Búgin Almatyda Qazaqstan Respýblikasy Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaev Memleket basshysynyń bastamasymen jáne Eýraziialyq úkimetaralyq keńes otyrysy aiasynda ótip jatqan «Jahandaný dáýirindegi tsifrlyq kún tártibi» halyqaralyq forýmynyń jumysyna qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Úkimet basshysynyń saityna silteme jasap.
Forým Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyń 2025 jylǵa deiingi tsifrlyq kún tártibin iske asyrýdaǵy mańyzdy birlesken qadam retinde qarastyrylady. Búkil álem damýdyń erekshe kezeńine aiaq basty, onyń máni — jahandyq deńgeide damýdyń jańa úlgisine jáne jańa tehnologiialyq úlgisine kóshý.
«Biz aldymyzǵa zor mindet qoidyq – jaqyn arada barlyq memlekettik qyzmetterdiń 80% elektrondy tásilmen beriletin bolady. Mundaǵy óte mańyzdy másele – infraqurylym. Qazaqstannyń territoriiasy óte úlken. Biz barlyq qalalarda infraqurylymdy, iaǵni internetti tolyq qamtamasyz etemiz. Aýyl turǵyndarynyń 43%-y, 7 myńǵa jýyq aýyldyq eldi mekende internet jyldamdyǵy jetkilikti deńgeide, bul óte mańyzdy», — dedi Baqytjan Saǵyntaev.
Sonymen qatar, atalǵan baǵyttaǵy jumystar jalǵasýda. 2020 jylǵa deiin aýyldyq eldi mekenderdiń barlyq bazalaryn keńjolaqty internetpen qamtamasyz etý jáne infraqurylymdy tolyq aiaqtaý týraly sheshim qabyldandy.
Sondai-aq B. Saǵyntaev bolashaq saýatty mamandardy daiarlaýdaǵy bilimniń rólin atap ótti.
«Búgin biz halyqty tsifrlandyrýǵa tartý jóninde aityp otyrmyz. Búgingi kúni memlekettik qyzmetti alý, jalpy tsifrlyq formatqa kóshý sánge ainalýy tiis. Sondyqtan da munyń bárin aqylǵa qondyrý úshin, mektep qabyrǵasynan bastap mamandardy, matematikterdi, ýniversitet baǵdarlamashylaryn daiyndaý qajet.
Biz búginde mamandardy jetkilikti daiarlaýdy bastaý úshin oqý baǵdarlamalyq kýrstardy qaita baǵyttap jatyrmyz. Eger biz barlyq baǵyttar boiynsha ilgerileimiz deitin bolsaq, onda bizge innovatsiialar qajet. Innovatsiiasyz biz eshteńege qol jetkizbeimiz. Bul úshin tiisti ekojúieni qurý qajet. Osy oraida biz Skolkovo, Innopolis, Minskidegi Innovatsiialyq tehnologiialar parkindegi áriptesterimizben tyǵyz bailanystamyz», — dedi ol.
Ulttyq innovatsiialyq ortalyqtardyń ózara is-qimyl jáne áriptestik júiesin bir qalypqa keltirý durys bolar edi. Sóz tájiribemen jáne innovatsiialarmen ózara tiimdi almasýǵa, tsifrlyq tehnologiialar transferine, Reseidiń Skolkovo men «Innopolis» innovatsiialyq ortalyqtary, Belarýstiń «Joǵary tehnologiialar parki», Qazaqstannyń Nazarbaev Ýniversiteti, «Astana-tehnopolis» erkin ekonomikalyq aimaǵy men Ekspo-2017 bazasynda qurylyp jatqan jańa Halyqaralyq IT-startaptar tehnoparki jáne basqalarynyń birlesken is-sharalaryn ótkizýge qatysty bolyp otyr.
Basty maqsat — búkil dúnie júzinen venchýrlyq qorlar men startaptardy tartý úshin Odaqty syrtqy kontýrda úilestirýge jáne ilgeriletýge qabiletti EAEO elderiniń biryńǵai innovatsiialyq ekojúiesin qurý.
Baqytjan Saǵyntaevtyń aitýynsha, tehnologiialyq kásipkerlikti damytýǵa jaǵdailar jasaý qajet. Talant óz kapitalyn ózi qurady. Sondyqtan, elimizde tehnologiialyq kásipkerlikti damytý mańyzdy. Osy turǵyda elimizde úlken jumystar atqarylyp jatyr.
«Osyǵan orai biz «Ekspo» bazasynda IT-hab qurdyq. Búginde ofister daiyndalyp jatyr jáne taiaý ýaqytta, jarty jyldan keiin bul AT-habty iske qosamyz. Teńdessiz sheshim qabyldandy. Tiisti zań jobasy qabyldandy. Biz Konstitýtsiialyq zańǵa kiristik. Absoliýtti zańnamalyq bazasy bar, aǵylshyndyq quqyqqa ie «Astana» halyqaralyq ortalyǵy barlyǵynan bosatylǵan. Bizdiń IT-hab osy AHQO-ǵa qosyldy jáne biz osy arqyly búkil álemniń talanttaryn tartqymyz keledi», — dedi Baqytjan Saǵyntaev.
B. Saǵyntaev kiberqaýipsizdik problemasyn jeke atap ótti. Integratsiia máseleleri forýmnyń qazirgi kún tártibi aiasynda áldeqaida keńirek deńgeide talqylanady.
Forýmnyń plenarlyq sessiiasynyń jumysy barysynda Armeniia Respýblikasynyń Premer-Ministri Karen Karapetian, Belarýs Respýblikasynyń Premer-Ministri Andrei Kobiakov, Qyrǵyz Respýblikasynyń Premer-Ministri Sapar Isakov, Resei Federatsiiasynyń Premer-Ministri Dmitrii Medvedev, Ózbekstan Respýblikasynyń Premer-Ministri Abdýlla Aripov, Tájikstan Respýblikasy Premer-Ministriniń orynbasary Mahmadtoir Zoir Zokirzoda sóz sóiledi.
Sonymen qatar talqylaýǵa halyqaralyq sarapshylar qatysty, olardyń ishinde: Dúniejúzilik banktiń tsifrlyq strategiia jáne úkimettik saraptaý jónindegi keńesshisi Randip Sýdan, Autodesk Innovation Genome negizin qalaýshy Bill O’Konnor, Halyqaralyq elektr bailanysy odaǵynyń bas hatshysynyń orynbasary Malkolm Djonson, Dell EMC bas tehnikalyq ofitseri Naidjel Moýlton, Ulybritaniia Úkimetiniń tehnologiialar jónindegi keńesshisi Liam Maksvell, Gartner kompaniiasynyń basqarýshy vitse-prezidenti Andrea Di Maio, Dynamic Parcel Distribution bas atqarýshy direktory Boris Vinkelman jáne t.b. qatysty.
Forým «Innovatsiialar jáne tehnologiialyq kásipkerlik», «EAEO tsifrlyq kún tártibi: bastamalar men jobalar», «Ónerkásipti tsifrlandyrý (Indýstriia 4.0)», «EAEO-da aýyl sharýashylyǵyn tsifrlyq transformatsiialaý» atty taqyryptyq sessiialar boiynsha jumysyn jalǵastyrýda.
