Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri, Parlament Májilisiniń depýtaty Saýytbek Abdrahmanov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abai jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasyna qatysty pikir bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
«Halyqtyń halyqtyǵy, eldiń eldigi ulylaryn ulyqtai alýynan, asyldaryn ardaqtai alýynan tanylady. Qai halyq ta ózinen shyqqan ǵajaiyp tulǵalardy qurmetteidi. Olardyń eren eńbegin eskerip, esimderin eldi mekenderge beredi, eskertkishter ornatady. Qazaq halqy da – sondai halyq. Bizde de búkil álemge áigili etýge laiyqty tulǵalar barshylyq. Solardyń ishinde – uly aqyn, filosof, aýdarmashy, kompozitor Abaidyń orny erekshe. El gazeti – «Egemen Qazaqstan»-da jariialanǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abai jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasy – bárimiz kútken sózdi aitýymen, der kezinde ári Abai jylynyń bastapqy belesinde aitylýymen qýantyp otyr», - dedi Saýytbek Abdrahmanov.
Májilis depýtatynyń aitýynsha, Qasym-Jomart Toqaevtyń bul maqalasy – Abai shyǵarmashylyǵynyń búgingi zamanmen qalai astasatynyn, qazirgi kezeń úshin qandai kókeikesti ekenin aiqara ashyp berýimen qundy.
«Prezident Abai murasyn qazirgi jańǵyrý ideiasyna ábden oraily keltirgen. Jańǵyrý – ótkennen qol úzip, tek jańa qundylyqtarǵa jol ashý degen sóz emes. Shyn máninde, bul – ulttyq muralarymyzdy búgingi oń úrdistermen úilestire damytýdy kózdeitin qubylys. Bul rette, biz Abaidy ainalyp óte almaimyz. Sebebi, uly oishyl osydan bir ǵasyrdan astam ýaqyt buryn ultty jańǵyrýǵa, jańarýǵa, jańa ómirge beiim bolýǵa shaqyrǵan» dep jazady Prezident. Maqalada dál qazirgi kúnde jazylǵandai bolyp estiletin Abai sózderiniń qadir-qasieti, mán-mańyzy tereń ashylǵan dei alamyz. Máselen, keshe ǵana qabyldanǵan «Pedagog mártebesi týraly» zańnyń ózin de Toqaev Abai shyǵarmalaryndaǵy ustazdyqtyń, bilim alyp, til úirenýdiń qajettigin aitqan tereń oilarymen astastyryp otyr. Ári ol oilardy búgingi tańdaǵy ózekti problemalarmen qabystyra bilgen. Mysaly, «Al qazirgidei jańa tarihi jaǵdaida bárimiz ana tilimizdiń damýy men dáriptelýine nazar aýdaryp, onyń mártebesin arttyrýymyz kerek. Sonymen qatar, aǵylshyn tilin úirenýge de basymdyq berý qajet. Jastarymyz neǵurlym kóp tildi meńgerse, soǵurlym múmkindigi keńeiedi. Biraq olardyń ana tilin bilýine basa mán bergen jón. Óskeleń urpaq, Abai aitqandai, ǵylymdy tolyq igerse, óz tilin qurmettese ári shyn máninde poliglot bolsa, ultymyzǵa tek igilik ákeleri sózsiz» deidi. Mundai mysaldardy Prezident maqalasynan kóptep keltirýge bolady», - dedi ol.
Saýytbek Abdrahmanov sonymen qatar, Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abaidy taný – adamnyń ózin-ózi tanýy» degen tujyrymy – shyn máninde óte tereń oi ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, ózin-ózi tani alǵan, ózine syn kózimen qarap, ózin qamshylai alǵan adam ǵana ilgeri baspaq.
«Prezident maqalasy eldi, ultty Abaisha súiýge shaqyrýymen qundy. Keibir maqalalarda, suhbattarda Abai óz halqynyń qateligin tym kóp kórsetken, qoiasyn tym aqtaryp jibergen degendei áńgimelerdiń aitylyp qalatyny jasyryn emes. Bul oraida maqala avtory: «Uly aqyn ultynyń kemshiligin qatty synasa da, tek bir ǵana oidy – qazaǵyn, halqyn tórge jeteleýdi maqsat tutty» degen oi aitady. Eńbek te, halqymyzdyń boiyndaǵy jańashyldyq, ózgeristerge beiimdik búgingi tańda ózgeshe jarqyrap kórinýi tiis ekendigi aitylǵan. Eńbektiń qadir-qasieti jónindegi Abai tujyrymdarynyń taratylýy da kókeige ábden qonady. Atap aitylǵan taǵy bir tujyrym – Abaidyń «tolyq adam» týraly oiyn qaita zerdeleýge shaqyrýy. Bul baǵytta Memleket basshysy ǵalymdarymyzdy tyń zertteýlerdi qolǵa alýǵa úndep otyr. Qasym-Jomart Kemelulynyń sózimen aitsaq «Abaidy qalai dáriptesek te jarasady. Qazaq eli barda Abai esimi asqaqtai beredi. Biz Abaidyń oiynan da, toiynan sabaq alýǵa tiispiz», - deidi Májilis depýtaty.
Saýytbek Abdrahmanov óz sózinde maqalada Abai toiynyń uiymdastyrylýyna bailanysty naqty tapsyrmalar kórinis tapqanyna da nazar aýdardy.
«Eldiń rýhani damýynda erekshe oryn alar Semei qalasyn tarihi ortalyq retinde belgileý – barsha halyqtyń kóńilinen shyǵatyn qundy usynys. Abaidyń qasterli mekeni – áigili Jidebaidy abattandyrý, «Jidebai-Bórili» memlekettik tarihi-mádeni jáne ádebi-memorialdyq qoryq-mýzeiine erekshe kóńil bólý, ǵylymi-tanymdyq jumystarmen ainalysatyn ortalyqqa ainaldyrý, Jidebaida «Abai murasy» atty jańa ǵimarat salý siiaqty tapsyrmalar der kezinde oryndalyp, Uly aqynnyń toiyna deiin óz sheshimin tabar dep senemiz. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abai jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasy – qazaq qoǵamyn aqyn toiyn laiyqty atap ótýge ári shaqyratyn ári baǵyttaityn baǵaly eńbek», - dep túidi ol.
Eske sala ketsek, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abai jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasy jariialanǵan bolatyn.
