Sezd Aqymbek: Aýdarylǵan oqýlyqtar til bilimindegi ortaq qubylystardy zertteýge múmkindik beredi

Sezd Aqymbek: Aýdarylǵan oqýlyqtar til bilimindegi ortaq qubylystardy zertteýge múmkindik beredi

100 kitap jobasy aiasynda aýdarylǵan jańa oqýlyqtar stýdentterge jalpy til bilimine qatysty ortaq qubylystardy zertteýge múmkindik beredi. Osyndai pikirin QazAqparat tilshisine ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ, Filologiia jáne álem tilderi fakýlteti, Qazaq til bilimi kafedrasynyń meńgerýshisi, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty, dotsent Sezd Aqymbek aitty.

Professordyń aitýynsha, eń aldymen ǵylym men bilim jiyntyǵyn tildiń túpnusqasynan tikelei qazaq tiline aýdarý óte mańyzdy.

«Osy ýaqytqa deiin álemdik qundy eńbekter orys tili arqyly orys bilim-ǵylymynyń kózqarasy súzgisinen, kózqarasynan ótý arqyly bizge jetti. Endi jańa jobanyń arqasynda túpnusqadan aýdarý arqyly sol tilde aitylatyn oilardy, sol halyqqa tán psihologiialyq dúnietanymdy ańǵarýǵa, soǵan bailanysty ózimizdiń minezimizdi saralap kórýge múmkindik alamyz. Damyǵan elderde bir tilden ekinshi tilge oqýlyq aýdarý máselesi úlken saiasat bolyp sanalady. Biz sekildi jańadan damyǵan el úshin óte qajetti. Qazaq halqy aǵylshynsha úirenip, jappai aǵylshyn tilinen saýatty bolýy úshin áli ýaqyt kerek. Ony kútpei osy igi bastamany qolǵa alǵanymyz jón. Máselen Qytaidy alsaq,  ǵylymi-tehnikalyq jetistikter týraly klassikalyq eńbekter túgel qytai tiline aýdarylady. Qytailyqtardy aǵylshynsha saýatsyz dep aita almaimyz. Sondyqtan, osy álemdik ozyq oqýlyqtardy aýdarý rýhani jaǵynan adamdardy túletýge, ulttyq qundylyǵymyzdy, kodymyzdy tanýǵa birden bir sep bolady dep oilaimyn», - dedi dotsent.

Sezd Shardarbekuly tili bilimine qatysty aýdarylǵan  oqýlyqtarǵa qatysty da pikirin bildirdi.

«Nina Haiamstyń «Til bilimine kirispe» eńbegine kelsek, tildiń shyǵý tórkini, damý úrdisi, joly, negizgi tildik kategoriialar, ár tilde bólek bolǵanymen, jalpy «Til bilimine kirispe» osy tilderge ortaq qubylystar men ortaq zańdylyqtardyń negizi qaida ekenin ashyq kórsetýge múmkindik beredi. Qazir bizde Káken Ahanovtyń «Til bilimi negizderi» degen eńbegi 50 jyldan beri oqytylyp keldi. Al álemdik til biliminde qandai qubylystar bolyp jatyr degenge Haiamstyń oqýlyǵynyń kómegi bar. Til bolǵan jerde tilderdiń qaqtyǵysy, bailanysy, mádeniettiń almasýy, qarym qatynas iske asatyny belgili. Osy turǵydan Svetlana Ter-Minasovanyń «Til jáne mádenietaralyq kommýnikatsiia» oqýlyǵynyń qazaq tiline aýdarylyp, shákirtterge jol tabýy óte qajet nárse. Bolashaqta odan da jaqsy oqýlyqtardy aýdaryp, shákirtterge jetkizýge ýaqyt ta, qarjylyq resýrs ta jetedi degen senimdemin»,- dedi ol.

Aita ketý kerek, Elbasynyń «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasyndaǵy «Jańa gýmanitarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasy boiynsha qazaq tiline 18 kitap aýdarylǵan bolatyn.