2020 جىلدىڭ قازان ايىندا قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ رەسپۋبليكانىڭ 17 ٶڭٸرٸنەن بٸر-بٸردەن سايلانعان دەپۋتاتىنىڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ اياقتالادى. 2020 جىلدىڭ 12 ماۋسىمىندا قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قر پارلامەنتٸ سەناتى دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن 2020 جىلعى 12 تامىزعا تاعايىنداۋ تۋرالى قاۋلىسى جارييا ەتٸلدٸ. وسىعان وراي, سەنات دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا قاتىستى نەگٸزگٸ سۇراقتارعا جاۋاپ ٸزدەپ كٶرەيٸك.
سايلاۋعا كٸم قاتىسادى?
سونىمەن ەرتەڭ, 12 تامىز كٷنٸ ەلٸمٸزدە جوعارعى زاڭ شىعارۋشى ورگانىنىڭ جوعارى پالاتاسىنا رەسپۋبليكانىڭ 17 ٶڭٸرٸنەن بٸر-بٸر دەپۋتاتتان سايلاۋ ٶتەدٸ. بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى جەنە اۋماقتىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرٸ تاراپىنان وسىناۋ ناۋقانعا تولىققاندى جۇمىس جٷرگٸزٸلدٸ. كوروناۆيرۋس ٸندەتٸنە بايلانىستى سەناتورلاردى سايلاۋشى مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بارلىق جاعداي جاسالدى. اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسييالارىنىڭ ۇسىنعان مەلٸمەتتەرٸنە سەيكەس, سايلاۋ بيۋللەتەندەرٸنە 46 كانديدات ەنگٸزٸلدٸ. اتاپ ايتقاندا, شىعىس قازاقستان وبلىسىنان - 4 كانديدات, ال 10 ٶڭٸردەن 3 كانديداتتان: اقمولا, اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, قوستاناي, قىزىلوردا جەنە پاۆلودار وبلىستارى, نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارى. قالعان ٶڭٸرلەردەن - 2 كانديداتتان تٸركەلدٸ.
سەنات دەپۋتاتتارىن كٸم سايلايدى?
رەسپۋبليكا بويىنشا تاڭداۋشىلار تٸزٸمٸنە 3069 مەسليحات دەپۋتاتى ەنگٸزٸلگەن. ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ الماتى وبلىسىنان - 317 جەنە شىعىس قازاقستان وبلىسىنان – 301, ال ەدەۋٸر از بٶلٸگٸ نۇر-سۇلتان قالاسىنان - 21, شىمكەنت قالاسىنان - 26 جەنە الماتى قالاسىنان - 32.
قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا تاڭداۋشىلار - مەسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتى بولىپ تابىلاتىن رەسپۋبليكا ازاماتتارى قاتىسادى. ولاردىڭ تiزiمدەرi سايلاۋدان كەمiندە جەتi كٷن بۇرىن جەرگiلiكتi بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, سونداي-اق وبلىستار, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جەنە استانا مەسليحاتتارىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارىنا ورنالاستىرىلعان.
داۋىس بەرۋ قالاي ٶتەدٸ?
سەنات دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بويىنشا داۋىس بەرۋ بiر كٷننiڭ iشiندە ٶتكiزiلەدi. بۇل رەتتە داۋىس بەرۋ ۋاقىتىن اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيياسى انىقتايدى. سەنات دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جٶنiندە داۋىس بەرەتiن كٷنi تيiستi اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسييالارى داۋىس بەرۋ باستالعانعا دەيiن بiر ساعات بۇرىن داۋىس بەرۋگە ارنالعان پۋنكتتەردi اشا باستاۋعا تيiس. پارلامەنت سەناتى دەپۋتاتتارىن سايلاۋ كەزiندە داۋىستاردى ساناۋ داۋىس بەرۋ اياقتالعاننان كەيiن كiدiرiسسiز باستالادى. داۋىستاردى ساناۋ ەربiر كانديدات, ەربiر ساياسي پارتييا بويىنشا جەكە-جەكە جٷرگiزiلەدi. داۋىس بەرۋگە ارنالعان جەشiكتەردi تٶراعا داۋىس بەرۋدiڭ اياقتالعانى تۋرالى حابارلاعاننان كەيiن تيiستi سايلاۋ كوميسسيياسى اشۋعا تيiس. داۋىس بەرۋ اياقتالعانعا دەيiن جەشiكتەردi اشۋعا تىيىم سالىنادى.
سەنات دەپۋتاتتارىن سايلاۋ تاڭداۋشىلاردىڭ بiرلەسكەن وتىرىسىندا جٷرگiزiلەدi. ەگەر بiرلەسكەن وتىرىسقا تيiسiنشە وبلىستىڭ بارلىق مەسليحاتتارىنان, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ نەمەسە رەسپۋبليكا استاناسىنىڭ مەسليحاتىنان ٶكiل بولاتىن سايلانعان دەپۋتاتتار سانىنىڭ ەلۋ پايىزىنان استامى قاتىسسا, ول زاڭدى بولادى. ەگەر سەنات دەپۋتاتىن سايلاۋ جٶنiندەگi وتىرىستا بولعان تاڭداۋشىلاردىڭ ەلۋ پايىزدان استامى داۋىس بەرۋگە قاتىسسا, ول ٶتكiزiلگەن بولىپ ەسەپتەلەدi.
تاڭداۋشىلاردىڭ بiرلەسكەن وتىرىسىنا تيiسiنشە وبلىستىق, قالالىق (رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مەن رەسپۋبليكا استاناسى) سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى مەن مٷشەلەرi قاتىسادى. بiرلەسكەن وتىرىس ٶتكiزiلەتiن جەردە تيiسiنشە وبلىستىق, قالالىق (رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مەن رەسپۋبليكا استاناسىنىڭ) سايلاۋ كوميسسيياسى سەنات دەپۋتاتىن سايلاۋ جٶنiندەگi داۋىس بەرۋ پۋنكتiن ۇيىمداستىرادى. بiرلەسكەن وتىرىس تيiسiنشە وبلىستىق, قالالىق (رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مەن رەسپۋبليكا استاناسى) سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى سەنات دەپۋتاتىن سايلاۋ جٶنiندەگi داۋىس بەرۋ نەتيجەلەرiن جارييالاعاننان كەيiن جابىلادى.
سەنات دەپۋتاتىن تٸركەۋ قالاي جٷرگزٸلەدٸ?
ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى تيiسiنشە وبلىستىق, قالالىق (رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جەنە استانانىڭ) سايلاۋ كوميسسييالارىنىڭ حاتتامالارى نەگiزiندە سەناتتىڭ سايلانعان دەپۋتاتتارىن تiركەيدi. ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى تيiسiنشە وبلىستىق, قالالىق (رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار مەن رەسپۋبليكا استاناسى) سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ ۇسىنىسى نەمەسە تاڭداۋشىلاردىڭ ارىزدارى بويىنشا, ەگەر سايلاۋ بارىسىندا نەمەسە داۋىستاردى ساناۋ نە داۋىس بەرۋ نەتيجەلەرiن انىقتاۋ كەزiندە كونستيتۋتسييالىق زاڭدى بۇزۋ ورىن العان بولسا, سەنات دەپۋتاتى سايلاۋىن جارامسىز دەپ تابۋى جەنە سەنات دەپۋتاتىن تiركەۋدەن باس تارتۋى مٷمكiن. بۇل رەتتە سەنات دەپۋتاتتىعىنا كانديدات ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ وسى شەشiمiنە قابىلدانعان كٷنiنەن باستاپ ون كٷن iشiندە جوعارعى سوتقا شاعىم جاساي الادى, ول ون كٷن مەرزiمدە تٷپكٸلٸكتٸ شەشiم قابىلدايدى.
