.jpg)
Japon sarbazy Hiro Onoda ekinshi dúniejúzilik soǵys bitkennen keiin otyz jyl boiy qolynan qarýyn tastamaǵan. Sebebi nede ekenin bilesizder me?
Araldaǵy tórteý
Hiro Onoda 1922 jyly Japoniianyń Kamekava degen shaǵyn aýylynda dúniege kelgen. Mektep bitirgen soń, 1939 jyldyń kókteminde Qytaidyń Hankoý qalasynda ornalasqan saýda kompaniiasynda jumysqa ornalasady. Ol kezde Qytai Japoniianyń qaramaǵyndaǵy el bolatyn. Jumys istep júrip japondarǵa tán qaǵylezdikpen qytai jáne aǵylshyn tilderin erkin meńgerip alady. 1942 jyly oǵan áskeri boryshyn óteý úshin Japoniiaǵa oralýǵa týra keledi. Áskerden keiin barlaýshy ofitserlerdi daiyndaityn ýchilishege túsedi. Biraq Kiro oqýyn tolyq bitire almaidy, búkil kýrsanttardy bir-aq kúnde maidanǵa attandyrady. Ekinshi dúniejúzilik soǵysqa qatysqan Japoniia jaýdan jeńilip qalady.
1945 jyldyń qańtarynda kishi leitenant Onodany Filippin elindegi (ol kezde Japoniiaǵa qarasty aýmaq) Lýbang aralyna jiberedi. Komandiri oǵan qasyq qany qalǵansha araldy jaýǵa bermei ustap turý jóninde buiyrady. Aralǵa kelisimen ol sarbazdardy tas túiin bekiniske kóshýge úndeidi. Biraq, soǵystan ábden mezi bolǵan qaramaǵyndaǵy japon sarbazdary onyń aitqandaryna qulaq aspaidy. Kemelermen kelgen AQSh áskeri áp-sátte qorǵanysty buzyp, araldy basyp alady. Onoda bastaǵan jasaqqa aral ortasyndaǵy ormanǵa qashýǵa týra keledi. Ormanǵa jasyrynǵan sarbazdar shaǵyn baza salyp, partizandyq soǵysqa kóshedi. Jasaq dep turǵanymyz tórt adam, iaǵni Onodanyń ózi, Iýiti Akatsý, Kinsiti Kodzýki jáne Seiti Simada.
Sol jyldyń qyrkúieginde Japoniianyń soǵysta jeńildegenin moiyndap, kapitýliatsiia týraly aktige qol qoiǵany tarihtan belgili. Degenmen, joǵaryda atalǵan tórteýdiń qolbasshylyqpen bailanysy joq edi. Al Japoniia bolsa, ol sarbazdardy habar- osharsyz ketkender tizimine engizip te jibergen edi. Bes jyldan soń Iýiti Akatsý Filippin politsiiasyna beriledi. Ol jarty jyl tergeýden keiin Otanyna oralady. Japon jurtshylyǵy Onoda jasaǵy músheleriniń tiri ekenin osylaisha biledi.
Onoda toby, sol araldaǵy sharýalardyń kúrishine shabýyl jasap, eldimekenderdi tonap, tamaqtaryn taýyp, kúnderin kóredi.
Onodanyń otyz jyldyq soǵysynyń bitýi
1974 jyly japoniianyń Norio Sýdzýki degen stýdenti saiahattap Filippinge barady. Orman ishinde kele jatyp, ol kezdeisoq Onodamen ushyrasyp qalady. Sodan eki japondyq uzaq áńgimelesedi. Stýdent soǵystyń áldeqashan bitkenin jáne onyń elge qaitýyn qolqalap suraidy. Onoda bolsa «Joq, men ózimniń qolbasshylyǵymnan ondai buiryq alǵan joqpyn. Bul araldan eshqaida kete almaimyn»- dep kelte qaiyrypty.
Eline kelgen stýdent Japoniia qolbasshylyǵyna jol taýyp jolyǵyp, araldaǵy sarbazdar týraly habar beredi. Sóitip, áskeri basshylyqtyń jibergen adamdary ony eline alyp keledi.
Antyna myqty japon sarbazynyń otyz jyldyq soǵysy osylaisha bitedi. Tropikalyq ormanda ómir súrýge ábden úirenip qalǵan Onoda bir aidan soń Braziliiaǵa qońys aýdaryp, sonda shańyraq quryp, mal ósirýmen ainalysady. Degenmen, 1984 jyly eline qaityp oralady. Egde tartqan shaǵynda ol «Lýbang aralyndaǵy otyz jyldyq soǵysym» atty estelik kitap jazady. Hiro Onoda 2014 jyly 92 jasynda Tokioda qaitys bolady.
