسشادان اۋدارىپ بەرٸپ وتىرمىز) – دەگەن كەكەسٸندٸ جاۋاپ ايتادى.
بۇل سەكٸلدٸ جازبالاردى جٷزدەپ كەلتٸرۋگە بولادى. مەسەلە جوعارىداعى ۇسىنىسقا قانشا ادامنىڭ قارسى بولعانىندا ەمەس. جىعىلعان ٷستٸنە جۇدىرىق دەگەندەي, ٶز باۋىرلارىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى مەنسٸنبەگەنٸنە امالسىز ٸشٸڭ اشيدى. بۇل شىنىن ايتقاندا, ۇلت رەتٸندە ۇساقتاپ بارا جاتقانىمىزدىڭ بەلگٸسٸ مە دەپ ويلايسىڭ.
ەكٸمدەر اشىق ەڭگٸمەدەن قاشادى
پاۆلوداردىڭ دەل تٷبٸندە (قالانىڭ قۇرامىنا كٸرەدٸ) لەنينسكيي دەپ اتالاتىن كەنت بار. جەرگٸلٸكتٸ اقساقالدار مٸنە, 7-8 جىلدان بەرٸ وسى ەلدٸ مەكەننٸڭ اتاۋىن اۋىستىرامىز دەپ شارشادى. بٸر عاجابى, جايشىلىقتا كٶزگە تٷسە بەرمەيتٸن ەگدە جاستاعى ورىستٸلدٸ اعايىندار مۇنداي كەزدە تايلى-تاياعى قالماي ٶرە تۇرا كەلەدٸ. ايتاتىن سٶزدەرٸ جاڭاعىداي: «بۇل – بٸزدٸڭ تاريحىمىز, اۋىستىرۋعا بولمايدى!».
اپىرماۋ, سوندا 70 جىلدىق كەڭەس وداعىنىڭ تاريحى سان عاسىرلىق حالقىمىزدىڭ تاريحىنان ارتىق بولعانى ما?! بۇلار ٶزدەرٸ اۋاسىن جۇتىپ, سۋىن ٸشٸپ وتىرعان تەۋەلسٸز قازاقستان مەملەكەتٸن, ونىڭ ٶتكەن تاريحىن نەگە قۇرمەتتەمەيدٸ? سوندا ولاردىڭ كٶكسەگٸنٸ نە?
وسىنىڭ بەرٸن حالىققا داۋ-دامايسىز تٷسٸندٸرٸپ بەرەتٸن وبلىستىڭ, اۋدانداردىڭ, قالالاردىڭ ٸشكٸ ساياسات باسقارمالارى قايدا قاراپ وتىر? كابينەتتەردە تىعىلىپ وتىرعانشا, ولار نەگە اشىق ەڭگٸمەگە شىقپايدى? قارسى بولىپ جٷرگەندەر سوندا بٸردەڭەنٸ تٷسٸنٸپ, مەمٸلەگە كەلەر ەدٸ دەيسٸڭ. بٸراق شەنەۋنٸكتەر وندايعا ٶلسە دە بارمايدى. وسىندايدا قاتارداعى حاتشى بولىپ جٷرٸپ, تورعايدى تورعاي ەتٸپ, ارقالىقتى الاشقا تانىتىپ كەتكەن ٶزبەكەلٸ جەنٸبەكوۆ اعامىز ەرٸكسٸز ەسكە تٷسەدٸ.
لوموۆ پەن لەنين ەسكەرتكٸشٸ ەلٸ تۇر
پاۆلوداردا لوموۆ دەگەن ادامنىڭ اتىندا ٷلكەن كٶشە بار. بۇل قانداي مىقتى ەكەن دەپ سۇراستىرىپ كٶرسەك, كەزٸندە قۇرىلىس ترەسٸنٸڭ باستىعى بولعان ەكەن. جارايدى, كٸم دە بولسا بۇل كٸسٸ تالاي جىل قۇرىلىسقا باسشىلىق ەتكەن شىعار. بٸراق كٸم ەڭبەك ەتپەدٸ ول كەزدە, كٸم تەر تٶكپەدٸ? كەڭەس ۋاقىتىندا مەكەمەگە باسشى بولعاندارعا بەرە بەرسەك, قالادا كٶشە جەتپەي قالادى عوي. ال ەندٸ سول كٶشەنٸ قازٸر ٶز ۇلتىمىزدان شىققان بٸر جاقسىعا بەرەم دەپ كٶرشٸ, بٸتپەيتٸن داۋ-داماي تۋادى.
بٷگٸندە لەنيندٸ سونشا دەرٸپتەپ وتىرعان تەك قازاقستان عانا. ەلٸمٸزدٸڭ كەز كەلگەن قالاسىندا ەلٸ دە ەكەۋدەن, ٷشەۋدەن لەنيننٸڭ ەسكەرتكٸشتەرٸ تۇر. كٶرٸپ جٷرمٸز, جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك جىلما-جىل جٶندەپ, كٷتٸپ ۇستاپ وتىر. ەگەر زامان ٶزگەرە قالسا, قايتادان شىعارا قويامىز دەگەن سەكٸلدٸ. قازٸرگٸ ۇرپاق لەنينٸڭ كٸم ەكەنٸن دە بٸلمەيدٸ. ەندەشە ەسكەرتكٸشتەر كٸم ٷشٸن, نە ٷشٸن تۇر? نەگە بۇزىپ تاستامايمىز? جوق, بۇزۋعا بولمايدى! وندا شۋ شىعادى. شەنەۋنٸكتەرگە ايقاي-شۋدىڭ قاجەتٸ جوق. مۇنداي شارۋادان ولار قاشىپ جٷرەدٸ.
سايلاۋ بايبوسىن,
پاۆلودار وبلىسى
"جاس الاش" گازەتٸ
