Úkimet basshysy Álihan Smaiylov áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń (ÁMAT) baǵasyn ustap turý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly keńes ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Keńes barysynda sońǵy aida baǵanyń 0,8%-ǵa óskeni atap ótildi. Eń kóp óskeni basty piiaz, qant jáne kúrish baǵasy bolsa, qyryqqabat, sábiz jáne kartop baǵasy tómendegen.
AShM málimetinshe, búgingi tańda elimizde siyr eti, qus eti, un, kartop, kúnbaǵys maiy, taýyq jumyrtqasy men sútti qosa alǵanda, 680 myń tonnadan astam negizgi azyq-túlik taýarlary bar. Ishki naryqty bidaidyń, qanttyń jáne tuzdyń qajetti kólemimen qamtamasyz etý boiynsha keshendi sharalar qabyldanyp jatyr.
«Aýyl sharýashylyǵy ministrligi qant salasyn damytýdyń keshendi josparyn qabyldady. Endi ony iske asyrý boiynsha tiisti óńirlermen birlese belsendi is-qimyl jasaý úshin sharalar qabyldaý qajet. Sondai-aq qantty bajsyz ákelýge kvotalar bólingen kezde, olar bul jumysty ýaqytyly oryndai almaityn kóptegen usaq jetkizýshilerge taratylǵan. Osyǵan bailanysty biz qant jetkizýde belgili bir problemalardyń bar ekenin baiqadyq. Sondyqtan kvotalardy birneshe iri kóterme jetkizýshiler arasynda bólý kerek. Olar shaǵyn kompaniialarǵa qaraǵanda qantty tómen baǵamen jetkize alady», — dedi Álihan Smaiylov.
Sonymen qatar otyrysta Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryn satý alańdaryna qatysty monopoliiaǵa qarsy den qoiý sharalaryn iske asyrýdy jalǵastyratyny belgili boldy. Atap aitqanda, jyl basynan beri 132 komplaens-kelisim jasaldy, onyń ishinde saýda ústemesin 15-ten 10%-ǵa deiin tómendetý qarastyrylǵan. Saýda salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń barlyq faktileri boiynsha tergeý júrgizilýde.
Óńirlerge keletin bolsaq, bir aida ÁMAT baǵasynyń eń joǵary ósýine Ulytaý (1,5%), Qaraǵandy (1,4%) jáne Qostanai oblystary (1,3%) jol bergen.
«Biz óńirlerdegi saýda sýbektileriniń jalpy jaǵdaidy paidalanyp, asa joǵary qosymsha tabys tabatynyn kórip otyrmyz. Eger ákimdikter muny baqylaýǵa alyp, saýda-sattyqtyń barlyq kezeńderinde saýda ústeme baǵalar boiynsha monitoring júrgizbese, jaǵdai ózgermek emes», — dedi Álihan Smaiylov.
Úkimet basshysy azamattardy tolǵandyratyn taǵy bir másele piiaz baǵasynyń ósýi ekenin atap ótti. Máselen, sońǵy aida baǵa orta eseppen 11,9%-ǵa ósti. Bir aida Batys Qazaqstan, Jetisý, Túrkistan oblystarynda jáne Almaty qalasynda baǵanyń eń joǵary ósýi tirkelgen.
«Áriptester, qantpen bolǵan jaǵdaidyń obektivti syrtqy sebepteri bolsa, piiaz boiynsha jaǵdai – júrgizilgen jumystyń shalalyǵynyń nátijesi. Ákimdikterdiń barlyq múmkindikteri boldy, olardyń qatarynda astyqty jetkizý boiynsha ýaqytyly kelisim-sharttar jasasý tetigi bar. Óńirler ákimderine ony turaqtandyrý qorlaryn tolyqtyrý úshin belsendi túrde paidalanýdy tapsyramyn. Osy máselede ár jumysty ýaqytyly oryndaý mańyzdy ekenin atap ótkim keledi», — dedi Álihan Smaiylov.
Premer-Ministr baǵanyń ósý sebepteriniń biri óndirýshi men túpkilikti tutynýshy arasyndaǵy deldaldardyń kóptigi ekenin aitty. Olardy anyqtaý úshin barlyq óńirlerde arnaiy komissiialar qurylǵan.
«Óńirler ákimderine atalǵan komissiialardyń jumysyn jandandyrýdy, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilermen jáne kóterme saýdagerlermen tyǵyz jumys isteýdi tapsyramyn. Sondai-aq jumystyń formaldy tásilderinen aryla otyryp, saýda ústemesin asyryp jibergeni úshin baqylaý jáne ákimshilik jaýapkershilikke tartý sharalaryn kúsheitý qajet», — dedi Álihan Smaiylov.
Keńesti qorytyndylai kele, Úkimet basshysy azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn ustap turý máseleleri basym mánge ie ekenin taǵy da atap ótti.
Osyǵan bailanysty aýyl sharýashylyǵy ministrligine: azyq-túlik qaýipsizdigine áser etetin barlyq faktorlardy kórsetetin ÁMAT óndirý men tutynýdyń tiimdi jáne ózekti teńgerimin usyný; oblystardyń ákimdikterimen birlesip, óńirlerdiń kúzgi kókónister boiynsha aldyn ala kelisim-shartqa otyrýyn qamtamasyz etý; ÁMAT qorlarynyń kólemin turaqty negizde monitoringteý jáne olardyń ózgerýine jedel den qoiyp otyrý tapsyryldy.
Premer-Ministr óńirler ákimdikterine turaqtandyrý qorlaryn áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarymen ýaqytyly tolyqtyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
«Saýda jáne integratsiia ministrligine óńirler ákimdikterimen birlesip, ruqsat etilgen bólshek saýda ústemesiniń saqtalýyn baqylaýdy júzege asyrý jónindegi jumysty kúsheitýdi jáne jalpy qabyldanyp jatqan sharalardyń tiimdiligin arttyrýdy tapsyramyn. Naryqtyq tetikterge sáikes keletin jáne baǵa ósýiniń saldarymen emes, sebepterimen kúresýge baǵyttalǵan tamaq ónimderiniń baǵasyn ustap turý boiynsha jańa tásilderdi ázirleý qajet», — dedi Premer-Ministr.
