Saiasatta da, ekonomikada da senim – bul kapital, al senimdilik – onyń eń joǵary formasy. Ósip kele jatqan halyqaralyq týrbýlenttilik jaǵdaiynda qarym-qatynastyń dál osyndai sipaty erekshe qundylyqqa ie bolady, dep habarlaidy Ult.kz.
Úsh onjyldyqtan astam ýaqyt ishinde Qazaqstan men Germaniia ózara senimniń qomaqty kapitalyn jinaqtap, konstrýktivti saiasi dialogpen, kelisimderdi iske asyrýdaǵy júielilikpen jáne naqty nátijege degen berik umtylyspen erekshelenetin strategiialyq seriktestiktiń senimdi qańqasyn qurdy.
Qazaqstan úshin Germaniia – jai gana negizgi saýda seriktesi jáne iri investor emes. Bul – bizdi ortaq ekonomikalyq mýddeler men halyqaralyq quqyqqa degen buljymas adaldyq biriktiretin memleket.
Búginde bizdiń ózara is-qimylymyz ekijaqty kún tártibi sheńberinen áldeqaida tys shyǵyp otyr. Ol Aziia men Eýropa arasyndaǵy mańyzdy jalǵaýshy býynǵa ainalyp, búkil eýraziialyq keńistiktegi ekonomikalyq ornyqtylyqty, energetikalyq qaýipsizdikti jáne kóliktik ózara bailanysty nyǵaitýǵa eleýli úles qosýda.
Uzaq jyldar boiy qalyptasqan tereń adami bailanystar yntymaqtastyqtyń berik tiregi bolyp tabylady. Búginde Qazaqstanda 200 myńnan astam etnikalyq nemis, al Germaniiada elimizden shyqqan millionnan astam adam turady. Ortaq tarihi zerde men mádeni dástúrler halyqtarymyzdy jaqyndata túsedi.
Dál osy fýndament bolashaqqa senimmen qaraýǵa múmkindik beredi.
Sondyqtan Germaniiaǵa jasaǵan bul saparymdy, eń aldymen, strategiialyq seriktestigimizdiń jańa taraýyn ashýǵa, jańa ósý núktelerin aiqyndaýǵa jáne birlesken jumysqa qosymsha serpin berýge múmkindik dep qaraimyn.
Bul úshin barlyq qajetti alǵysharttar bar. 2025 jyly ózara saýda kólemi 9 milliard dollarǵa (7,9 milliard evro) jýyqtady. Qazaqstanda nemis kapitalynyń qatysýymen myńnan astam kásiporyn tirkelgen.
Bul rette aitarlyqtai áleýet qazaqstandyq eksportty ártúrlilendirýmen jáne qosylǵan quny joǵary ónim óndirýmen bailanysty.
Bul rette qosylǵan quny joǵary ónim óndirisin damytý jáne qazaqstandyq eksportty diversifikatsiialaý zor áleýetke ie.
Biz Germaniia naryǵyna óńdelgen ónimniń 80-nen astam túrin qosymsha jetkize alar edik.
Eń úlken múmkindikter metallýrgiia, munai-himiia, tamaq ónerkásibi jáne temirjol mashinasyn jasaýda shoǵyrlanǵan. Kritikalyq mineraldar salasynda kúsh-jigerdi biriktirý de óte ózekti bolyp tabylady.
Energetikalyq ótý men tsifrlandyrýǵa arnalǵan strategiialyq resýrstar
Qazaqstan Eýropa ekonomikasy úshin strategiialyq mańyzy bar shikizattyń 34 túriniń 21-in óndirip jatyr. Olardyń arasynda litii, kremnii, kobalt, niobii, volfram jáne mys bar. Bul materialdar energetikalyq ótý, mashina jasaý, ónerkásiptik óndiris, mikroelektronika, tsifrlyq tehnologiialar úshin óte qajet.
Biz nemis seriktesterimizge jai gana kepildik berilgen jetkizilimderdi emes, geologorazvedka men óndirýden bastap óńdeýge, komponentterdi shyǵarýǵa jáne materialdardy qaita paidalanýǵa deiingi tolyq óndiristik tizbekterdi birlesip qurýdy usynamyz.
Qarym-qatynasymyzda energetika salasy erekshe oryn alady. Qazaqstan Eýropaǵa energoresýrstardy senimdi ári turaqty jetkizýshi retinde ózin kórsete bildi, ol Eýroodaq munai importynyń shamamen 13%-yn jáne tabiǵi ýran jetkiziliminiń 20%-yn qamtamasyz etedi. 2025 jyly Germaniiaǵa jetkizilgen munai kólemi 10 million tonnadan asty.
Biz qolda bar kóliktik múmkindikterdi eskere otyryp, bul missiiany odan ári de jaýapkershilikpen oryndaýǵa daiynbyz.
Jańartylatyn energetikada, elektr jelilerin jańǵyrtýda jáne energiia tiimdiligin arttyrýda úlken perspektivalar ashylýda. Ekonomikalyq bailanystardy odan ári nyǵaitý Shyǵys pen Batysty jalǵaityn senimdi kólik baǵdarlaryn talap etedi.
Qazaqstan arqyly Qytaidan Eýropaǵa qurlyqtaǵy júk tranzitiniń shamamen 85%-y ótedi – bul ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha 40 million tonnaǵa jýyq.
Transkaspii halyqaralyq kólik marshrýty Aziia men Eýropa arasyndaǵy qatynas múmkindikterin keńeitedi. Aǵymdaǵy jyldyń segiz aiynyń qorytyndysy boiynsha osy dáliz arqyly tasymaldaý 22%-ǵa artty, al Shyǵys – Batys baǵyty boiynsha tranzit kólemi 55%-ǵa ósti.
Jańa kólik jobalary birqatar óńirlerdi Kaspii porttarymen tikelei bailanystyrýǵa jáne Qytai – Eýropa baǵdaryn 1 000 shaqyrymǵa qysqartýǵa múmkindik beredi. Osylaisha, biz tezirek ótý joldaryn jasap, nemis biznesi úshin jańa múmkindikter ashamyz.
Nemis kompaniialaryn elimizdiń aýmaǵy arqyly áýe arqyly júk tasymaldaýǵa belsendi túrde tartý jáne Qazaqstanda aviahabtardy damytý taǵy bir mańyzdy baǵyt bolýy múmkin.
Qazaqstan men Germaniia múmkindikteriniń sinergiiasy
Búgingi tańda taýarlardyń qozǵalysy derekterdiń qozǵalysymen tyǵyz bailanysty. Sondyqtan tsifrlandyrý jáne jasandy intellekt tehnologiialaryn engizý qazaq-nemis yntymaqtastyǵynyń taǵy bir perspektivaly baǵyty bolýǵa tiis.
Bilikti mamandarsyz eshqandai strategiia tabysty bolmaidy. Seriktestigimizdiń bolashaǵyn nemis standarttary boiynsha bilim alǵan jáne birlesken kásiporynda bilimin qoldanatyn jas qazaqstandyq injenerdiń beinesi aishyqtaidy.
Investitsiialyq sheshimder de memlekettik institýttarǵa degen senimsiz múmkin emes jáne uzaq merzimdi tásildi talap etedi.
2019 jyldan bastap Qazaqstan aýqymdy saiasi jáne áleýmettik-ekonomikalyq reformalar arqyly bul negizderdi júieli túrde nyǵaityp keledi.
Syrtqy saiasatta Qazaqstan ózara qurmetke, memleketterdiń sýverendi teńdigine jáne halyqaralyq quqyqty saqtaýǵa negizdelgen teńgerimdi de pragmatikalyq baǵytty ustanady, bul elimizdi senimdi ári boljamdy seriktes etedi.
«Einigkeit macht stark» – «Birlikte – kúsh», – deidi nemis maqaly. Bul danalyq Qazaqstan men Germaniianyń múmkindikteri bir-birin organikalyq túrde tolyqtyratyn bizdiń ózara is-qimylymyzda shynaiy kórinis tabady.
Ózara tiimdi yntymaqtastyqtyń kókjiegin keńeite otyryp, elderimiz eýraziialyq kontinenttegi turaqtylyq pen gúldený keńistigin birlese nyǵaita túsetinine senimdimin.
