قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ وتىرىسىندا ەلدەگٸ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق جاعداي تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى لەززات اقتاەۆا باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ل. اقتاەۆا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىن قوسپاعاندا, ينفەكتسييالىق اۋرۋلار بويىنشا ەپيدەميولوگييالىق جاعداي جالپى قازاقستان رەسپۋبليكاسى بويىنشا تۇراقتى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
64 ينفەكتسييالىق اۋرۋ بويىنشا مونيتورينگ جٷرگٸزٸلۋدە, 5 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 49 ينفەكتسييا بويىنشا سىرقاتتانۋشىلىق تٶمەندەگەن.
بيىل ادامداردىڭ وبا, تىرىسقاق, ٸش سٷزەگٸ, قۇتىرۋ, تۋليارەمييا, ديفتەرييا, سٸرەسپە, قىزامىق جەنە باسقا دا جۇقپالى اۋرۋلارمەن سىرقاتتانۋى تٸركەلگەن جوق.
ٶتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا سالمونەللەزبەن, قىزىلشامەن, ٸرٸڭدٸ مەنينگيتپەن, سەروزدى مەنينگيتپەن, تۋبەركۋلەزبەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ تٶمەندەگەنٸ بايقالدى.
ا جٸتٸ ۆيرۋستىق گەپاتيتپەن (1,8 ەسە), بوتۋليزممەن (3 ەسە), سكارلاتينامەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ 4,3 ەسە ٶسۋٸ بايقالدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان اۋماعىندا اسا قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالار — وبا, تۋليارەمييا, گەمورراگييالىق قىزبالار (كقگق, بسگق), كٷيدٸرگٸ جەنە باسقا دا زوونوزدىق ينفەكتسييالاردىڭ بەلسەندٸ تابيعي وشاقتارى بار.
وبا جەنە باسقا دا تابيعي-وشاقتىق ينفەكتسييالاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا پروفيلاكتيكالىق ٸس-شارالار جٷرگٸزٸلەدٸ. وسى جىلدىڭ 5 ايىندا وباعا قارسى كٷرەس ۇيىمدارى زەرتحانالىق زەرتتەي وتىرىپ 223,1 مىڭ شارشى كم-دٸ جەنە 4 ملن ەكتوپارازيتتەر مەن كەمٸرگٸشتەردٸ تەكسەردٸ, وبانىڭ 14 قوزدىرعىشى بٶلٸندٸ, بۇل قوزدىرعىشتىڭ تسيركۋلياتسيياسىن كٶرسەتەدٸ.
وباعا قارسى كٷرەس ستانتسييالارى 21 ەلدٸ مەكەننٸڭ اينالاسىندا قورعانىش ايماعىن قۇردى, كەنتتٸك دەراتيزاتسييا, كەنتتٸك دەزينسەكتسييا جٷرگٸزدٸ, وباعا قارسى 50 مىڭنان استام ادام ەگٸلدٸ.
2020 جىلعى 12 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا كونگو-قىرىم گەمورراگييالىق قىزبا اۋرۋىنىڭ 3 جاعدايى راستالدى, ونىڭ ٸشٸندە 2 جاعداي تٷركٸستان وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا جەنە جامبىل وبلىسىندا 1 جاعداي تٸركەلگەن.
كقگق الدىن الۋ ماقساتىندا سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق قىزمەت كقگق بويىنشا قولايسىز 313 ەلدٸ مەكەننٸڭ اينالاسىندا سانيتارييالىق-قورعانىش ايماعىن قۇردى.
جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار كقگق بويىنشا قولايسىز ايماقتا كەنەگە قارسى 5,8 باس مالدى, 1001 ەلدٸ مەكەندە 362 مىڭ مال قوراسىن ٶڭدەدٸ, اۋدانى 19,8 ش. كم بۋفەرلٸك ايماق قۇردى.
2020 جىلدىڭ 5 ايىندا 1 411 647 ادام ەگٸلدٸ, قر بويىنشا ۆاكتسيناتسييامەن قامتۋ ەگۋگە جاتاتىندار سانىنىڭ 92%-ىن قۇرادى.
«ۆاكتسيناتسييالاۋمەن جەتكٸلٸكسٸز قامتۋ تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە جوسپارلى پروفيلاكتيكالىق ەگۋلەر جٷرگٸزۋدٸڭ توقتاتىلۋىنا بايلانىستى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا جوسپارلى ۆاكتسيناتسييا قايتا باستالدى, ونىڭ ٸشٸندە تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە ەكپە الماعان بالالار ەگٸلۋدە», — دەدٸ مينيستردٸڭ م. ا.
2020 جىلدىڭ ٸ توقسانىندا رەسپۋبليكادا پروفيلاكتيكالىق ەگۋلەردەن 1 423 باس تارتۋ ەسەپكە الىندى, 2019 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 13%-عا ٶسكەنٸ بايقالدى. بۇل رەتتە باس تارتقان ادامدار اراسىندا ەگٸلگەندەر سانى 725-تەن 309-عا دەيٸن 2 ەسە تٶمەندەدٸ.
باس تارتۋ سەبەپتەرٸ بويىنشا ەڭ ٷلكەن ٷلەس سالماق جەكە سەنٸم بويىنشا باس تارتۋعا كەلەدٸ جەنە ول جالپى باس تارتۋ سانىنىڭ 52,9%-ىن قۇرايدى, دٸني پايىمداۋلار بويىنشا – 29%, ۆاكتسيناعا سەنٸمسٸزدٸك – 11,2%, باق-تاعى تەرٸس اقپارات بويىنشا – 6,4%. باس تارتقاندار اراسىندا 309 ادام ەگٸلدٸ.
2020 جىلدىڭ 5 ايىندا 2019 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا قىزىلشامەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ 2,8 ەسە تٶمەندەۋٸنە قول جەتكٸزٸلدٸ.
«قىزىلشامەن سىرقاتتانۋشىلىقتى تٶمەندەتۋ ماقساتىندا 9-10 ايلىق بالالارعا قوسىمشا ۆاكتسيناتسييا جٷرگٸزٸلدٸ. 260 مىڭنان استام بالا ەگٸلدٸ. بۇل وسى جاس توبىنداعى سىرقاتتانۋشىلىقتى 2,5 ەسە تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. بۇدان باسقا اۋىرعان ەرەسەكتەر اراسىندا 55%-دان استامى 20-29 جاس ارالىعىنداعى توپ ەكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, وسى جاس توبىنا قىزىلشاعا قارسى قوسىمشا ۆاكتسيناتسييا جٷرگٸزٸلدٸ, 1 759 459 ادام ەگٸلدٸ», — دەدٸ ل. اقتاەۆا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەنينگيتپەن سىرقاتتانۋشىلىق دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنٸڭ وڭ سەرپٸنٸ بايقالادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەنينگوكوكك ينفەكتسيياسىمەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ ورتاشا كٶپ جىلدىق دەڭگەيٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 2,1-دٸ قۇرايدى, بۇل رەتتە قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندا سىرقاتتانۋشىلىق دەڭگەيٸ 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 0,15-تٸ قۇرايدى, بۇل شەكتٸ دەڭگەيدەن 14 ەسە تٶمەن. سونىمەن بٸرگە شىمكەنت قالاسىندا اۋرۋ سانىنىڭ 2-دەن 6 جاعدايعا دەيٸن ۇلعايعانى بايقالادى.
سونىمەن قاتار ل. اقتاەۆا قازاقستاندا كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعان 23 960 ناۋقاس تٸركەلگەنٸن, ونىڭ ٸشٸندە 16 351-ٸ سيمپتوممەن جەنە 7 609-ى سيمپتومسىز ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
13 716 ناۋقاس ەمٸن جالعاستىرۋدا. 10 139 ناۋقاس ساۋىعىپ شىقتى, 105 ناۋقاس قايتىس بولدى.
ناۋرىز ايىنان باستاپ ەل بويىنشا بارلىعى كۆي-عا 1 271 471 تەست جٷرگٸزٸلدٸ.
«بۇل رەتتە, قازاقستاندا 1 كۆي جاعدايىنا 78 تەستتەن كەلەدٸ, بۇل رەسەي, اقش, يتالييا, كانادا, اۆستريياداعى تەستٸلەۋ دەڭگەيٸنەن جوعارى, 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا تەست سانى 6824-تٸ قۇرايدى», — دەدٸ ل. اقتاەۆا.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا تەستٸلەۋ ەپيدەميولوگييالىق كٶرسەتٸلٸمدەر بويىنشا, پروفيلاكتيكالىق ماقساتتا جەنە ەپيدقاداعالاۋ شەڭبەرٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ. باس مەملەكەتتٸك سانيتارييالىق دەرٸگەردٸڭ قاۋلىسىنا سەيكەس زەرتحانالىق تەكسەرۋگە:
• ناۋقاستار مەن ۆيرۋس تاسىمالداۋشىلار;
• جرۆي, تۇماۋ, پنەۆمونييامەن اۋىراتىن ناۋقاستار;
• ناۋقاستارمەن بايلانىستا بولعان ادامدار;
• ستاتسيونارلار مەن مەديتسينالىق-ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەرگە جاتقىزىلعان ادامدار;
• مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ;
• ەسكەرگە شاقىرىلۋشىلار;
• قر اۋماعىنا كەلەتٸن ادامدار جاتادى.
COVID-19-عا پتر-تەستٸلەۋ ٷشٸن 56 زەرتحانا جۇمىس ٸستەيدٸ, تەستٸلەۋ قۋاتى تەۋلٸگٸنە 28 000-عا دەيٸن جەتكٸزٸلدٸ.
باس مەملەكەتتٸك سانيتارييالىق دەرٸگەردٸڭ قاۋلىسىمەن ايقىندالعان تەستٸلەۋگە جاتاتىن حالىقتى تەستٸلەۋمەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بيۋدجەت ەسەبٸنەن قۋاتتى تەۋلٸگٸنە 30 000 تەستكە دەيٸن, ال مەملەكەتتٸك جەنە جەكە سەكتور زەرتحانالار قۋاتى ەسەبٸمەن جالپى ەل بويىنشا تەۋلٸككە 35 مىڭعا دەيٸن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا.
سوڭعى اپتادا (8-14 ماۋسىم ارالىعىندا) رەسپۋبليكادا 5 485 جاعداي تٸركەلدٸ.
ٶتكەن اپتامەن (1-7 ماۋسىم ارالىعىندا) سالىستىرعاندا سىرقاتتانۋشىلىق 1,9 ەسە ٶسكەن (2908-دەن 5485-كە دەيٸن).
اۋرۋ جاعدايلارىنىڭ جالپى سانىنىڭ 44%-ى (2422 جاعداي) بايلانىستا بولعان ادامدار اراسىندا تٸركەلگەن, 36%-ى (1989 جاعداي) كەسٸپتٸك تەكسەرۋ جٷرگٸزۋ كەزٸندە انىقتالدى, 19%-ى (1035 جاعداي) جرۆي-مەن اۋىرعان پاتسيەنتتەر اراسىندا, ەكەلٸنگەن جاعداي – 1 % (39 جاعداي).
بۇل رەتتە, اۋرۋ سيمپتومدارى بار جاعدايلاردىڭ سانى 1,3 ەسە ٶسكەن (1 551-دەن 1 950 جاعدايعا دەيٸن) جەنە اۋرۋ جۇقتىرۋدىڭ جالپى سانىنىڭ 35,5%-ىن قۇرادى, ال سيمپتومسىز جاعداي 2,6 ەسە ٶسكەن (1 357-دەن 3 535-كە دەيٸن) نەمەسە اۋرۋ جاعدايلارىنىڭ جالپى سانىنىڭ 65%-ىن قۇرادى.
وسى اپتانىڭ 3 كٷنٸندە (15-17 ماۋسىم ارالىعىندا) جاعداي قولايسىز بولىپ سيپاتتالادى, مىسالى, وسى اپتانىڭ 3 كٷنٸندە 3007 جاعداي تٸركەلدٸ (1068 سيمپتوممەن جەنە 1939 سيمپتومسىز), ال ٶتكەن اپتانىڭ وسىنداي كەزەڭٸندە (8-10 ماۋسىم) – 1871 جاعداي تٸركەلگەن, ٶسٸم 1,6 ەسە.
بۇل رەتتە 15 ٶڭٸردە اۋرۋدىڭ 1,2 ەسەدەن 6 ەسەگە دەيٸن ٶسكەنٸ بايقالادى (شىمكەنت قالاسى مەن ماڭعىستاۋ وبلىسىن قوسپاعاندا).
جاعدايدى وبەكتيۆتٸ باعالاۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدى باعالاۋدىڭ قوسىمشا ٶلشەمشارتتارىن ەنگٸزدٸ.
بٸرٸنشٸدەن, ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدىڭ ديناميكاسى نازارعا الىنادى.
«بۇل جەردە بٸز بۇرىن پايدالانىلعان “ٶسۋ قارقىنى” دەگەن كٶرسەتكٸشتەن ارىلامىز, سەبەبٸ جالپى اۋرۋ جاعدايلارىنىڭ سانى بەلسەندٸ اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ سانىنان ٶزگەشە بولعان جاعدايدا, بۇل كٶرسەتكٸش ەپيدەمييانىڭ دامۋ قارقىنىن تولىق كٶلەمدە كٶرسەتپەيدٸ. بٸز جاعدايدى باعالاۋ ٷشٸن R – رەپرودۋكتيۆتٸ سان كٶرسەتكٸشٸن قولدانامىز, ياعني بٸر كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىمەن اۋىراتىن ناۋقاس ورتاشا ەسەپپەن اۋرۋ جۇقتىراتىن بايلانىستا بولعان ادامداردىڭ سانى», — دەدٸ مينيستردٸڭ م. ا.
ەكٸنشٸدەن, شەكتەۋ شارالارى مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ — ناۋقاستار اعىنىنا شاماسى كەلمەيتٸن كەزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ شامادان تىس جٷكتەلۋٸنە جول بەرمەۋ. سوندىقتان ەكٸنشٸ ٶلشەمشارت كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىمەن اۋىراتىن ناۋقاستارعا ارنالعان بوس ەمەس تٶسەك قورىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ بولىپ تابىلادى.
سونداي-اق, بٸز قوسىمشا كٶرسەتكٸشتەردٸ دە ەسكەرەمٸز. بۇل ٶلٸم-جٸتٸم – كۆي-دەن بولاتىن ٶلٸم-جٸتٸم كٶرسەتكٸشٸنٸڭ ٶسۋٸ, اۋىر جەنە ٶتە اۋىر دەرەجەدەگٸ ناۋقاستاردىڭ ٷلەسٸ (ٶسٸمٸ).
«ەگەر R كٶرسەتكٸشٸ 1,3-تەن اساتىن بولسا, نە ول 1,15-تەن 1,3-كە دەيٸنگٸ دياپازوندا بولسا, بۇل رەتتە بوس ەمەس تٶسەكتەر 70%-دان ارتىق بولسا, نە بوس ەمەس تٶسەكتەردٸڭ پايىزى رەپرودۋكتيۆتٸك سانعا قاراماستان 90%-دان جوعارى بولسا, كارانتيندٸك جەنە شەكتەۋ شارالارىن كٷشەيتۋ قاجەت», — دەدٸ ل. اقتاەۆا.
ٶلشەمشارتتاردىڭ وڭ ديناميكاسى بولماعان جاعدايدا – شەكتەۋ شارالارىن قولدانىستاعى دەڭگەيدە ساقتاۋ ۇسىنىلادى.
شەكتەۋ شارالارىن جەڭٸلدەتۋ ٷشٸن ٶلشەمشارت – بوس ەمەس تٶسەكتەر سانىنىڭ 50%-دان كەم جەنە R كٶرسەتكٸشٸنٸڭ 1-دەن كەم بولۋى.
تەك 3 ٶڭٸردە عانا (باتىس قازاقستان, قوستاناي جەنە ماڭعىستاۋ وبلىستارى) شەكتەۋ شارالارى بۇرىنعى كٶلەمدە قالدىرىلۋى مٷمكٸن. بٷگٸنگٸ كٷنٸ قوسىمشا قاتاڭداتۋ شارالارى بارلىق 17 ٶڭٸردە ەنگٸزٸلدٸ.
كۆي سىرقاتتانۋشىلىعىنىڭ ٶسۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, كەشە 18 ماۋسىمداعى ۆاك شەشٸمٸمەن نۇر-سۇلتان جەنە الماتى, قاراعاندى, شىمكەنت, پاۆلودار, ەكٸباستۇز قالالارىندا الداعى دەمالىس كٷندەرٸ كارانتيندٸ كٷشەيتۋدٸڭ قوسىمشا شارالارى قابىلداندى, اتاپ ايتقاندا 20-21 ماۋسىمدا:
• ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىنىڭ, ساۋدا ٷيلەرٸنٸڭ, ساۋدا جەلٸلەرٸنٸڭ, جابىق ازىق-تٷلٸك جەنە ازىق-تٷلٸك ەمەس بازارلاردىڭ, بازارلاردىڭ قىزمەتٸ توقتاتىلادى;
• قوعامدىق تاماقتانۋ وبەكتٸلەرٸنٸڭ جۇمىسى ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاي وتىرىپ, اشىق اۋادا كٶشە فورماتىندا عانا رۇقسات ەتٸلەدٸ;
• قوعامدىق كٶلٸكتٸڭ جۇمىسى شەكتەلەدٸ;
• قوعامدىق ورىنداردىڭ: ساياباقتار, سكۆەرلەر, جاعالاۋلار, جاعاجايلار, اكۆاپاركتەردٸڭ جۇمىسى توقتاتىلادى;
• فيتنەس ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتٸ توقتاتىلادى;
• 65 جاستان اسقان ادامداردىڭ كٶشەگە شىعۋى شەكتەلەدٸ;
• اۋماقتىق جاعىنان نۇر-سۇلتان, الماتى, قاراعاندى, شىمكەنت, پاۆلودار, ەكٸباستۇز قالالارىنا جاقىن ورنالاسقان تۋريستٸك ايماقتارعا كٸرۋ جابىلادى.
سونداي-اق ٶڭٸرلەردٸڭ 50 مىڭنان استام حالقى بار ەلدٸ مەكەندەرٸندە:
• قوعامدىق ورىنداردىڭ: ساياباقتار, سكۆەرلەر, جاعالاۋلار, اكۆاپاركتەردٸڭ جۇمىسى توقتاتىلدى;
• تۋريستٸك ايماقتاردا تۇراتىن ادامدارعا ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاۋ ۇسىنىلادى;
• 65 جاستان اسقان ادامداردىڭ كٶشەگە شىعۋى شەكتەلدٸ.
