«Qazir ózbekter birte-birte latyn árpine kóship jatyr» dep jazypty osydan attai jiyrma jyl buryn Sherhan Murtaza «Tashkentte kimder bolmaǵan…» atty maqalasynda («Egemen Qazaqstan», 16 qyrkúiek, 1997jyl).
Tulǵa nesimen tulǵa?! Máseleni der kezinde kótere bilýimen, kóre bilýimen tulǵa. Bulardyń qalamynda, qanynda keshegi Alash qairatkerleriniń kóregendik, tektilik qasieti bar. Biz budan buryn da osyndai tulǵalardyń áli kúnge deiin mańyzyn joimaǵan máselelerdi arqaý etken týyndylarynan úzindi berip otyratynbyz. Bul joly da sol daǵdymyzdan jańylmai, Sheraǵańnyń M.Áýezovtiń 100 jyldyǵyna orai Tashkentte ótken jiynnan jazǵan maqalasynan bir úzik jariialap otyrmyz.
***
…Myna azattyq alǵan sońǵy jyldarda Ortalyq Aziiadaǵy úsh memleket basshylary, Qazaqstan, Ózbekstan, Qyrǵyzstan Prezidentteri qaita-qaita bas qosyp, jeke-jeke táýelsiz memleketter bola tura, týystyq birlestiktiń joldaryn izdestirip júrgenderi baiqalady. Árine, bul bir memleket bolaiyq degen niet emes.
Biraq, saiasi, ekonomikalyq, mádeniet, rýhaniiat jaǵynan birlestiktiń paidasy shash-etekten ekeni daýsyz shyndyq. Mysaly, osy úsh memlekettiń ortaq aqshasy bolǵannan halyqtar paida kórmese ziian shekpeidi. Qazir Ózbekstanǵa bara qalsań, Qazaqstannyń teńgesi ótpeidi. Dollar aiyrbastaýǵa, qazaq teńgesin ózbek somyna aiyrbastaýǵa tyiym salynǵan. Sodan baryp «qara bazardyń» ailasy qarastyrylady. Sóitemin dep bizdiń bir jigitimiz Alai bazarynda qolǵa da túsip qalyp, áreń qutyldy.
Ásker birlestigi qajet. Birlesken qarýly kúsh árdaiym áleýetti. Osy kúnderi Qazaqstannyń ońtústiginde, Ózbekstan shekarasynda ótip jatqan birlesken áskeri jattyǵýlar óz nátijesin berip te qalar.
Qansha aitqanmen dúnie keipine qarasańyz, alapat bolyp jatqan jerler az emes. Alysqa barmai-aq, irgemizdegi Aýǵanstan, Tájikstandaǵy janjaldar da jetkilikti. Oi, ol bizden alysta ǵoi dep jaibaraqat jantaiyp jatýdyń jóni joq. Úlken órttiń shoǵy alysqa shashyraidy. Qudai saqtansań – saqtaidy.
Aq imperiia, qyzyl imperiia túrik tildes halyqtardyń jigin ajyratýdyń nebir qiturqy joldaryn oilap tapqan.
Sonyń biri – alfavit. Ózbekpen júzbe-júz sóilesseń, bári túsinikti. Al endi gazetin alyp qarasań, ejiktep oqyp áreń túsinesiń.
Qazir ózbekter birte-birte latyn árpine kóship jatyr. Birinshi synyptan bastap mektepterde kirillitsamen qatar, latyn alfavitine mashyqtandyrady. Kósheleri tola ózbek tilinde latynsha jazýlar.
Al endi osy bastan osy túrik tildester, olardyń asa bilimdi ǵalymdary birlesip latynnyń ózin ortaq jasamasa, taǵy da shóre-shóre, bir-birimizdi oqi almaityn, túsinbeitin halde qalamyz.
Tóbeles neden shyǵady? Adamdar bir-birin túsinbeýden shyǵady. Túrik tildester birin-biri qazir túsinbei áldeqalai tóbelesse, bizdiń urpaqtarymyz birin-biri óltirýge deiin barady. Qudai onyń betin aýlaq qylsyn. Endeshe, birliktiń qamy osy bastan qalanýy qajet.
