Shyńǵyshannan alty aýyz sóz

Shyńǵyshannan alty aýyz sóz

1. Eger uldar ákesiniń jolyn qýmasa, inileri aǵasynyń sózin tyńdamasa, kúieýiniń áieline senimi bolmasa, áieli kúieýin júre tyńdasa, eneleri kelinderin unatpasa, kelinder enelerin qurmet tutpasa, uly adamdar qorǵansyzǵa pana bolmasa, paqyrlar danalar sózin quptamasa, basshylar qyzmetkerleriniń júregine jol tappasa, ainalasyndaǵy adamdardy sońynan erte almasa, igilikti basqa jandardan mol igerip, baiyǵan adamdar basqalardyń da baiýyna kómektesip, qol ushyn bermese, basqa halyqtyń ádet-ǵurpy men zańyna, aqyl-parasaty men adamgershiligine menmendikpen qarasa, memleket tártibin moiyndamasa, ondai elde urylar men sýaittar, qylmyskerler men basqa da buzyq jolǵa túskender oz otanynyń basyna qara túnek ornatady. Basqasha aitqanda, ol eldiń bailyǵy ustaǵannyń qolynda, tistegenniń aýzynda ketedi, jylqylary men tabyndarynyń tynyshtyǵy buzylady, joryqqa mingen attary zoryǵyp óledi, sóitip búkil halyq túkke turmaityn dármensiz beisharaǵa ainalady. 

2. Eger árkim óz piǵylyn aramdyq oidan tazartatyn bolsa, búkil el ury-qarydan, ziiandy ádetten pák bolar edi. 

3. Momyn halyqtyń arasynda júrgende qoshaqandai momyn bol, al shaiqasqa shyqqanda, jemtik kórgen ash búrkittei shúilik. 

4. Sózdi aittyń ba, – ol jaqsy ma, jaman ba, shyn ba, ázil me, báribir qaitara almaisyń. Sondyqtan, sózińdi bezbenmen ólshegendei salmaqtap baryp ait. 

5. Er kisi bir mezgilinde barlyq jerdi jaryq etip otyratyn kún emes. Olai bolsa, eri ańǵa ne joryqqa ketkende, áieli eriniń otbasyn kóńirsitpei, úi ishin úlbiretip otyrýy kerek. Kelgen kisige eriniń joqtyǵyn bildirmei, qurmetpen qarsy alyp, dámdi taǵam berip, adal peiilmen syilap jiberse, óziniń abyroiyn arttyryp qana qoimaidy, el arasynda eriniń de abyroi-bedelin asqar shyńǵa shyǵarady. Er kisiniń abyroiy áieliniń adamgershilik qasietterine tikelei bailanysty. Kerisinshe, áiel paryqsyz, júrgen jerinde abyroisyz, ar-namysyn aiaqqa basyp júrgen bádik bolsa, kúieýiniń de abyroiy bolmaidy, aýyzdaǵy sózi aiaqtyǵa jol bolady. 

6. Sherbetten aqyl da, paida da, abyroi da, qaiyrymdy minez-qulyq ta, adamgershilik te kútpe. Ishýdi tastai tyiýǵa jigeriń jetpese, shamańdy baiqap, mólsherlep ishkin. Múldem ishpeitin adam – naǵyz qadirli adam!