ساياساتتا دا, ەكونوميكادا دا سەنٸم – بۇل كاپيتال, ال سەنٸمدٸلٸك – ونىڭ ەڭ جوعارى فورماسى. ٶسٸپ كەلە جاتقان حالىقارالىق تۋربۋلەنتتٸلٸك جاعدايىندا قارىم-قاتىناستىڭ دەل وسىنداي سيپاتى ەرەكشە قۇندىلىققا يە بولادى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ٷش ونجىلدىقتان استام ۋاقىت ٸشٸندە قازاقستان مەن گەرمانييا ٶزارا سەنٸمنٸڭ قوماقتى كاپيتالىن جيناقتاپ, كونسترۋكتيۆتٸ ساياسي ديالوگپەن, كەلٸسٸمدەردٸ ٸسكە اسىرۋداعى جٷيەلٸلٸكپەن جەنە ناقتى نەتيجەگە دەگەن بەرٸك ۇمتىلىسپەن ەرەكشەلەنەتٸن ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸكتٸڭ سەنٸمدٸ قاڭقاسىن قۇردى.
قازاقستان ٷشٸن گەرمانييا – جاي گانا نەگٸزگٸ ساۋدا سەرٸكتەسٸ جەنە ٸرٸ ينۆەستور ەمەس. بۇل – بٸزدٸ ورتاق ەكونوميكالىق مۋددەلەر مەن حالىقارالىق قۇقىققا دەگەن بۇلجىماس ادالدىق بٸرٸكتٸرەتٸن مەملەكەت.
بٷگٸندە بٸزدٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىمىز ەكٸجاقتى كٷن تەرتٸبٸ شەڭبەرٸنەن ەلدەقايدا تىس شىعىپ وتىر. ول ازييا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ماڭىزدى جالعاۋشى بۋىنعا اينالىپ, بٷكٸل ەۋرازييالىق كەڭٸستٸكتەگٸ ەكونوميكالىق ورنىقتىلىقتى, ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ جەنە كٶلٸكتٸك ٶزارا بايلانىستى نىعايتۋعا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسۋدا.
ۇزاق جىلدار بويى قالىپتاسقان تەرەڭ ادامي بايلانىستار ىنتىماقتاستىقتىڭ بەرٸك تٸرەگٸ بولىپ تابىلادى. بٷگٸندە قازاقستاندا 200 مىڭنان استام ەتنيكالىق نەمٸس, ال گەرمانييادا ەلٸمٸزدەن شىققان ميلليوننان استام ادام تۇرادى. ورتاق تاريحي زەردە مەن مەدەني دەستٷرلەر حالىقتارىمىزدى جاقىنداتا تٷسەدٸ.
دەل وسى فۋندامەنت بولاشاققا سەنٸممەن قاراۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سوندىقتان گەرمانيياعا جاساعان بۇل ساپارىمدى, ەڭ الدىمەن, ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸگٸمٸزدٸڭ جاڭا تاراۋىن اشۋعا, جاڭا ٶسۋ نٷكتەلەرٸن ايقىنداۋعا جەنە بٸرلەسكەن جۇمىسقا قوسىمشا سەرپٸن بەرۋگە مٷمكٸندٸك دەپ قارايمىن.
بۇل ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ العىشارتتار بار. 2025 جىلى ٶزارا ساۋدا كٶلەمٸ 9 ميلليارد دوللارعا (7,9 ميلليارد ەۆرو) جۋىقتادى. قازاقستاندا نەمٸس كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن مىڭنان استام كەسٸپورىن تٸركەلگەن.
بۇل رەتتە ايتارلىقتاي ەلەۋەت قازاقستاندىق ەكسپورتتى ەرتٷرلٸلەندٸرۋمەن جەنە قوسىلعان قۇنى جوعارى ٶنٸم ٶندٸرۋمەن بايلانىستى.
بۇل رەتتە قوسىلعان قۇنى جوعارى ٶنٸم ٶندٸرٸسٸن دامىتۋ جەنە قازاقستاندىق ەكسپورتتى ديۆەرسيفيكاتسييالاۋ زور ەلەۋەتكە يە.
بٸز گەرمانييا نارىعىنا ٶڭدەلگەن ٶنٸمنٸڭ 80-نەن استام تٷرٸن قوسىمشا جەتكٸزە الار ەدٸك.
ەڭ ٷلكەن مٷمكٸندٸكتەر مەتاللۋرگييا, مۇناي-حيمييا, تاماق ٶنەركەسٸبٸ جەنە تەمٸرجول ماشيناسىن جاساۋدا شوعىرلانعان. كريتيكالىق مينەرالدار سالاسىندا كٷش-جٸگەردٸ بٸرٸكتٸرۋ دە ٶتە ٶزەكتٸ بولىپ تابىلادى.
ەنەرگەتيكالىق ٶتۋ مەن تسيفرلاندىرۋعا ارنالعان ستراتەگييالىق رەسۋرستار
قازاقستان ەۋروپا ەكونوميكاسى ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزى بار شيكٸزاتتىڭ 34 تٷرٸنٸڭ 21-ٸن ٶندٸرٸپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا ليتيي, كرەمنيي, كوبالت, نيوبيي, ۆولفرام جەنە مىس بار. بۇل ماتەريالدار ەنەرگەتيكالىق ٶتۋ, ماشينا جاساۋ, ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس, ميكروەلەكترونيكا, تسيفرلىق تەحنولوگييالار ٷشٸن ٶتە قاجەت.
بٸز نەمٸس سەرٸكتەستەرٸمٸزگە جاي گانا كەپٸلدٸك بەرٸلگەن جەتكٸزٸلٸمدەردٸ ەمەس, گەولوگورازۆەدكا مەن ٶندٸرۋدەن باستاپ ٶڭدەۋگە, كومپونەنتتەردٸ شىعارۋعا جەنە ماتەريالداردى قايتا پايدالانۋعا دەيٸنگٸ تولىق ٶندٸرٸستٸك تٸزبەكتەردٸ بٸرلەسٸپ قۇرۋدى ۇسىنامىز.
قارىم-قاتىناسىمىزدا ەنەرگەتيكا سالاسى ەرەكشە ورىن الادى. قازاقستان ەۋروپاعا ەنەرگورەسۋرستاردى سەنٸمدٸ ەرٸ تۇراقتى جەتكٸزۋشٸ رەتٸندە ٶزٸن كٶرسەتە بٸلدٸ, ول ەۋرووداق مۇناي يمپورتىنىڭ شامامەن 13%-ىن جەنە تابيعي ۋران جەتكٸزٸلٸمٸنٸڭ 20%-ىن قامتاماسىز ەتەدٸ. 2025 جىلى گەرمانيياعا جەتكٸزٸلگەن مۇناي كٶلەمٸ 10 ميلليون توننادان استى.
بٸز قولدا بار كٶلٸكتٸك مٷمكٸندٸكتەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, بۇل ميسسييانى ودان ەرٸ دە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن ورىنداۋعا دايىنبىز.
جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكادا, ەلەكتر جەلٸلەرٸن جاڭعىرتۋدا جەنە ەنەرگييا تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدا ٷلكەن پەرسپەكتيۆالار اشىلۋدا. ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ودان ەرٸ نىعايتۋ شىعىس پەن باتىستى جالعايتىن سەنٸمدٸ كٶلٸك باعدارلارىن تالاپ ەتەدٸ.
قازاقستان ارقىلى قىتايدان ەۋروپاعا قۇرلىقتاعى جٷك ترانزيتٸنٸڭ شامامەن 85%-ى ٶتەدٸ – بۇل ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 40 ميلليون تونناعا جۋىق.
ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك مارشرۋتى ازييا مەن ەۋروپا اراسىنداعى قاتىناس مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتەدٸ. اعىمداعى جىلدىڭ سەگٸز ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وسى دەلٸز ارقىلى تاسىمالداۋ 22%-عا ارتتى, ال شىعىس – باتىس باعىتى بويىنشا ترانزيت كٶلەمٸ 55%-عا ٶستٸ.
جاڭا كٶلٸك جوبالارى بٸرقاتار ٶڭٸرلەردٸ كاسپيي پورتتارىمەن تٸكەلەي بايلانىستىرۋعا جەنە قىتاي – ەۋروپا باعدارىن 1 000 شاقىرىمعا قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وسىلايشا, بٸز تەزٸرەك ٶتۋ جولدارىن جاساپ, نەمٸس بيزنەسٸ ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشامىز.
نەمٸس كومپانييالارىن ەلٸمٸزدٸڭ اۋماعى ارقىلى ەۋە ارقىلى جٷك تاسىمالداۋعا بەلسەندٸ تٷردە تارتۋ جەنە قازاقستاندا اۆياحابتاردى دامىتۋ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىت بولۋى مٷمكٸن.
قازاقستان مەن گەرمانييا مٷمكٸندٸكتەرٸنٸڭ سينەرگيياسى
بٷگٸنگٸ تاڭدا تاۋارلاردىڭ قوزعالىسى دەرەكتەردٸڭ قوزعالىسىمەن تىعىز بايلانىستى. سوندىقتان تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋ قازاق-نەمٸس ىنتىماقتاستىعىنىڭ تاعى بٸر پەرسپەكتيۆالى باعىتى بولۋعا تيٸس.
بٸلٸكتٸ ماماندارسىز ەشقانداي ستراتەگييا تابىستى بولمايدى. سەرٸكتەستٸگٸمٸزدٸڭ بولاشاعىن نەمٸس ستاندارتتارى بويىنشا بٸلٸم العان جەنە بٸرلەسكەن كەسٸپورىندا بٸلٸمٸن قولداناتىن جاس قازاقستاندىق ينجەنەردٸڭ بەينەسٸ ايشىقتايدى.
ينۆەستيتسييالىق شەشٸمدەر دە مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنٸمسٸز مٷمكٸن ەمەس جەنە ۇزاق مەرزٸمدٸ تەسٸلدٸ تالاپ ەتەدٸ.
2019 جىلدان باستاپ قازاقستان اۋقىمدى ساياسي جەنە ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق رەفورمالار ارقىلى بۇل نەگٸزدەردٸ جٷيەلٸ تٷردە نىعايتىپ كەلەدٸ.
سىرتقى ساياساتتا قازاقستان ٶزارا قۇرمەتكە, مەملەكەتتەردٸڭ سۋۆەرەندٸ تەڭدٸگٸنە جەنە حالىقارالىق قۇقىقتى ساقتاۋعا نەگٸزدەلگەن تەڭگەرٸمدٸ دە پراگماتيكالىق باعىتتى ۇستانادى, بۇل ەلٸمٸزدٸ سەنٸمدٸ ەرٸ بولجامدى سەرٸكتەس ەتەدٸ.
«Einigkeit macht stark» – «بٸرلٸكتە – كٷش», – دەيدٸ نەمٸس ماقالى. بۇل دانالىق قازاقستان مەن گەرمانييانىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ بٸر-بٸرٸن ورگانيكالىق تٷردە تولىقتىراتىن بٸزدٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىمىزدا شىنايى كٶرٸنٸس تابادى.
ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتىڭ كٶكجيەگٸن كەڭەيتە وتىرىپ, ەلدەرٸمٸز ەۋرازييالىق كونتينەنتتەگٸ تۇراقتىلىق پەن گٷلدەنۋ كەڭٸستٸگٸن بٸرلەسە نىعايتا تٷسەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن.
