Qytai kompartiiasynyń tóraǵasy Si Tszinpin Gonkongte Qytaiǵa qarsy tórt aidan astam ýaqyt narazylyq bolyp jatqan tusta qatań málimdeme jasady. Ol Qytaidy bólshektegisi keletin kez kelgen áreket sátsiz aiaqtalatynyn, ondai áreketterdiń ornynda "myjylǵan deneler men untaqqa ainalǵan súiekter" ǵana qalatynyn aitty. Bul týraly AFP jańalyqtar agenttigi habarlady.
AFP habarlaýynsha, Qytai resmi aqparat quraldary Si Tszinpin ótken jeksenbide Nepalǵa barǵan saparynda osylai meńzei sóilegenin jazǵan.
Bul málimdeme Gonkongte jeksenbi kúni sherýge shyqqandar men politsiia taǵy da qaqtyǵysyp, Taivan men Qytai qatynasy ýshyǵyp turǵan kezde aitylǵan. Pekin Taivandy óziniń aýmaǵy sanaidy.
Qytai buǵan deiin Britaniianyń burynǵy otary Gonkongtegi qarsylyqty "syrtqy kúshter qozdyrady" degen edi.
AFP maqalasynda Si Tszinpinniń qatań málimdeme jasaýyna túrtki bolǵan jaittardyń biri - AQSh-tyń Pekindi Shyńjańdaǵy saiasi qýǵyn-súrgin úshin synaǵany bolýy múmkin dep sanaidy. AQSh Qytaidyń soltústik-batys aimaǵy Shyńjańda islam dinin ustanatyn túrki tildi az ulttyń millionnan astam adamyn "saiasi qaita tárbieleý lagerinde" májbúrlep ustaǵanyn synaǵan. Pekin ony "kásibi daiyndyq ortalyqtary" dep atap, "separatizmmen jáne dini ekstremizmmen kúres maqsatynda uiymdastyryldy" dep túsindirgen.
Quqyq qorǵaýshylar men Batys elderi Qytaidy aqparat shekteitin, biliktegi shynaiy saiasi básekelesterin qýǵyndaityn, ásirese Tibet pen Shyńjańda adam quqyǵyn buzatyn el dep synaidy.
2018 jyly BUU da Qytaidyń "ekstremizmmen kúres ortalyqtarynda" millionǵa jýyq túrki tildi az ult ókilderi kúshpen qamalatynyn málimdegen.
Qytaidan qýylǵan 20 myńǵa jýyq tibettikter Nepalda turady, alaida Pekinniń qysymymen Nepaldyń qazirgi kommýnistik biligi olarǵa qatysty saiasatyn qatańdata túsken dep jazady AFP. Nepal premer-ministri Khadga Prasad Sharma Oli Qytai jetekshisimen áńgimesinde "eshbir kúshtiń Nepal aýmaǵyn Qytaiǵa qarsy separatistik is-áreketke paidalanýyna jol bermeitinin" aitqan.
Gonkongtegi qarsylyq aktsiialary tórt aidan beri jalǵasyp jatyr. Sherýge shyqqandar bastapqyda "qylmyskerlerdi Qytaiǵa ekstraditsiialaý týraly" zańdy qarastyrýdy toqtatýǵa qol jetkizgen edi. Odan keiin talap aýqymy ulǵaia tústi. Onyń ishindegi eń bastylary – qala avtonomiiasyn saqtaý jáne Gonkong biligin qyzmetinen ketirý. Qytai Gonkongke ásker kirgizýi múmkin degen qaýip aitylǵan, alaida Pekin Gonkong politsiiasy "qarsylyq aktsiialaryn óz betinshe basa alady" dep birneshe ret málimdegen bolatyn.
