بٷگٸن پارلامەنت سەناتىنىڭ جالپى وتىرىسىندا بٸر توپ دەپۋتات سوڭعى كەزدە ەلٸمٸز اۋماعىنا رەسەي, ارمەنييا, قىرعىزستان ەلدەرٸنەن كٶپتەپ جەتكٸزٸلٸپ جاتقان ەسكٸ كٶلٸكتەرگە قاتىستى مەسەلەنٸ كٶتەردٸ. وسى ورايدا سەناتورلار تيٸستٸ شارا قابىلداۋ ٷشٸن قر ٷكٸمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«دەپۋتاتتىق ساۋالعا ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا مٷشە ەلدەردەن ساتىپ ەكەلٸنٸپ جاتقان ەبدەن توزىعى جەتكەن ەسكٸ كٶلٸكتەر سەبەپشٸ بولدى. مەسەلەن, باتىس قازاقستان وبلىسى رەسەيدٸڭ بٸرقاتار ٶڭٸرٸمەن شەكارالاسىپ جاتقانى بەلگٸلٸ. ەكٸ ەل اراسىندا ساۋدا-ساتتىق جىل سايىن ارتۋدا. ەاەو اۋماعىنداعى شەكارالاردان ەرلٸ-بەرلٸ ٶتۋ بٸراز جەڭٸلدەگەننەن كەيٸن, الىس-بەرٸس تە, بارىس-كەلٸس تە جاقسارا تٷستٸ. سونىڭ بٸر ايعاعى - سوڭعى جىلدارى باتىس قازاقستان وبلىسىندا تٸركەلگەن اۆتوموبيلدەردٸڭ سانى كٷرت ٶسۋدە. بٷگٸندە وبلىستا 143 مىڭنان استام كٶلٸك تٸركەلسە, سوڭعى بەس جىلدا 43 مىڭعا ٶسكەنٸ انىقتالدى. ەرينە, بۇل قۋانتارلىق جاعداي, بٸراق سول رەسەيدەن ساتىپ ەكەلٸنٸپ جاتقان ەسكٸ كٶلٸكتەر ەش جەردە تٸركەلمەي, جول ەرەجەسٸن بۇزۋعا ەبدەن ەۋەستەنٸپ كەتكەنٸ حالىقتى جەنە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن ەبٸگەرگە سالۋدا», - دەدٸ دەپۋتات ناريمان تٶرەعاليەۆ.
ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, 2018 جىلى وبلىس اۋماعىندا 3 724 ەرتٷرلٸ جول-كٶلٸك وقيعاسى ورىن العان بولسا, سونىڭ ٸشٸندە 583-ٸ شەتەلدٸك كٶلٸكتەردٸ تٸزگٸندەگەندەردٸڭ ٷلەسٸندە. سولاردىڭ 102-سٸ جول-كٶلٸك وقيعاسى بولعان جەردەن قاشىپ كەتكەن.
«وسىنداي كٶلٸكتەرگە قاتىستى جول ەرەجەلەرٸن بۇزۋشىلاردى انىقتاۋ ٶتە قيىنعا سوعۋدا. ولاردى تٸركەۋ نەمەسە باقىلاۋ مەسەلەلەرٸ زاڭدى تٷردە رەتتەلمەگەندٸكتەن, قاشىپ كەتكەن كٶلٸكتەردٸ ٸزدەستٸرۋ وڭايعا سوقپاي وتىر جەنە ەكٸمشٸلٸك شارا قولدانۋ مٷمكٸندٸگٸ دە شەكتەۋلٸ. سەبەبٸ كٶلٸكتٸڭ يەسٸ شەتەلدٸك ازامات, ال بٸزدە ول ماشينانىڭ يەسٸ كٸم ەكەنٸ بەلگٸسٸز. وسىنداي يەسٸز كٶلٸكتەر ەرتٷرلٸ قىلمىسقا بارۋشىلار ٷشٸن دە قولايلى ەكەنٸ داۋسىز», - دەدٸ تٶرەعاليەۆ.
سەناتور وبلىستا تٸركەلمەگەن شەتەلدٸك نٶمٸرمەن جٷرگەن كٶلٸكتەر جولاۋشىلار تاسۋمەن قاتار, جٷك تاسىمالىمەن دە اينالىسىپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ. ولار تٸركەلگەن جەرٸ بويىنشا تەحنيكالىق بايقاۋدان ٶتۋگە تيٸستٸ كٶلٸكتەر, ال ٸس جٷزٸندە تەك قولدارىندا تالوندارى بار. ال ولاردىڭ ناقتى تەحنيكالىق بايقاۋدان ٶتكەنٸن انىقتاۋ مٷمكٸن ەمەس.
«وسى اتالعان جاعداي تەك باتىس قازاقستان وبلىسىنا عانا تيەسٸلٸ مەسەلە ەمەس, بۇل بارلىق ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا مٷشە ەلدەرمەن شەكارالاس جاتقان اتىراۋ, اقتٶبە, شىمكەنت, تاراز, ٶسكەمەن, قوستاناي, پەتروپاۆل, پاۆلودار قالالارىندا جەنە استانا قالاسىندا ورىن الىپ وتىرعان جاعداي. سوڭعى كەزدەرٸ ارمەنييا, قىرعىزستان ەلدەرٸنەن دە ٶتە كٶپ ەسكٸ جەڭٸل كٶلٸكتەر ساتىپ ەكەلٸنۋدە. شەت مەملەكەتتەردەن قازاقستانعا جەتكٸزٸلگەن كٶلٸكتەردٸ تٸركەۋگە الۋ قولدانىستاعى زاڭمەن بەلگٸلەنبەگەندٸكتەن, وسى ەسكٸ كٶلٸكتەردٸڭ سانىن انىقتاۋ دا مٷمكٸن بولماي وتىر. بۇل از بولعانداي, زاڭسىز كٶلٸكتەر موڭعولييادان دا ەكەلٸنۋدە», - دەدٸ دەپۋتات.
ستاتيستيكالىق مەلٸمەتكە قاراعاندا, 2018 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنا تٸركەلگەن جەڭٸل كٶلٸكتەردٸڭ سانى 4 ملن 48 مىڭ بٸرلٸككە جەتكەن, سونىڭ 63,5 پايىزى پايدالانۋ مەرزٸمٸ 10 جىلدان اسقان كٶلٸكتەر. دەمەك, ەلٸمٸزدەگٸ اۆتوموبيل پاركٸنٸڭ ەسكٸرۋٸ ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸ ۋشىقتىرا تٷسۋٸمەن قاتار, ەكونوميكالىق شىعىنداردى دا ەسەلەي تٷسۋدە.
«شەتەلدٸك «سىرتى بٷتٸن, ٸشٸ تٷتٸن» جەڭٸل كٶلٸكتەردٸڭ تٸزگٸنٸنە قانشاما ادامنىڭ ٶمٸرٸ تەۋەلدٸ ەكەنٸن ايتپاي-اق تٷسٸنۋگە بولادى. ادامنىڭ ٶمٸرٸ مەن ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ەڭ باستى مەسەلە ەكەنٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. قۇرمەتتٸ باقىتجان ەبدٸرۇلى, جوعارىدا باياندالعانداردىڭ نەگٸزٸندە وسى مەسەلەلەردٸ رەتتەۋگە قاتىستى قانداي شارالار قابىلدانىپ جاتقانى جەنە قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ ماقساتىندا ٷكٸمەتتٸڭ ۇستانىمى تۋرالى اقپارات بەرۋٸڭٸزدٸ سۇرايمىز», - دەدٸ ناريمان تٶرەعاليەۆ.
