Memleket basshysynyń búgingi Joldaýy damýdyń jańa kezeńinde betpe-bet kelgen syn-qaterlerge berilgen naqty jaýap boldy. Onda qasiretti qańtar oqiǵasy men álemdegi qazirgi geosaiasi shielenisterden durys qorytyndy shyǵarý jáne jańarý men jańǵyrý jolyndaǵy batyl qadamdar atap kórsetilgen.
Qasym-Jomart Kemeluly Joldaýda jyl basyndaǵy jappai tártipsizdikterge naqty quqyqtyq baǵa berdi jáne qaiǵyly oqiǵaǵa qatysy barlardyń eshqaisysy jazasyz qalmaitynyn basa aitty.
Sonymen qatar Memleket basshysy elimizdi odan ári demokratiialandyrý baǵdary jalǵasa beretinine nazar aýdaryp, qoǵamdyq-saiasi saladaǵy aýqymdy jáne júieli reformalar toptamasyn usyndy. Bul jańa bastamalar elimizdiń qazirgi saiasi júiesin túbegeili qaita jańǵyrtyp, onyń ashyqtyǵyn, eseptiligin jáne tiimdiligin arttyra túsedi.
Negizgi reformalardyń biri basqarýdyń sýperprezidenttik úlgisinen myqty Parlamenti bar prezidenttik respýblikaǵa birjola kóshý ekeni sózsiz. Sonyń aiasynda Memleket basshysynyń jaqyn týystaryna saiasi memlekettik qyzmetshi bolýǵa jáne kvazimemlekettik sektorda basshylyq laýazymdardy ielenýge zań júzinde tyiym salý usynyldy. Sondai-aq el Prezidenti óz ókilettigin atqarý kezeńinde eshqandai saiasi partiiaǵa múshe bolmaityny da aityldy.
Osylaisha, Qasym-Jomart Kemeluly jurtshylyqqa elimizdiń joǵary basshylyǵy, eń aldymen, reformany ózinen bastaýǵa daiyn ekenin jetkizdi. Bul – barlyq qazaqstandyqtyń talap-tilegine sai keletin jáne memlekettik apparatqa úlgi bolatyn mańyzdy qadam.
Sonymen qatar elimizdiń sailaý júiesi jáne Parlament pen máslihattardyń qurylymy men jumysy da túbegeili qaita jańǵyrady. Endi Májilis depýtattarynyń 30 paiyzy bir mandatty okrýgter boiynsha sailanady. Al, aýdandyq jáne qalalyq máslihattardyń depýtattary tolyǵymen majoritarlyq júie boiynsha sailanady. Odan bólek, saiasi partiialardy tirkeý protsedýrasy da aitarlyqtai jeńildeidi. Munyń bári halyq senimine ie, elge syily jańa tulǵalardyń saiasatqa kelýine jol ashady. Sondai-aq depýtattardyń sailaýshylar aldyndaǵy jeke jaýapkershiligin arttyrady.
Búgingi Joldaýda Senattyń qurylymy men qyzmetine qatysty birqatar tyń jańalyqtar sóz bolǵany belgili. Memleket basshysy atap ótkendei, Senattyń joǵarǵy Palata retinde jumys isteýi durys ári oryndy. Álemde qurylymy ýnitarly jáne Qazaqstanmen salystyrǵanda halqy az bolǵanyna qaramastan qos palataly Parlamenti bar memleketter jetkilikti.
Usynylǵan reformalar boiynsha Senat aldaǵy ýaqytta naǵyz óńirlerdiń múddesin qorǵaityn Palataǵa ainalýǵa tiis. Bul onyń ókilettigin ózgertýdi talap etetini túsinikti. Sonymen birge endi senatorlar qatarynda Qazaqstan halqy Assambleiasynyń ókilderi de bolady. Osy rette olardy burynǵydai Assambleia sailamaitynyn, tek onyń usynýymen Prezident taǵaiyndaitynyn atap ótken jón. Soǵan sáikes Senattyń óńirlermen birge qoǵamdaǵy túrli toptardyń da múddesin eskerý mańyzy arta túsedi.
Joldaý júktegen aýqymdy mindetterdi sapaly ári nátijeli oryndaý úshin aldaǵy ýaqytta keshendi Konstitýtsiialyq reformalardy iske asyrýymyz kerek. Eń basty maqsat – barlyq deńgeidegi sheshim qabyldaý úderisine azamattardy kóbirek jumyldyrý jáne qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrý. Ol úshin Konstitýtsiianyń 30-dan astam babyna ózgeris engizý qajet jáne jyl sońyna deiin taǵy 20-dan astam zań qabyldaýymyz kerek. Barlyq zań sarapshylarmen, azamattyq qoǵam ókilderimen birlesip, aldyn ala talqylanǵannan keiin qabyldanady. Senat depýtattary mundai aýqymdy jáne mańyzdy jumysqa tas-túiin daiyn.
Osylaisha, Prezidentimiz tyń saiasi reformalarmen el tarihynyń jańa paraǵyn ashyp otyr. Aldaǵy ýaqytta bul bastamalar ashyq, demokratiialy jáne quqyqtyq memleket – «Jańa Qazaqstannyń» bastaýy bolaryna eshqandai kúmán joq.
Máýlen ÁShIMBAEV,
Parlament Senatynyń Tóraǵasy
