QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken QR Úkimetiniń otyrysynda eldegi sanitarlyq-epidemiologiialyq jaǵdai týraly densaýlyq saqtaý ministriniń mindetin atqarýshy Lázzat Aqtaeva baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
L. Aqtaeva koronavirýs infektsiiasyn qospaǵanda, infektsiialyq aýrýlar boiynsha epidemiologiialyq jaǵdai jalpy Qazaqstan Respýblikasy boiynsha turaqty ekenin atap ótti.
64 infektsiialyq aýrý boiynsha monitoring júrgizilýde, 5 aidyń qorytyndysy boiynsha 49 infektsiia boiynsha syrqattanýshylyq tómendegen.
Biyl adamdardyń oba, tyrysqaq, ish súzegi, qutyrý, týliaremiia, difteriia, sirespe, qyzamyq jáne basqa da juqpaly aýrýlarmen syrqattanýy tirkelgen joq.
Ótken jyldyń osyndai kezeńimen salystyrǵanda salmonellezben, qyzylshamen, irińdi meningitpen, serozdy meningitpen, týberkýlezben syrqattanýshylyqtyń tómendegeni baiqaldy.
A jiti virýstyq gepatitpen (1,8 ese), botýlizmmen (3 ese), skarlatinamen syrqattanýshylyqtyń 4,3 ese ósýi baiqaldy.
Sonymen qatar Qazaqstan aýmaǵynda asa qaýipti infektsiialar — oba, týliaremiia, gemorragiialyq qyzbalar (KQGQ, BSGQ), kúidirgi jáne basqa da zoonozdyq infektsiialardyń belsendi tabiǵi oshaqtary bar.
Oba jáne basqa da tabiǵi-oshaqtyq infektsiialardyń aldyn alý maqsatynda profilaktikalyq is-sharalar júrgiziledi. Osy jyldyń 5 aiynda obaǵa qarsy kúres uiymdary zerthanalyq zerttei otyryp 223,1 myń sharshy km-di jáne 4 mln ektoparazitter men kemirgishterdi tekserdi, obanyń 14 qozdyrǵyshy bólindi, bul qozdyrǵyshtyń tsirkýliatsiiasyn kórsetedi.
Obaǵa qarsy kúres stantsiialary 21 eldi mekenniń ainalasynda qorǵanysh aimaǵyn qurdy, kenttik deratizatsiia, kenttik dezinsektsiia júrgizdi, obaǵa qarsy 50 myńnan astam adam egildi.
2020 jylǵy 12 maýsymdaǵy jaǵdai boiynsha Kongo-Qyrym gemorragiialyq qyzba aýrýynyń 3 jaǵdaiy rastaldy, onyń ishinde 2 jaǵdai Túrkistan oblysy turǵyndarynyń arasynda jáne Jambyl oblysynda 1 jaǵdai tirkelgen.
KQGQ aldyn alý maqsatynda sanitariialyq-epidemiologiialyq qyzmet KQGQ boiynsha qolaisyz 313 eldi mekenniń ainalasynda sanitariialyq-qorǵanysh aimaǵyn qurdy.
Jergilikti atqarýshy organdar KQGQ boiynsha qolaisyz aimaqta kenege qarsy 5,8 bas maldy, 1001 eldi mekende 362 myń mal qorasyn óńdedi, aýdany 19,8 sh. km býferlik aimaq qurdy.
2020 jyldyń 5 aiynda 1 411 647 adam egildi, QR boiynsha vaktsinatsiiamen qamtý egýge jatatyndar sanynyń 92%-yn qurady.
«Vaktsinatsiialaýmen jetkiliksiz qamtý tótenshe jaǵdai kezinde josparly profilaktikalyq egýler júrgizýdiń toqtatylýyna bailanysty. Qazirgi ýaqytta josparly vaktsinatsiia qaita bastaldy, onyń ishinde tótenshe jaǵdai kezinde ekpe almaǵan balalar egilýde», — dedi ministrdiń m. a.
2020 jyldyń I toqsanynda respýblikada profilaktikalyq egýlerden 1 423 bas tartý esepke alyndy, 2019 jyldyń osyndai kezeńimen salystyrǵanda 13%-ǵa óskeni baiqaldy. Bul rette bas tartqan adamdar arasynda egilgender sany 725-ten 309-ǵa deiin 2 ese tómendedi.
Bas tartý sebepteri boiynsha eń úlken úles salmaq jeke senim boiynsha bas tartýǵa keledi jáne ol jalpy bas tartý sanynyń 52,9%-yn quraidy, dini paiymdaýlar boiynsha – 29%, vaktsinaǵa senimsizdik – 11,2%, BAQ-taǵy teris aqparat boiynsha – 6,4%. Bas tartqandar arasynda 309 adam egildi.
2020 jyldyń 5 aiynda 2019 jyldyń osyndai kezeńimen salystyrǵanda qyzylshamen syrqattanýshylyqtyń 2,8 ese tómendeýine qol jetkizildi.
«Qyzylshamen syrqattanýshylyqty tómendetý maqsatynda 9-10 ailyq balalarǵa qosymsha vaktsinatsiia júrgizildi. 260 myńnan astam bala egildi. Bul osy jas tobyndaǵy syrqattanýshylyqty 2,5 ese tómendetýge múmkindik berdi. Budan basqa aýyrǵan eresekter arasynda 55%-dan astamy 20-29 jas aralyǵyndaǵy top ekenin eskere otyryp, osy jas tobyna qyzylshaǵa qarsy qosymsha vaktsinatsiia júrgizildi, 1 759 459 adam egildi», — dedi L. Aqtaeva.
Qazaqstan Respýblikasynda meningitpen syrqattanýshylyq deńgeiiniń tómendeýiniń oń serpini baiqalady.
Qazaqstan Respýblikasynda meningokokk infektsiiasymen syrqattanýshylyqtyń ortasha kóp jyldyq deńgeiiniń kórsetkishi 100 myń turǵynǵa shaqqanda 2,1-di quraidy, bul rette qazirgi ýaqytta Qazaqstanda syrqattanýshylyq deńgeii 100 myń turǵynǵa shaqqanda 0,15-ti quraidy, bul shekti deńgeiden 14 ese tómen. Sonymen birge Shymkent qalasynda aýrý sanynyń 2-den 6 jaǵdaiǵa deiin ulǵaiǵany baiqalady.
Sonymen qatar L. Aqtaeva Qazaqstanda koronavirýspen aýyrǵan 23 960 naýqas tirkelgenin, onyń ishinde 16 351-i simptommen jáne 7 609-y simptomsyz ekenin atap ótti.
13 716 naýqas emin jalǵastyrýda. 10 139 naýqas saýyǵyp shyqty, 105 naýqas qaitys boldy.
Naýryz aiynan bastap el boiynsha barlyǵy KVI-ǵa 1 271 471 test júrgizildi.
«Bul rette, Qazaqstanda 1 KVI jaǵdaiyna 78 testten keledi, bul Resei, AQSh, Italiia, Kanada, Avstriiadaǵy testileý deńgeiinen joǵary, 100 myń turǵynǵa shaqqanda test sany 6824-ti quraidy», — dedi L. Aqtaeva.
Qazirgi ýaqytta testileý epidemiologiialyq kórsetilimder boiynsha, profilaktikalyq maqsatta jáne epidqadaǵalaý sheńberinde júrgiziledi. Bas memlekettik sanitariialyq dárigerdiń qaýlysyna sáikes zerthanalyq tekserýge:
• Naýqastar men virýs tasymaldaýshylar;
• JRVI, tumaý, pnevmoniiamen aýyratyn naýqastar;
• Naýqastarmen bailanysta bolǵan adamdar;
• Statsionarlar men meditsinalyq-áleýmettik mekemelerge jatqyzylǵan adamdar;
• Meditsina qyzmetkerleri;
• Áskerge shaqyrylýshylar;
• QR aýmaǵyna keletin adamdar jatady.
COVID-19-ǵa PTR-testileý úshin 56 zerthana jumys isteidi, testileý qýaty táýligine 28 000-ǵa deiin jetkizildi.
Bas memlekettik sanitariialyq dárigerdiń qaýlysymen aiqyndalǵan testileýge jatatyn halyqty testileýmen qamtýdy qamtamasyz etý maqsatynda biýdjet esebinen qýatty táýligine 30 000 testke deiin, al memlekettik jáne jeke sektor zerthanalar qýaty esebimen jalpy el boiynsha táýlikke 35 myńǵa deiin arttyrý josparlanýda.
Sońǵy aptada (8-14 maýsym aralyǵynda) respýblikada 5 485 jaǵdai tirkeldi.
Ótken aptamen (1-7 maýsym aralyǵynda) salystyrǵanda syrqattanýshylyq 1,9 ese ósken (2908-den 5485-ke deiin).
Aýrý jaǵdailarynyń jalpy sanynyń 44%-y (2422 jaǵdai) bailanysta bolǵan adamdar arasynda tirkelgen, 36%-y (1989 jaǵdai) kásiptik tekserý júrgizý kezinde anyqtaldy, 19%-y (1035 jaǵdai) JRVI-men aýyrǵan patsientter arasynda, ákelingen jaǵdai – 1 % (39 jaǵdai).
Bul rette, aýrý simptomdary bar jaǵdailardyń sany 1,3 ese ósken (1 551-den 1 950 jaǵdaiǵa deiin) jáne aýrý juqtyrýdyń jalpy sanynyń 35,5%-yn qurady, al simptomsyz jaǵdai 2,6 ese ósken (1 357-den 3 535-ke deiin) nemese aýrý jaǵdailarynyń jalpy sanynyń 65%-yn qurady.
Osy aptanyń 3 kúninde (15-17 maýsym aralyǵynda) jaǵdai qolaisyz bolyp sipattalady, mysaly, osy aptanyń 3 kúninde 3007 jaǵdai tirkeldi (1068 simptommen jáne 1939 simptomsyz), al ótken aptanyń osyndai kezeńinde (8-10 maýsym) – 1871 jaǵdai tirkelgen, ósim 1,6 ese.
Bul rette 15 óńirde aýrýdyń 1,2 eseden 6 esege deiin óskeni baiqalady (Shymkent qalasy men Mańǵystaý oblysyn qospaǵanda).
Jaǵdaidy obektivti baǵalaý maqsatynda Densaýlyq saqtaý ministrligi epidemiologiialyq jaǵdaidy baǵalaýdyń qosymsha ólshemsharttaryn engizdi.
Birinshiden, epidemiologiialyq jaǵdaidyń dinamikasy nazarǵa alynady.
«Bul jerde biz buryn paidalanylǵan “ósý qarqyny” degen kórsetkishten arylamyz, sebebi jalpy aýrý jaǵdailarynyń sany belsendi aýyratyn naýqastardyń sanynan ózgeshe bolǵan jaǵdaida, bul kórsetkish epidemiianyń damý qarqynyn tolyq kólemde kórsetpeidi. Biz jaǵdaidy baǵalaý úshin R – reprodýktivti san kórsetkishin qoldanamyz, iaǵni bir koronavirýs infektsiiasymen aýyratyn naýqas ortasha eseppen aýrý juqtyratyn bailanysta bolǵan adamdardyń sany», — dedi ministrdiń m. a.
Ekinshiden, shekteý sharalary mindetteriniń biri — naýqastar aǵynyna shamasy kelmeitin kezde densaýlyq saqtaý júiesiniń shamadan tys júktelýine jol bermeý. Sondyqtan ekinshi ólshemshart koronavirýs infektsiiasymen aýyratyn naýqastarǵa arnalǵan bos emes tósek qorynyń kórsetkishi bolyp tabylady.
Sondai-aq, biz qosymsha kórsetkishterdi de eskeremiz. Bul ólim-jitim – KVI-den bolatyn ólim-jitim kórsetkishiniń ósýi, aýyr jáne óte aýyr dárejedegi naýqastardyń úlesi (ósimi).
«Eger R kórsetkishi 1,3-ten asatyn bolsa, ne ol 1,15-ten 1,3-ke deiingi diapazonda bolsa, bul rette bos emes tósekter 70%-dan artyq bolsa, ne bos emes tósekterdiń paiyzy reprodýktivtik sanǵa qaramastan 90%-dan joǵary bolsa, karantindik jáne shekteý sharalaryn kúsheitý qajet», — dedi L. Aqtaeva.
Ólshemsharttardyń oń dinamikasy bolmaǵan jaǵdaida – shekteý sharalaryn qoldanystaǵy deńgeide saqtaý usynylady.
Shekteý sharalaryn jeńildetý úshin ólshemshart – bos emes tósekter sanynyń 50%-dan kem jáne R kórsetkishiniń 1-den kem bolýy.
Tek 3 óńirde ǵana (Batys Qazaqstan, Qostanai jáne Mańǵystaý oblystary) shekteý sharalary burynǵy kólemde qaldyrylýy múmkin. Búgingi kúni qosymsha qatańdatý sharalary barlyq 17 óńirde engizildi.
KVI syrqattanýshylyǵynyń ósýin eskere otyryp, keshe 18 maýsymdaǵy VAK sheshimimen Nur-Sultan jáne Almaty, Qaraǵandy, Shymkent, Pavlodar, Ekibastuz qalalarynda aldaǵy demalys kúnderi karantindi kúsheitýdiń qosymsha sharalary qabyldandy, atap aitqanda 20-21 maýsymda:
• saýda-oiyn-saýyq ortalyqtarynyń, saýda úileriniń, saýda jelileriniń, jabyq azyq-túlik jáne azyq-túlik emes bazarlardyń, bazarlardyń qyzmeti toqtatylady;
• qoǵamdyq tamaqtaný obektileriniń jumysy áleýmettik qashyqtyqty saqtai otyryp, ashyq aýada kóshe formatynda ǵana ruqsat etiledi;
• qoǵamdyq kóliktiń jumysy shekteledi;
• qoǵamdyq oryndardyń: saiabaqtar, skverler, jaǵalaýlar, jaǵajailar, akvaparkterdiń jumysy toqtatylady;
• fitnes ortalyqtarynyń qyzmeti toqtatylady;
• 65 jastan asqan adamdardyń kóshege shyǵýy shekteledi;
• aýmaqtyq jaǵynan Nur-Sultan, Almaty, Qaraǵandy, Shymkent, Pavlodar, Ekibastuz qalalaryna jaqyn ornalasqan týristik aimaqtarǵa kirý jabylady.
Sondai-aq óńirlerdiń 50 myńnan astam halqy bar eldi mekenderinde:
• qoǵamdyq oryndardyń: saiabaqtar, skverler, jaǵalaýlar, akvaparkterdiń jumysy toqtatyldy;
• týristik aimaqtarda turatyn adamdarǵa áleýmettik qashyqtyqty saqtaý usynylady;
• 65 jastan asqan adamdardyń kóshege shyǵýy shekteldi.
