Almatydaǵy Kardiologiia jáne ishki aýrýlar ǴZI ishki aýrýlar kafedrasynyń professory, meditsina ǵylymynyń doktory Sáýle Qasenovanyń COVID-19-ǵa qarsy vaktsinatsiia týraly aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
Dárigerdiń aitýynsha, vaktsinatsiia – infektsiialyq aýrýlardan qorǵaityn myqty qural. Vaktsinatsiia jasaýdyń nátijesinde adam ózin difteriia, sirespe, kókjótel, qyzylsha, poliomielit jáne taǵy basqa aýrýlardan qorǵaidy. Adam aǵzasyna infektsiialyq qozdyrǵyshtar engizýge jaýap retinde bizdiń immýndyq júie patogendik mikroorganizm antigenderimen qosyla otyryp, qorǵanys antidenelerdi shyǵarady, onyń áreket etýin azaitady nemese joidyrady.
«COVID-19-ǵa qarsy vaktsina patogendik mikroorganizmderden nemese tek qana álsiz jáne qaýipsiz mikroorganizmniń eń usaq bólikteri – antigenderden turady. Zamanaýi vaktsinalar quramynda antigenderiniń bolmaýymen, olardy óndiretin baǵdarlamasynyń bolýymen erekshelinedi. Olardy engizgende adam aǵzasy antigenderdi bailanystyratyn jáne onyń ziiandy áreketterine qarsy keletin erekshe antidenelerdi shyǵara bastaidy. Jappai vaktsinatsiialaý tek qana vaktsinatsiia jasaǵan tulǵalardy ǵana qorǵap qoimaidy, sonymen qatar birqatar qarsy kórsetkishteriniń bolýyna bailanysty vaktsinatsiia jasamaǵandardy da qorǵaidy»,-deidi Sáýle Qasenova.
Sonymen qatar, ol qoldanýǵa ruqsat berilgen COVID-19-ǵa qarsy jasalatyn kóptegen vaktsinalardyń qataryna «Spýtnik V» Gam-KOVID-Vak vaktsinasy jatatynyn atap ótti.
«Bul vaktsina Resei Federatsiiasynda tirkelgen. Vaktsina-kandidattar qataryna QR Bilim jáne ǵylym ministrliginiń Biologiialyq qaýipsizdik problemalarynyń ǵylymi-zertteý institýty ázirlegen «Qaz Covid-in» qazaqstandyq vaktsinasy kiredi. Qazaqstan Respýblikasy Densaýlyq saqtaý ministrliginiń sanitariialyq-epidemiologiialyq baqylaý komiteti COVID-19-ǵa qarsy vaktsinatsiiany uiymdastyrý men júrgizýdiń algoritmin ázirledi. Osyǵan sáikes halyqtyń túrli toptarynyń epidemiologiialyq mańyzdylyǵy eskerile otyryp vaktsinatsiia kezeń-kezeńmen ótkizilýde. Vaktsina jasaý boiynsha basym topqa infektsiialyq aýrýhanalar, jedel meditsinalyq kómek kórsetý, reanimatsiia bólimsheleri, meditsinalyq-sanitariialyq alǵashqy kómek jáne taǵy basqa uiymdardyń meditsina qyzmetkerleri kirdi»,-dedi ol.
Egiletin tulǵaǵa vaktsina jasar aldynda vaktsina, onyń saldarynan bolýy múmkin jaǵymsyz qubylystar týraly aqparat beriledi jáne vaktsinatsiia jasaýǵa erikti aqparattandyrylǵan kelisim nemese egýden bas tartý resimdeledi. Aldyńǵy klinikalyq tájiribe qant diabeti, gipertoniia, semizdikke shaldyqqan adamdarda COVID-19 aýyr túriniń damý qaýpi bar ekendigin kórsetti. Patsientterdiń osy tobyna COVID-19 qarsy vaktsinatsiia jasaýdyń múmkindigi týraly máseleni sheshý úshin dárigerdiń konsýltatsiiasyn alý usynylady.
«Eger SARS CoV-2 koronavirýsyna G immýnoglobýlin klasynyń antideneler deńgeiiniń joǵary bolǵan jaǵdaiynda COVID-19 qarsy vaktsinatsiia jasaýdy keiinge qaldyrý qajet, sebebi aýyryp jazylǵan adamnyń aǵzasy ózi de jaqsy qorǵai alady. Sondai-aq qazirgi kezde COVID-19 juqtyrǵan jaǵdaida vaktsinatsiiany keiinge qaldyrǵan jón. COVID-19 saldarynan virýsty qaitalap juqtyrý múmkindiginiń óte sirek kezdesýine bailanysty juqtyrǵannan keiin 90 kún ishinde vaktsinatsiiany osy ýaqytqa qaldyrý qajet»,-dedi dáriger.
Buryn qandai da bir dárige, basqa vaktsinalarǵa, azyq-túlikke allergiialyq reaktsiianyń bolǵan jaǵdaiynda bul máseleni dárigermen talqylaǵan jón. Vaktsina salǵannan keiin keide jalpy nemese jergilikti sipattaǵy janama áserler týyndaýy múmkin. Jalpy janama áserlerdiń dene qyzýynyń 37-38 °S kóterilýi, qaltyraý, sharshaý, bastyń aýyrýy sekildi belgileri bolady. Jergilikti – vaktsina jasalatyn orynda týyndaidy, ol azdap isinedi jáne aýyrady.
«Vaktsina jasaý infektsiialyq aýrýlardan qorǵaityn jalǵyz ǵana qural emes. Qoldy sabynmen nemese quramynda spirti bar zattarmen jii jýý, adamdardyń kóp jinalǵan jerinde betperde kiiý, sóilesken kezde keminde 1 metraraqashyqtyqty saqtaý sekildi koronavirýs infektsiiasynyń aldyn alýdyń osyndai tásilderin de esten shyǵarmaý kerek»,-dedi maman.
Sáýle Qasenova vaktsina jasaý múmkindigi týraly sheshimdi qabyldaý úshin densaýlyq jaǵdaiy týraly dárigermen keńesip alǵan durys bolady dep óz oiyn tujyrymdady.
