Búgin QR Parlamentiniń Senatynda Úkimettiń 2016 jylǵy respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy týraly esebi tanystyryldy. Jiynda baiandama jasaǵan QR Qarjy ministri Baqyt Sultanov salyqtardyń jospardan artyq túskenin aitty, dep habaralaidy Baq.kz tilshisi.
«Biýdjettiń negizgi parametrlerine kelsek, túsimder 100,2%-ke oryndalyp, 7 trln 760 mlrd teńgeni qurady. Shyǵystar 8 trln 501 mlrd teńgege atqarylyp, 98,3%-ke igerildi. Biýdjet tapshylyǵy 741 mlrd teńgeni qurady. Bul aldyńǵy jospardaǵy kórsetkishten 161,5 mlrd teńgege tómen. Jumystarymyzdyń negizgi jetistikteriniń biri – ol biýdjet kiristeriniń 2015 jylmen salystyrǵanda 1 078 mlrd teńgege kóp jinalýy, ósýi 30,8%. Shyǵystar 2015 jylǵa qaraǵanda 18,6%-ke, iaǵni 1 338 mlrd teńgege artyq igerildi. Biýdjet tapshylyǵynyń mólsheri biýdjettiń turaqtylyǵyn sipattaidy. Onyń kólemi Jalpy Ishki Ónimge shaqqanda jospardaǵy 2%-tiń ornyna 1,6%-ti qurady. Tapshylyq somasy 2015 jyldyń kórsetkishinen 171 mlrd teńgege azaidy», - dedi baiandamasynda Qarjy ministri.
Sultanovtyń aitýynsha, kiristerdi artyǵymen oryndaý nátijesinde 158,4 mlrd. teńge somasynda kassalyq qaldyq qalyptasty. Bul qarajat biyl aqpan aiynda biýdjetti naqtylaý úshin negiz boldy. 2016 jyly biýdjetke 7 662,2 mlrd. teńge kirister tústi. Kiristerdiń quramynda salyqtardyń kólemi 2015 jylǵa qaraǵanda 2%-ke ulǵaiyp, 56%-ti qurady. Kirister 382 mlrd teńgege asyra oryndaldy.
«Salyqtardyń jospardan artyq túsýi kepildendirilgen transfertti 370 mlrd teńgege Ulttyq qorda saqtap qalýǵa múmkindik berdi. Kiristerdiń bundai atqarylýynyń negizgi sebebi - makroekonomikalyq kórsetkishterdiń jaqsarýy. Mysaly, jalpy ishki ónimniń ósýi josparlanǵan 0,5% -tiń ornyna 1%-ti qurady. Teńgemen kórsetiletin import kólemi josparǵa qaraǵanda 4,3%-ke jáne metall qunynyń ortasha baǵasy 5,2%-ke ósti. Budan basqa, kiristerdiń asyra oryndalýyna munaiǵa salynatyn eksporttyq keden bajynyń progressivtik mólsherin engizý men basqa da faktorlar áser etti. Salyqtyq ákimshilendirýdiń jaqsarýy esebinen biýdjetke jospardan tys 46 mlrd teńge tústi», - dedi Sultanov.
Ministrdiń aitýynsha, jospardyń osyndai asyra atqarylýyna negizgi salyqtar yqpal etti. Korporativtik tabys salyǵy – 143 mlrd. teńge, tabiǵi jáne basqa da resýrstardy paidalanǵany úshin túsimder – 82 mlrd. teńge, munaiǵa salynatyn eksporttyq keden baj salyǵy – 52 mlrd teńge jáne ishki taýarlarǵa salynatyn qosylǵan qun salyǵy – 38 mlrd. teńge.
«Kiristerdiń Jalpy ishki ónimdegi úlesi de jaqsardy. Olar 2015 jylmen salystyrylǵanda 1,5%-tik pýnktke jaqsaryp, 10,1%-ti qurady. Salyqtardyń úlesi 9,4%-ti qurap, byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 1,2 protsenttik pýnktke ulǵaidy.
Barlyq salyqtardyń úlesi 2015 jylmen salystyrǵanda kóbeidi. Tek, munaiǵa salynatyn eksporttyq keden bajynyń úlesi 0,2%-tik pýnktke azaidy. Bul munaiǵa salynatyn eksporttyq keden bajy stavkasynyń azaiýynan boldy», - dedi Qarjy ministri.
.jpeg)