Sport ministrligi biýdjetti tiimsiz jumsaǵan – Antikor

Foto: Depositphotos

Sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmeti týrizm jáne sport ministrligimen birlese otyryp, sportty qarjylandyrý salasyndaǵy jemqorlyq táýekelderine syrtqy taldaý júrgizdi, dep habarlaidy «Ult aqparat».

Antikordyń málimetinshe, taldaý nátijesinde memlekettik qarajatty tiimsiz jumsaýǵa jáne jymqyrýǵa yqpal etetin sybailas jemqorlyq táýekelderi anyqtalǵan. Ortalyq deńgeide syrtqy taldaý týrizm jáne sport ministrliginiń qyzmetinde, óńirlik deńgeide oblystyq sport jáne dene shynyqtyrý basqarmalarynda júrgizildi.

“2018 jyldan bastap sport salasynyń biýdjeti 2 ese ósip, 1,4 trillion teńge boldy. Kelesi 3 jylǵa taǵy 1,3 trillion teńge bólý josparlanǵan. Eleýli qarjylandyrýǵa qaramastan, Qazaqstan olimpiadalyq medaldyq esepterde jáne Dúniejúzilik sport reitinginde tómen pozitsiialardy ielenýdi jalǵastyryp otyr. Sonymen qatar kúdikti matchtar sany boiynsha jemqorlyqqa ushyraǵan elderdiń biri bolyp tanyldy (Sportradar halyqaralyq uiymynyń antireitinginde 4-shi orynda)”, – delingen habarlamada. 

Taldaýǵa sáikes bul jaǵdaiǵa memlekettik qarajattyń tiimsiz jumsalýyna ákeletin birqatar faktor yqpal etedi.

1. "Joǵary jetistikter" jáne "buqaralyq" sportty qarjylandyrý arasyndaǵy aiqyn teńgerimsizdik. Bul rette joǵary jetistikter sportynyń biýdjeti (340 milliard teńge) buqaralyq sportqa (35 milliard teńge) qaraǵanda 9 ese artyq. Kásibi sport salasynda ashyq emes jáne sýbektivti tólemder úshin jaǵdailar jasalǵan, al buqaralyq sportta qarajat bólý rásimi tsifrlandyrylǵan, halyqtyń qajettilikterine bailanysty jáne ataýly sipatta bolady. Joǵary jetistikter sportynda sheteldik oiynshylardy komandalarǵa shaqyrý qalypty jaǵdaiǵa ainaldy. Táýelsizdik jyldary Qazaqstan olimpiadalyq sport túrlerine 126 sheteldik azamattardy aldy, onyń ishinde árbir ekinshi oiynshysy (79) eline oraldy.
2. Sport uiymdary men ýákiletti organdardyń bólingen qarjyny baqylaýsyz jáne ashyq igermeýi. Bul rette jalǵan oqý-jattyǵý jiyndaryn ótkizýge jáne sport úi-jailaryn jalǵa alýǵa qarajat bólinip, sporttyq jabdyqtar men ekipirovkalardy joǵary baǵamen bir kózden alý tásilimen satyp alý iske asyrylǵan. Is júzinde jumys istemeitin adamdarǵa artyq eńbekaqy men qosarlanǵan qarjylandyrý eseptelgen.
3. "Samuryq-Qazyna" AQ sport federatsiialary men kásibi klýbtarynyń qarajatynyń tiimsiz shyǵystary. Kásibi klýbtardyń paidasyz oiynshylaryna tólemder, kásibi klýbtardyń basshylyǵyna jalaqyny joǵarylatý, 5 juldyzdy qonaq úilerde ornalastyrý, oqý-jattyǵý jiyndary men kúmándi agenttiktermen kelisimder jasaý arqyly qarajat alýmen bailanysty júielik jemqorlyq táýekelder anyqtaldy. 6 jyl ishinde (2018-2023 jyldary) 4 kásipodaq klýbyn qarjylandyrýǵa “Samuryq-Qazyna” AQ 138 milliard teńge demeýshilik qarajat bóldi (“Astana” FK – 50,1 milliard, “Barys” HK – 48,8 milliard, ”Astana Qazaqstan Team” velotoby – 31,5 milliard, “Astana” BK – 8 milliard).
4. Sport ǵimarattaryn tiimsiz basqarý. Sońǵy 10 jylda 55 sporttyq memlekettik uiym jeke qolǵa berildi. Keiinnen senimgerlik basqarýshylar men jańa menshik ieleri sportshylardy jarystarǵa daiyndaýǵa jáne sport ǵimarattaryn jalǵa berýge biýdjetten 83,8 milliard teńge alǵan.
5. Memlekettik-jekeshelik áriptestikte jalǵan mámileni iske asyrý. MJÁ-ni iske asyrý jáne sport ǵimarattaryn paidalaný jeleýimen balalarǵa memlekettik satyp alý jáne balalar sportyn jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrý rásimderin ainalyp ótý úshin qaǵaz júzinde sporttyq qyzmetter satyp alynady. 2016 jyldan bastap sport salasynda 89,3 milliard teńgege 77 MJÁ jobasy iske asyrylsa, onyń 62 milliard teńgesi biýdjettik investitsiialar arqyly tólendi.
6. Sporttyq protsesteri tsifrlandyrýdyń bolmaýy. 2020 jyly E-sport ulttyq tsifrlyq platformasyn engizýge bailanysty josparlanǵan ázirleý jumystary júrgizilmegen. Saldarynan beiindi ministrlik qazaqstandyq sporttyń jai-kúii týraly tolyq derekterge ie bola almai otyr. Sondai-aq sport ǵimarattarynyń, sport sektsiialary men jattyqtyrýshylardyń biryńǵai esebi júrgizilmeidi.

Osylaisha, sportty damytýǵa bólinetin qomaqty qarajat maqsattarǵa jetpeidi jáne Qazaqstan sport infraqurylymy boiynsha kórshi elderden edáýir artta qalady (UEFA jáne FIFA talaptaryna sáikes kelmeitin stadiondar, BJOM jóndelmegen zaldary jáne taǵy basqasy).

Eske salaiyq, buǵan deiin jańadan taǵaiyndalǵan premer-ministr Oljas Bektenov MÁMS júiesine taldaý júrgizýdi surap, ondaǵy qarajattyń tiimsiz paidalanylyp jatqanyn jazǵan edik.