Foto: Ashyq derekkózden
Kúz ben qys ailarynda aýa raiynyń qubylýyna bailanysty sýyq tiiý derekteri jiileidi. Kóp adam bul kezeńde tumaý, jótel, tamaq aýyrýy siiaqty belgilermen betpe-bet keledi. Dárigerlerdiń aitýynsha, aýrýdyń asqynbaýy úshin aǵzaǵa durys kútim jasaý, jyly júrý jáne durys tamaqtaný – eń mańyzdysy.Durys demalý jáne uiqyny retteý adam densaýlyǵyna óte mańyzdy. Tumaýratyp nemese JRVI bolǵan kezde aǵzanyń immýndyq júiesi infektsiiamen kúresýge kúsh jinaýy úshin táýligine 8–10 saǵat uiyqtaǵan jón eken.
Sonymen qatar jyly sý, shai (bal men limon qosylǵan), itmuryn tunbasy, mors, sorpa syndy suiyqtyq ishý mańyzdy. Bul aǵzadan ýyttardy shyǵarýǵa jáne tamaqtyń qurǵaýyn boldyrmaýǵa kómektesedi.
Sýyq tigende jyly kiinip júrý kerektigin qazaq halqy burynnan biledi. Ásirese aiaqty jyly ustaý qajet ekeni aitylady. Sondai-aq bólme jyly, biraq jeldetilgen bolǵany jón. Tumaý nemese JRVI kezinde bólmeniń ylǵaldyǵy qalypty bolǵany óte mańyzdy. Qazirgi kezde kóp úide aýa ylǵaldandyrǵysh bar.
Kúzdigúni aýa arqyly taraityn túrli virýstar men infektsiialardyń qozatyny da belgili. Osy rette dárigerler muryn men tamaqty kútý qajettigin jii aitady. Muryn bitelse — tuzdy eritindimen shaiý (mysaly, arnaiy dári-dármek, nemese úi jaǵdaiynda: 1 staqan jyly sýǵa ½ shai qasyq tuz). Tamaq aýyrsa — tuzdy sýmen nemese túimedaq, as sodasy qosylǵan jyly eritindimen shaiý keńes etiledi.
Sýyq tigende nemese tumaýratqanda jeńil, qunarly, ári jyly taǵamdar tutynǵan mańyzdy. Osy ýaqytta sorpa, botqa, kókónis pisirmeleri siiaqty taǵamdardy tutynǵan abzal. S dárýmeni kóp ókónis pen jemis jese tez aiyǵýǵa múmkindik zor. Quramynda S dárýmenge bai jemis-jidekterge tsitrýs jemisteri, itmuryn, qaraqat, bolgar buryshy jatady. Al sýyq sý, balmuzdaq jáne ashy taǵam – tamaqty titirkendiredi.
Alaida osy ýaqytta temeki shegý, alkogoldi ishimdik ishýden tyiylǵan jón. Sebebi olar aǵzanyń qalpyna kelýin baiaýlatady.
Dárigerdiń keńesinsiz óz betińizshe dári-dármek ishý nemese emdelmei uzaq júrý qaýipti ekenin de eskergen jón. Sonymen qatar halyq emine júgingende de abai bolyńyz! Eń durysy mamannyń keńesin alý.
