Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri, jazýshy Smaǵul Elýbai eldegi qazirgi ahýalǵa qatysty pikir bildirdi. Qalamger eń birinshi kezekte apatqa atústi qaramaý kerektigin basa aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
«Búgin álemde oryn alǵan jaǵdai shyndyǵynda halyqty óte qatty alańdatyp otyr. Bul endi shyntýaityna biologiialyq qarý dep oilaimyn. Joiqyn qarýdyń bul bir surqiia formasy. Minekei sol qarý qutydan shyǵyp ketken nemese adamzatqa qarsy atyldy deýge de bolady. Biz sondai adamdardyń ózi qolmen jasaǵan aqyrzamandy bastan keship jatyrmyz. Uly derjavalar aldymen iadrolyq qarý jasady. Biraq ony bir-birine tastasa óz tóbesine túsetinin bilgennen keiin ony qoldana almai otyr edi. Sodan keiin jappai qyrýdyń osy túri – biologiialyq qarýǵa kiristi. Men bul indetti adamnyń qolymen jasalǵan dep oilaimyn. Biologiialyq qarý tarih sahnasyna oinaqtap shyǵa keldi», - deidi jazýshy7
Jazýshy qazir indettiń kúshi búkil adamzatty sharpyp, búkil adamdy úiine qýyp tyqqanyn aitady. Qalamgerdiń pikirine qulaq assaq, alyp derjavalar mundai qarýdy shyǵarýdy da, ony joiý jolyn da biledi.
«Osyndai jaǵdaida Qazaqstan sekildi tarih sahnasyna keshe ǵana shyqqan memlekettiń qosaq arasynda ketip qalý qaýpi bar. Sebebi indet shekara tańdamaidy. Bizge de kelip, tiip jatyr. Budan qutylýdyń jalǵyz joly – úide otyrý, aralaspaý, juqtyrmaý, karantin tártibin saqtaý. Ázirge virýsty jeńýdiń basqa joly bolmai tur, emdeitin preparat tabylǵan joq. Biraq kúres, izdenis júrip jatyr. Biz oqshaýlanýymyz kerek. Basqa jol joq. Qazaqstanda virýstyń taralýy toqtalsa ómir óziniń úirenshikti arnasyna túsedi. Sózsiz bul búkil álemdi ekonomikalyq daǵdarysqa soqtyrǵan apat boldy. Onyń saldaryn biz áli talai jyl kórýimiz múmkin. Eki nemese úsh aidan keiin ne bolatynyn eshkim boljap bilmei otyr», - deidi ol.
Jazýshy osyndaida Memleket basshysy aitqandai halyq ult bolyp uiysyp, indetpen birge kúresip, shama kelgende halyqty shyǵynǵa bermeýi kerektigin eske saldy.
«Beiqamdyq, alańǵasarlyq, apatqa atústi qaraý – orǵa aparyp jyǵatyn jol dep bilemin. Indetke beiqam qaraǵan elderdiń biri Italiia edi. Búginge deiin olar úide otyryp, endi aqshasy men azyq-túligi taýsylǵan el ol memlekette dúkenderge shabýyl jasai bastaǵanyn da kórip, bilip otyrmyz. Mundai jaǵdaidan qudai saqtasyn. Oǵan jetkizbeýdiń joly – aýylda nemese qalada bolsyn, karintin kezinde toi ótkizbeý lázim, iaǵni jinalmaý kerek. Sonda ǵana biz bul indettiń jolyn bógeimiz. Qazir indet myna jaǵy Semei myna jaǵy Mańǵystaýǵa deiin jetti. Munyń sebebi – beiqamdyqta dep oilaimyn», - deidi Smaǵul Elýbai.
Qalamger tótenshe jaǵdai kezinde halyqty áleýmettik turǵyda qoldaý baǵytyndaǵy Memleket basshysynyń málimdemesin tyńdaǵanyn aityp ótti.
«Eldiń eńsesi túsken almaǵaiyp sátte Prezidenttiń málimdemesi – jurttyń eńsesin tiktep, úmit otyn jaqty. Óitkeni ol jerde halyqtyń eń qorǵalmaǵan, az qamtylǵan bóliginiń memleket nazarynan tys qalmaityny aityldy. Onyń ústine 42 500 teńgelik tólem 3 mln adamǵa beriletinin jetkizdi. Jumysyn joǵaltqan adamdar ásirese qalanyń tóńireginde óte kóp qoi. Qalada qazaqtyń qanshamasy jastary páterde turady. Ailyǵynan aiyrylyp úide otyrsa, páterin qalai tóleidi, balasyn qalai asyraidy? Úlken problema shyǵady. Áitse de 42,5 myń teńgeni bergen kezdegi sońǵy jyly eń bolmaǵanda memleketke bir ret salyq tóleýi kerek degen shartty quptamadym. Jaǵdaiy joq adamdardyń bir ret salyq tólemegen bolýy múmkin. Halyqty bólmei, sol tólemdi muqtaj otbasylarǵa túgel berý kerek dep oilaimyn. Óitkeni bizge eshkimniń ashtan ólip, kóshten qalǵany kerek emes. Keshegi málimdemeniń taǵy bir tamasha jaǵy – qala tóńiregindegi jastardyń úilerinde otyra bermeýi úshin «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» jasalyp jatqanyn aitty. Minekei, bul – kerekti is. 2008-2009 jyldardaǵy daǵdarysta ta osyndai sharalar qutqaryp qalǵan», - deidi ol.
Smaǵul Elýbai Memleket basshysynyń málimdemesinde aitylǵan sharalardyń sózbuidalyqqa salynbai, tezirek iske asýy mańyzdy ekenin jetkizdi.
.jpeg)