Búgin Astanada eki eldiń iskerlik ortalarynyń 120-ǵa jýyq ókiliniń qatysýymen Qazaqstan–Estoniia biznes forýmy ótti. Shara elimizge jańa investorlardy tartýǵa baǵyttalǵan. Qazaqstan Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaev forým qatysýshylarynyń aldynda baiandama jasady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Qurmetti Premer-Ministr [Estoniia Respýblikasy]! Qurmetti biznes forýmǵa qatysýshylar!
Astanada bizdiń estoniialyq qonaqtarymyz ben Qazaqstan – Estoniia biznes forýmynyń barlyq qatysýshylaryn kórgenime qýanyshtymyn! Qazaqstanǵa qosh keldińizder!
Qurmetti dostar! Biz jańa ǵana Estoniia Premer-Ministrimen ekijaqty kezdesý ótkizip, yntymaqtastyǵymyzdyń túrli baǵyttary boiynsha sóz qozǵadyq, óte qyzyqty ashyq áńgime órbidi. Yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttaryn, túiisetin tustaryn anyqtap, bizdiń ýaǵdalastyqtarymyz keiinge qalyp qoimaýy úshin múddeli memlekettik organdarǵa eki memlekettiń damý igiligi maqsatynda jumysty qazirden bastaýǵa tapsyrma berdik.
Estoniia Respýblikasy Qazaqstannyń Soltústik Eýropadaǵy mańyzdy saýda-ekonomikalyq jáne investitsiialyq seriktesteriniń biri. Biz Sizderdiń tarappen saýda-ekonomikalyq jáne investitsiialyq bailanystardy arttyrýǵa múddelimiz.
Bizde yntymaqtastyq ornatýǵa áleýetimiz zor ekenine senimdimin. Búgin ekijaqty kezdesýde tranzittik kólik, ekologiialyq jáne energiia únemdeý tehnologiialary salasynda, sonymen qatar Estoniia «tsifrlyq» kóshbasshy retinde tanylǵan aqparattyq tehnologiialar salasynda yntymaqtastyqty damytý týraly sóz qozǵadyq.
Biz aqparattyq tehnologiialar turǵysynan Estoniiaǵa úlken delegatsiia jiberdik. Meniń orynbasarym A. Jumaǵaliev, odan keiin ministr Estoniiaǵa baryp qaitty. Jaqyn kúnderi Qazaqstannyń úlken delegatsiiasy: ministrlikterdiń, óńirlerdiń ókilederi Estoniiaǵa baryp, oqýdan — eki aptalyq kýrstardan ótip, memlekettik qyzmetter qalai usynylatynyn kórip qaitty. Úlken tájiribe jinaqtady. Osy baǵytty damytýdy jalǵastyramyz dep oilaimyn.
Búginde Qazaqstan investitsiialyq ahýaly boljamdy ári qolaily, saýda saiasatyn halyqaralyq quqyq normalaryna sai júzege asyratyn memleketke ainalǵan. Salyq júktemesi ońtailandyrylǵan, jeńildikter pysyqtalǵan. Memlekettik-jekeshelik áriptestik salasynda jobalardy josparlaý rásimderi jeńildetilgen. Kóshi-qon jáne eńbek zańnamasy jaqsartyldy, sheteldik jumys kúshin tartý rásimi jeńildetildi.
Bizde san alýan salaǵa baǵyttalǵan, túrli artyqshylyqtarǵa ie 11 arnaiy ekonomikalyq aimaq pen 22 indýstriialyq aimaq bar. Búgin men Premer-Ministrge Qazaqstan EYDU múshesi bolýǵa barynsha umtylatynyn, búgingi tańda Investitsiialar komiteti men Básekelestik jónindegi komitettiń múshesi jáne Halyqaralyq investitsiialar týraly deklaratsiiaǵa qosylǵanymyzdy aittym.
Biz investorlarmen ashyq dialog ornatýǵa umtylamyz. Osy maqsatta Prezident janyndaǵy Sheteldik investorlar keńesi jumys isteidi. Jylyna bir ret otyrys ótedi jáne atalǵan Keńestiń 30-dan astam múshesi elimizdegi investitsiialyq ahýaldy odan ári damytýǵa qatysty ózderiniń usynystaryn bildiredi. Sondai-aq, Premer-Ministr janyndaǵy Investitsiialyq ahýaldy jaqsartý jónindegi keńes jumys isteidi. Bul keńeste ai saiyn otyrys ótedi. Budan ózge, investitsiialyq jáne biznes-ombýdsmen institýttary engizilgen. 2016 jyldan bastap barlyq investorlarǵa arnalǵan «Bir tereze» qaǵidaty jumys isteidi, elimizdiń barlyq óńirlerinde investorlarǵa qyzmet kórsetetin aimaqtyq ofisteri ashylǵan.
Jaqynda Dúniejúzilik bank «Doing Business–2019» reitinginiń qorytyndysyn jariialady. Biz alǵash ret 30-dyqqa endik. Bizdiń elimiz bir jyl ishinde birden 8 pozitsiiaǵa kóterilip, onda 28-oryndy ielendi. Bul bizdiń atalǵan reiting júrgizile bastaǵan sátten bastap táýelsizdik jyldary qol jetkizgen eń biik jetistigimiz. Estoniianyń 16-shy orynda ekenin bilemin. Bizdiń maqsatymyz – kelesi jyly odan da joǵary jetistikke jetý.
Biz Premer-Ministr myrzamen Qazaqstandy «Doing Business» boiynsha tejep otyrǵan kórsetkishterdiń biri halyqaralyq saýda ekeni týraly áńgimelestik. Bastapqyda halyqaralyq saýdany teńiz porttarynan qanshalyqty qashyq ekendigine bailanysty qarastyrǵan, árine, biz teńizge shyǵar birde-bir joly joq elmiz, biraq qazir esepteý ádistemesi ózgerdi, búginde taýarlardyń shekara arqyly qanshalyqty jyldam ótetindigine qaraidy. Bul turǵyda biz úlken jumystar atqardyq. Tiisti zańnamany qabyldadyq. Qytaimen shekarada «Astana-1» AJ baǵdarlamasyn iske qostyq. Elektrondy shot-faktýralar qazir tolyǵymen elektrondy formatta rásimdeledi. Búginde Qazaqstan-Qytai shekarasy arqyly ótetin júkterdiń 80% «jasyl dáliz» arqyly ótedi. Men biyl iske qosylǵan bul reforma kelesi jylǵa deiin tolyq qoldanysqa engizilip, kelesi jyly Dúniejúzilik bank tarapynan úlken reforma retinde esepke alynyp, biz Estoniianyń janynan tabylamyz dep úmittenemin.
Sebebi tsifrlandyrý máselesinde bizdiń Estoniiamen seriktestigimiz myqty. Men búgin Premer-Ministr myrzaǵa bizde 2006-2008 jj. bastalǵan e-Government platformasy bizdiń estoniialyq dostarymyzdyń kómegimen jasalǵanyn, bul jumystardyń ári qarai jalǵasyp jatqanyn jetkizgen edim.
Búginde Qazaqstan investitsiialyq ahýaly jaǵynan Ortalyq Aziiada birinshi orynǵa ie, Ortalyq Aziia elderiniń investitsiialarynyń 70%-dan astamy Qazaqstannyń úlesinde. Tek sońǵy 10 jyldyń ishinde elimizge $250 mlrd jýyq tikelei sheteldik investitsiialar tartylǵan. Biz ekonomikanyń túrli sektorlaryna, ásirese, óńdeý ónerkásibiniń damýyna jáne shikizattyq emes eksportqa investitsiialardyń salynýyn quptaimyz.
Biz Tórtinshi ónerkásiptik revoliýtsiianyń elementterin — 3D-printingti, onlain-saýdany, mobildi bankingti, tsifrlyq servisterdi, avtomattandyrýdy, robottandyrýdy, jasandy zerde men «aýqymdy derektermen» almasýdy engizýdi kózdeimiz.
Premer-Ministr myrza búgin agroónerkásiptik keshende bizdiń yntymaqtastyǵymyzǵa basa kúsh-jiger salýymyz kerektigi týraly usynysyn bildirdi. Qazir biz birge kezdesip, kelisýleri úshin bizdiń ministrlikterge tiisti tapsyrmalar berdik. Bizdiń qarym-qatynastarymyzdy agroónerkásiptik keshende damytýda yntymaqtastyq ornatý boiynsha tiisti memorandýmǵa qol qoiýymyz múmkin. Onda tsifrlandyrý máselelerin de, Eýropa elderine aýyl sharýashylyǵy ónimderin jetkizý máselelerin de qarastyrýǵa bolady.
Bizde «Tsifrlyq Qazaqstan» arnaiy memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy. Bul qujat ótken jyldyń sońynda qabyldandy. Estoniianyń startaptar ekojúiesin damytýdaǵy tájiribesi keń taralǵan, osy oraida, «Tsifrlyq Qazaqstan» aiasyndaǵy jobalar yntymaqtastyqtyń perspektivaly alańy bola alady.
Erteń «Astana Nub» halyqaralyq AT-startaptar ortalyǵynyń jumysyn bastaimyz. Men Estoniia Premer-Ministrine osy startap-habtyń tusaýkeserine resmi qatysýǵa sheshim qabyldaǵany úshin alǵysymdy bildiremin. Erteń biz elimizdiń Prezidenti qatysatyn osy is-sharaǵa baramyz, bul jerde Sizder kórgen-bilgenderińiz ben kókirekke túigenderińiz týraly óz áserlerińizben bólisip, bul baǵytta durys kele jatyrmyz ba, sol týraly oi-pikirlerińizdi bildire alasyzdar.
Astana Hub-ta biznesti ilgeriletýge qajetti barlyq múmkindikter men artyqshylyqtar jasalǵan. Astana Hub-tyń sheteldik qatysýshylary úshin vizalyq jáne eńbek rejimderin zańnama turǵysynan jeńildettik. Búginde tehnopark rezidentteri úshin salyq salýdy ońailatý jumystary júrgizilip jatyr. Biz qazir startap-hab aýmaǵynda jumys isteýge ázir barsha jan tirkele alady dep jatyrmyz. Osynda kelseńizder, biz tiisti grantpen qamtamasyz etemiz. Eger baspana máselesi týyndasa, sizder qaida turamyz dep ýaiymdamaýlaryńyz úshin, tiisti jaǵdailar týdyryp, baspana da usynamyz.
Biylǵy shilde aiynda alǵash ret venchýrlyq qarjylandyrý týraly zań qabyldadyq. Mundai zań bizde bolmaǵan. Endi táýekeldi mámileler zańnamamen retteledi jáne eki taraptyń da múddeleri qorǵalady. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstandaǵy alǵashqy venchýrlyq kapitalister qaýymdastyǵy ashylady. Astana Hub tehnologiialyq bastamalardy ilgeriletýdiń aimaqtyq innovatsiialyq ortalyǵyna ainalady dep kózdelip otyr.
Sizder «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy týraly da kóp estigen bolarsyzdar. Bul ortalyq ta Ekspo aýmaǵynda ornalasqan. Ol qańtar aiynda resmi jumysyn bastady, shilde aiynda tusaýkeseri ótti, al jýyrda biz elimizdegi jekeshelendirýdiń ekinshi tolqyny aiasynda alǵashqy kelisimdi júrgizýdi josparlap otyrmyz. «Qazatomónerkásip» ulttyq kompaniiasy IRO-ǵa shyǵady, bul rásim de «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń aýmaǵynda ótedi. Sondyqtan estoniialyq kompaniialardy, bankterdi, qarjy institýttaryn osy baǵytta birlesip jumystar atqarýǵa shaqyramyn.
Jalpy alǵanda Sizdermen yntymaqtastyq ornatýǵa bolatyn baǵyttar óte kóp. Búgin zalda Sizdiń elde jumys istep jatqan kompaniialar da, bizdiń elde jumystaryn jalǵastyrýǵa múddeli kompaniialar da otyr. Biz barlyq aimaqta ókildikteri bar, barlyq investorlarǵa arnalǵan biryńǵai tereze bolyp tabylatyn «Qazaqinvest» ulttyq kompaniiasyn arnaiy qurdyq. Sondai-aq, biz ónimderimizdiń eksporttyq-qarjylyq qoldaý quraldaryn paidalana otyryp, ózge elderge taýarlarymyzdy tanytý, satý boiynsha jan-jaqty qoldaý kórsetetin «Qazaqeksport» arnaiy kompaniiasyn qurdyq. Sondyqtan da, Sizdermen jumys isteý úshin qurylǵan osy kompaniialardyń qyzmetterin paidalana alasyzdar.
Nazarlaryńyzǵa raqmet! Bizdiń áriptester búgin jáne erteń Sizdermen barlyq qyzyǵýshylyq tanytqan máselelerdi pysyqtap, Sizder men bizdiń kompaniialarymyz arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári retke keltirýge daiyn. Raqmet!
