Búgin Parlament Senatynyń jalpy otyrysynda bir top depýtat sońǵy kezde elimiz aýmaǵyna Resei, Armeniia, Qyrǵyzstan elderinen kóptep jetkizilip jatqan eski kólikterge qatysty máseleni kóterdi. Osy oraida senatorlar tiisti shara qabyldaý úshin QR Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaevtyń atyna depýtattyq saýal joldady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Depýtattyq saýalǵa Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe elderden satyp ákelinip jatqan ábden tozyǵy jetken eski kólikter sebepshi boldy. Máselen, Batys Qazaqstan oblysy Reseidiń birqatar óńirimen shekaralasyp jatqany belgili. Eki el arasynda saýda-sattyq jyl saiyn artýda. EAEO aýmaǵyndaǵy shekaralardan árli-berli ótý biraz jeńildegennen keiin, alys-beris te, barys-kelis te jaqsara tústi. Sonyń bir aiǵaǵy - sońǵy jyldary Batys Qazaqstan oblysynda tirkelgen avtomobilderdiń sany kúrt ósýde. Búginde oblysta 143 myńnan astam kólik tirkelse, sońǵy bes jylda 43 myńǵa óskeni anyqtaldy. Árine, bul qýantarlyq jaǵdai, biraq sol Reseiden satyp ákelinip jatqan eski kólikter esh jerde tirkelmei, jol erejesin buzýǵa ábden áýestenip ketkeni halyqty jáne quqyq qorǵaý organdaryn ábigerge salýda», - dedi depýtat Nariman Tóreǵaliev.
Onyń sózine qaraǵanda, 2018 jyly oblys aýmaǵynda 3 724 ártúrli jol-kólik oqiǵasy oryn alǵan bolsa, sonyń ishinde 583-i sheteldik kólikterdi tizgindegenderdiń úlesinde. Solardyń 102-si jol-kólik oqiǵasy bolǵan jerden qashyp ketken.
«Osyndai kólikterge qatysty jol erejelerin buzýshylardy anyqtaý óte qiynǵa soǵýda. Olardy tirkeý nemese baqylaý máseleleri zańdy túrde rettelmegendikten, qashyp ketken kólikterdi izdestirý ońaiǵa soqpai otyr jáne ákimshilik shara qoldaný múmkindigi de shekteýli. Sebebi kóliktiń iesi sheteldik azamat, al bizde ol mashinanyń iesi kim ekeni belgisiz. Osyndai iesiz kólikter ártúrli qylmysqa barýshylar úshin de qolaily ekeni daýsyz», - dedi Tóreǵaliev.
Senator oblysta tirkelmegen sheteldik nómirmen júrgen kólikter jolaýshylar tasýmen qatar, júk tasymalymen de ainalysyp jatqanyn jetkizdi. Olar tirkelgen jeri boiynsha tehnikalyq baiqaýdan ótýge tiisti kólikter, al is júzinde tek qoldarynda talondary bar. Al olardyń naqty tehnikalyq baiqaýdan ótkenin anyqtaý múmkin emes.
«Osy atalǵan jaǵdai tek Batys Qazaqstan oblysyna ǵana tiesili másele emes, bul barlyq Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe eldermen shekaralas jatqan Atyraý, Aqtóbe, Shymkent, Taraz, Óskemen, Qostanai, Petropavl, Pavlodar qalalarynda jáne Astana qalasynda oryn alyp otyrǵan jaǵdai. Sońǵy kezderi Armeniia, Qyrǵyzstan elderinen de óte kóp eski jeńil kólikter satyp ákelinýde. Shet memleketterden Qazaqstanǵa jetkizilgen kólikterdi tirkeýge alý qoldanystaǵy zańmen belgilenbegendikten, osy eski kólikterdiń sanyn anyqtaý da múmkin bolmai otyr. Bul az bolǵandai, zańsyz kólikter Mońǵoliiadan da ákelinýde», - dedi depýtat.
Statistikalyq málimetke qaraǵanda, 2018 jyldyń 1 jeltoqsanyna tirkelgen jeńil kólikterdiń sany 4 mln 48 myń birlikke jetken, sonyń 63,5 paiyzy paidalaný merzimi 10 jyldan asqan kólikter. Demek, elimizdegi avtomobil parkiniń eskirýi ekologiialyq máselelerdi ýshyqtyra túsýimen qatar, ekonomikalyq shyǵyndardy da eselei túsýde.
«Sheteldik «syrty bútin, ishi tútin» jeńil kólikterdiń tizginine qanshama adamnyń ómiri táýeldi ekenin aitpai-aq túsinýge bolady. Adamnyń ómiri men onyń qaýipsizdigi eń basty másele ekenin atap ótkim keledi. Qurmetti Baqytjan Ábdiruly, joǵaryda baiandalǵandardyń negizinde osy máselelerdi retteýge qatysty qandai sharalar qabyldanyp jatqany jáne qoldanystaǵy zańnamany jetildirý maqsatynda Úkimettiń ustanymy týraly aqparat berýińizdi suraimyz», - dedi Nariman Tóreǵaliev.
