Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń keshegi málimdemesi syni kezeńdi basynan ótkerip otyrǵan qazirgi qoǵamǵa úlken qoldaý boldy. Prezidenttiń osy málimdemesine elimizdegi sarapshylar, qairatkerler óz pikirin aityp, oilaryn ortaǵa sala bastady. Solardyń biri QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, belgili qalamger Saýytbek Abdrahmanov. QazAqparat Prezident málimdemesine qatysty qoǵam qairatkeriniń pikirin qaz-qalpynda oqyrmanǵa usynady.
* * *
«Júre berseń, kóre beresiń» deýshi edi. Muny da kórdik. Jarty jylǵa da jetpeitin ýaqyttyń ishinde jer-jahan bir tarynyń qaýyzyna syidy da ketti. Baiaǵy Nuq paiǵambar kemesiniń kúiine keldik te qaldyq. Túpsiz-sheksiz Galaktikadaǵy myńdaǵan juldyzdardyń biri ǵana sanalatyn Kún júiesindegi toǵyz planetanyń biri ǵana bolyp tabylatyn Jer atty ortaq kemege mingen adamzat kerýeniniń jolaýshylary qazir o bastaǵy teń jaralǵan qalpyna jaqyndady da qaldy. Milliarderdi de, qaiyrshyny da kózge kórinbeitin, júrgeni bilinbeitin jaýmen betpe-bet keltirip, hali birdei qorǵansyz etip qoiǵan Qudiretke aitar sóz joq tipti.
Qudiretke aitar sóz joq. Halyqqa aitar sóz bar. Aldyńǵy kúngi keshte sol sóz aityldy. Bizdiń kútken sózimiz. Memleket basshysynyń Málimdemesi – erekshe kezdiń erekshe sózi.
El basqarǵan adamnyń eńseliligi osyndai syn saǵatta kóriner edi. Kórindi. Ár nárseni óziniń atymen ataý kerek. Bul syn saǵat qana emes, bul – ózinshe bir soǵys. Búkil adamzat birigip alyp, ortaq jaýmen shaiqasyp jatqan soǵys. Qolǵa juǵylyp júrip-aq saǵat saiyn el-elde, jer-jerde júz-júzdegen jandardy jutatyn jalmaýyzben kún demei, tún demei jalǵasatyn jahandyq aiqas. Qazirgi kezeńge tap osylai qaramasaq bolmaidy. Bul soǵysta biz adamzatty, elimizdi, halqymyzdy, týysqandarymyzdy, baýyrlarymyzdy, ata-anamyzdy, jan-jarymyzdy, balalarymyzdy, nemerelerimizdi, shóberelerimizdi, ózimizdi, bizge bir-aq ret beriler ómirimizdi, kórer kúnimizdi, jutar aýamyzdy qorǵap shaiqasamyz. Shaiqasýǵa tiispiz. Shaiqaspasaq shalqamyzdan túsemiz. Batpandap kirip, mysqaldap shyǵatyn qaýipti dertpen myltyqsyz maidanda qarýsyz qalyp qoiýǵa bolmaidy.
Bizdiń basty qarýymyz – tótenshe jaǵdaidaǵy tótenshe jaýapkershiligimiz.
Toqaevtyń málimdemesinen keiin Qazaqstanda koronavirýs keseline bailanysty tótenshe jaǵdaidyń der kezinde jariialanǵanyna kózimiz jete tústi. Virýstyń jappai taralýyna jol berilmeitinine úmit oiana tústi. Ahýaldy baqylaýda ustap otyrǵanymyzǵa, eń bastysy – alda da ustai alatynymyzǵa sene tústik. Osynyń ózi – olja. Senim – uly kúsh.
Prezident qazirdiń ózinde álemniń 177 memleketin sharpyp úlgergen koronavirýs indetiniń bizde de taralýyna orai elimizdiń barlyq óńirlerinde karantindi kúsheitýdi tapsyrdy. Sabyr saqtap, túsinistik tanytqan týǵan halqyna alǵysyn aitty. Adam ómirine arasha túsip jatqan dárigerlerdi beibit kúnniń batyrlary atady. Eldi dúrbeleńge túspeýge, dúrlikpeýge shaqyrdy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń málimdemesi tótenshe jaǵdai rejiminiń ekonomikalyq jáne áleýmettik saldaryn joiýdyń joldaryn naqty nusqaýymen, keiinge qaldyrmaityn máselelerdi sheship berýimen de qundy.
Negizgilerin atap-atap aityp kóreiik.
Indetpen kúrestiń alǵy shebinde, óz densaýlyǵyn táýekelge tigip júrgen aq jeleńdi jandarǵa úsh aiǵa deiin qosymsha ústemaqy tólenetin bolyp otyr. Onyń aldy aiyna million teńgege deiin baratyny budan buryn aitylǵan.
Zeinetaqy da, járdemaqy da, ataýly áleýmettik kómek te infliatsiiaǵa sáikes indekstelinetin boldy. Bul maqsatqa 200 milliard teńgeden astam qarajat bólingeli jatyr. Eń tómengi jalaqy mólsherindegi kómek endigi jerde óz betinshe jumys istep júrgenderge de kórsetilmekshi. Jalpy, elimiz boiynsha 3 millionǵa jýyq adamǵa qoldaý jasalmaqshy. Bul aitýǵa ǵana ońai. Bizdegi 18 million halyqtyń shamamen 10 milliondaiy eresekter desek, eńbek eter jastaǵy árbir úshinshi adamǵa qosymsha qarajat beriledi. Turmysqa qajetti zattar men azyq-túlikti tegin alatyn azamattardyń qatary kóbeiedi.
Prezident kóktemgi egis naýqanyna qosymsha 100 milliard teńge bólýdi tapsyrdy. Diqandarǵa janarmaidy jeńildikpen satý oilastyrylatynyn aitty. Koronavirýspen jaǵalasyp júrip, egistiń ýaqytyn ótkizip alsaq nemese osy isti qalai bolsa solai uiymdastyrsaq, onda jaǵdaiymyz shyndap qiyndaýy múmkin edi. Azyq-túlik qaýipsizdigi – strategiialyq másele.
Osy kúrdeli kezeńde ekonomikanyń eń kóp zardap shekken salalaryndaǵy shaǵyn jáne orta biznes sýbektileri alty aiǵa eńbekaqy qorynan tólenetin salyqtan bosatylǵaly otyr. «Kásipkerlerge kómek kórsetýimiz kerek. Óitkeni, olar – ekonomikamyzdyń tiregi», dedi Toqaev.
Prezidenttiń «Dál osy kezde halyq memleketke qoldaý kórsetýi kerek» degen sózine erekshe kóńil bólýge tiispiz. Virýs memlekettiń myǵymdyǵyn synaqqa salyp jatyr. Mysaly, aldymen Qytaidy synaqqa salyp edi, Qytai synaqtan abyroimen shyqty. Alysyp, arpalysyp júrip, aqyry indetti jeńdi. Qalai jeńdi? Tek ekonomikasynyń nyqtylyǵymen, meditsinasynyń myqtylyǵymen jeńgen joq. Eń aldymen memleketshil sananyń myqtylyǵymen, halyqtyń tártiptiligimen, saqtyǵymen, jinaqylyǵymen, jaýapkershiligimen jeńdi. Birligimen, eldigimen jeńdi. Jón sózge kónetin, memleketine senetin halyq ekenin kórsetti. Solai etsek, shydamdylyq, tózimdilik jáne jaýapkershilik tanytsaq, qazaqy beiqamdyqtan qutylsaq, saqtanǵandy saqtaitynyn uǵynsaq, bul indetti biz de jeńemiz. Bul mindetti sheshý ońai bolmaidy dep aitý tipti jetkiliksiz, qiynǵa túsedi dep aitý da jetkiliksiz, bul mindetti sheshý bizge óte qiynǵa túsedi. Biraq óte qiynǵa túsedi degen sóz sheshilmeidi degen sóz emes qoi. Óte qiyndyqpen sheshiledi degen sóz ǵoi! Sol qiyndyqtarǵa shydas bersek boldy ǵoi!
Málimdemeni teledidardan jariia etkendegi Toqaevtyń tastúiin turysy, ár sózin shegelep aitqan sheshimdi kelbeti túbi osylai bolaryna sendire túsedi. «Basty toilarymyz áli alda» dedi Prezidentimiz. Aitqany kelsin! Aitqanyn keltireiik!
***
Aita keteiik, keshe Prezident Qasym-Jomart Toqaev respýblikalyq telearnalar efirinen málimdeme jasaǵan bolatyn.
.jpeg)