2020 jyldyń qazan aiynda QR Parlamenti Senatynyń respýblikanyń 17 óńirinen bir-birden sailanǵan depýtatynyń ókilettik merzimi aiaqtalady. 2020 jyldyń 12 maýsymynda QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń QR Parlamenti Senaty depýtattarynyń sailaýyn 2020 jylǵy 12 tamyzǵa taǵaiyndaý týraly qaýlysy jariia etildi. Osyǵan orai, Senat depýtattaryn sailaýǵa qatysty negizgi suraqtarǵa jaýap izdep kóreiik.
Sailaýǵa kim qatysady?
Sonymen erteń, 12 tamyz kúni elimizde joǵarǵy zań shyǵarýshy organynyń joǵary palatasyna respýblikanyń 17 óńirinen bir-bir depýtattan sailaý ótedi. Búgingi kúnge deiin Ortalyq sailaý komissiiasy jáne aýmaqtyq sailaý ýchaskeleri tarapynan osynaý naýqanǵa tolyqqandy jumys júrgizildi. Koronavirýs indetine bailanysty senatorlardy sailaýshy máslihat depýtattarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin barlyq jaǵdai jasaldy. Aýmaqtyq sailaý komissiialarynyń usynǵan málimetterine sáikes, sailaý biýlletenderine 46 kandidat engizildi. Atap aitqanda, Shyǵys Qazaqstan oblysynan - 4 kandidat, al 10 óńirden 3 kandidattan: Aqmola, Atyraý, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Qostanai, Qyzylorda jáne Pavlodar oblystary, Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalary. Qalǵan óńirlerden - 2 kandidattan tirkeldi.
Senat depýtattaryn kim sailaidy?
Respýblika boiynsha tańdaýshylar tizimine 3069 máslihat depýtaty engizilgen. Olardyń basym bóligi Almaty oblysynan - 317 jáne Shyǵys Qazaqstan oblysynan – 301, al edáýir az bóligi Nur-Sultan qalasynan - 21, Shymkent qalasynan - 26 jáne Almaty qalasynan - 32.
QR Parlamenti Senatynyń depýtattaryn sailaýǵa tańdaýshylar - máslihattardyń depýtaty bolyp tabylatyn respýblika azamattary qatysady. Olardyń tizimderi sailaýdan keminde jeti kún buryn jergilikti buqaralyq aqparat quraldarynda, sondai-aq oblystar, respýblikalyq mańyzy bar qalalar jáne astana máslihattarynyń internet-resýrstaryna ornalastyrylǵan.
Daýys berý qalai ótedi?
Senat depýtattaryn sailaý boiynsha daýys berý bir kúnniń ishinde ótkiziledi. Bul rette daýys berý ýaqytyn aýmaqtyq sailaý komissiiasy anyqtaidy. Senat depýtattaryn sailaý jóninde daýys beretin kúni tiisti aýmaqtyq sailaý komissiialary daýys berý bastalǵanǵa deiin bir saǵat buryn daýys berýge arnalǵan pýnktterdi asha bastaýǵa tiis. Parlament Senaty depýtattaryn sailaý kezinde daýystardy sanaý daýys berý aiaqtalǵannan keiin kidirissiz bastalady. Daýystardy sanaý árbir kandidat, árbir saiasi partiia boiynsha jeke-jeke júrgiziledi. Daýys berýge arnalǵan jáshikterdi tóraǵa daýys berýdiń aiaqtalǵany týraly habarlaǵannan keiin tiisti sailaý komissiiasy ashýǵa tiis. Daýys berý aiaqtalǵanǵa deiin jáshikterdi ashýǵa tyiym salynady.
Senat depýtattaryn sailaý tańdaýshylardyń birlesken otyrysynda júrgiziledi. Eger birlesken otyrysqa tiisinshe oblystyń barlyq máslihattarynan, respýblikalyq mańyzy bar qalanyń nemese Respýblika astanasynyń máslihatynan ókil bolatyn sailanǵan depýtattar sanynyń elý paiyzynan astamy qatyssa, ol zańdy bolady. Eger Senat depýtatyn sailaý jónindegi otyrysta bolǵan tańdaýshylardyń elý paiyzdan astamy daýys berýge qatyssa, ol ótkizilgen bolyp esepteledi.
Tańdaýshylardyń birlesken otyrysyna tiisinshe oblystyq, qalalyq (respýblikalyq mańyzy bar qala men respýblika astanasy) sailaý komissiiasynyń tóraǵasy men músheleri qatysady. Birlesken otyrys ótkiziletin jerde tiisinshe oblystyq, qalalyq (respýblikalyq mańyzy bar qala men Respýblika astanasynyń) sailaý komissiiasy Senat depýtatyn sailaý jónindegi daýys berý pýnktin uiymdastyrady. Birlesken otyrys tiisinshe oblystyq, qalalyq (respýblikalyq mańyzy bar qala men Respýblika astanasy) sailaý komissiiasynyń tóraǵasy Senat depýtatyn sailaý jónindegi daýys berý nátijelerin jariialaǵannan keiin jabylady.
Senat depýtatyn tirkeý qalai júrgziledi?
Ortalyq sailaý komissiiasy tiisinshe oblystyq, qalalyq (respýblikalyq mańyzy bar qalalardyń jáne astananyń) sailaý komissiialarynyń hattamalary negizinde Senattyń sailanǵan depýtattaryn tirkeidi. Ortalyq sailaý komissiiasy tiisinshe oblystyq, qalalyq (respýblikalyq mańyzy bar qalalar men Respýblika astanasy) sailaý komissiiasynyń usynysy nemese tańdaýshylardyń aryzdary boiynsha, eger sailaý barysynda nemese daýystardy sanaý ne daýys berý nátijelerin anyqtaý kezinde Konstitýtsiialyq zańdy buzý oryn alǵan bolsa, Senat depýtaty sailaýyn jaramsyz dep tabýy jáne Senat depýtatyn tirkeýden bas tartýy múmkin. Bul rette Senat depýtattyǵyna kandidat Ortalyq sailaý komissiiasynyń osy sheshimine qabyldanǵan kúninen bastap on kún ishinde Joǵarǵy Sotqa shaǵym jasai alady, ol on kún merzimde túpkilikti sheshim qabyldaidy.
