Memleket tarihy institýtynyń direktory, tarih ǵylymdarynyń doktory, professor Erkin Ábil «Azattyq jolyndaǵy aqtańdaqtar: asharshylyq zardaptaryna shynaiy tarihi kózqaras» taqyrybynda ótken dóńgelek ústelde aitylǵan máselege qatysty pikir bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Asharshylyq kezeńine qatysty qujat kóp. Olardyń keibiri arhivterde bolsa, keibiri basylym betterinde jariialanǵan. Soǵan qaramastan biz osy kúnge deiin asharshylyqtyń naqty sebepteri men saldary týraly aita almaimyz, aitý úshin áli de qosymsha kóp zertteý jumysy júrgizilýi kerek», - deidi Memleket tarihy institýtynyń direktory Erkin Ábil.
Onyń aitýynsha, asharshylyq máselesi qazaq úshin ǵana emes, sol kezeńde Qazaqstan jerin mekendegen basqa ult ókilderi úshin de – úlken tragediia.
«Soǵan qaramastan tarihshylar men zertteýshiler emotsiiany qaldyryp, osy oqiǵalardy obektivti, shynaiy qujattardy negizge ala otyryp zertteýi kerek. Jalpy «Asharshylyqqa saiasi baǵa berý kerek» dep aityp júrgender bar. Biz oǵan qalai saiasi baǵa bere alamyz? Qazirgi ýaqyttaǵy Qazaqstan Respýblikasy Sovet odaǵynyń qatelikteri men qylmystaryna jaýapty bola almaidy. Búgingi kommýnister de bir ǵasyr burynǵy bolshevikterdiń qytelikteri men qylmystaryna jaýapty emes», - deidi ol.
Ol asharshylyq jyldary Reseide de birneshe million adam ólgenin aitty.
«1921-1922 jyldardaǵy asharshylyq kezeńinde Reseidiń ózinde birneshe million adam qaza tapqan. Árine, buǵan kináli adamdar bar. Leninnen bastap «Bolshevik» partiiasy, sonymen birge sol saiasattyń júzege asýyna yqpal etken jergilikti belsendiler kináli. Osy máselelerdi durystap zertteý kerek. Biz asharshylyq qurbandary kimder ekenin jaqsy bilmeimiz. Qazaqstanda osy máseleni zerttegen 5-6 ǵalym boldy, biraq aimaqta qandai oqiǵalar bolǵanyn biz tolyq bilmeimiz. Eń aldymen, tarihshylarǵa zertteý jumysymen ainalysýǵa múmkindik berýimiz kerek. Olar arhivterdi aqtarýy qajet, ol – úlken jumys, sondyqtan olarǵa qarajat bólinýi tiis. Zertteý jumystary júrgizilgennen keiin qorytyndy shyǵaryp, odan keiin ǵana saiasi baǵa berýge bolady», - deidi tarih ǵylymdarynyń doktory Erkin Ábil.
