Foto: yuz.uz
Egis alqaptarynyń qysqarýy, sapaly tuqymdardyń jetispeýi, memlekettik qoldaýdyń álsizdigi men óńdeý kásiporyndarynyń tapshylyǵy – Qazaqstandaǵy maqta ósirýshilerdiń basty máseleleri. Senator Sáken Arýbaev óziniń depýtattyq saýalynda osy problemalar týraly aitty, dep habarlaidy Ult.kz.
Senatordyń aitýynsha, saladaǵy negizgi qiyndyqtyń biri – fermerlerdi sapaly tuqymmen qamtamasyz etý, alaida qoldanystaǵy sýbsidiialaý júiesi diqandardyń naqty talabyna sai kelmeidi.
«Sharýalarǵa beriletin sýbsidiialarǵa qoljetimdi bolý tetikteriniń álsizdigi. Joǵary sapaly tuqymmen qamtamasyz etý úshin, Qytai, Ózbekstan, Túrkiia memleketteriniń sorttaryn paidalaný usynylady. Alaida, «Tuqym sharýashylyǵyn damytý» baǵdarlamasynda sýsbidiia normativteri Qaǵidada 50-70% dep kórsetilgenimen, shekti máni kilogramyna 275 teńge jáne elitaǵa 653 teńge tólenedi. Al, joǵary sapaly importalǵan shitti maqtanyń baǵasy kilogramyna 1 350 tengeni, elita 2 300 teńgeni qurap, sýbsidiia kólemine shaqqanda 20-25% ǵana qurap otyr. Atalǵan baǵdarlamadan shekti mándi alyp tastap, naryqtyq baǵadan 50%-ǵa sýbsidiialaý máselesin qarastyrý jáne otandyq elita tuqymyn alýǵa basa mán berý kerek», – dedi senator.
Arýbaevtyń pikirinshe, salanyń taǵy bir úlken problemasy – maqta óńdeý kásiporyndarynyń jetispeýi. Qazirgi ýaqytta elimizde tek úsh tereń óńdeý zaýyty ǵana jumys isteidi, olar bar-joǵy ónimniń 15%-yn ǵana óńdei alady, al 85%-y shikizat kúiinde eksporttalady. Senator óńdeý qýatynyń jetispeýi saldarynan fermerler maqtany tómen baǵamen satýǵa májbúr bolyp, qosymsha qunnan aiyrylyp otyrǵanyn basa aitty.
«Olardyń lizingke jáne jeńildetilgen nesie alýǵa qoly jete bermeidi. Sebebi talaptary kúrdeli. Bul boiynsha sala mamandary men tiisti ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar birlesip naqty sharalar qabyldaýy qajet. Búginde maqta sharýashylyǵynda bilikti mamandardyń tapshylyǵyn, bilim berý mekemelerinde maqta sharýashylyǵyna mamandandyrý júiesiniń álsizdigin aita ketken jón. Eger bilikti mamandar daiarlaý júiesi jetildirmese, aldaǵy ýaqytta maqta óndirisiniń tehnologiialyq damýy tejeletini sózsiz. Joǵaryda aitylǵandardy eskere otyryp Úkimet tarapynan maqta ónerkásibin jáne ony óńdeýdi damytýdy qaita jańǵyrtý baǵytynda keshendi reformalar jasap, naqty sharalar qabyldaýdy suraimyz», – dedi Arýbaev.
