Resmi derekter boiynsha, shet memleketterde 100 myńǵa jýyq qazaqstandyq stýdent bilim alyp jatyr. Olardyń jartysynan kóbi, iaǵni, 65 myńnan astamy Reseide. Bul eldegi Máskeý, Sankt-Peterbýrg jáne Qazan siiaqty iri shaharlardy aitpaǵan kúnniń ózinde, shekaralas aimaqtarda da reseilik oqý oryndaryn tańdaityn jastardyń qatary kóp. Bul týraly "Qazaqstan" arnasy habarlady.
Qazaq jastarynyń Reseige lek-legimen kelýiniń birneshe sebebi bar. Birinshiden, Resei – irgemizde turǵan kórshi memleket, sol sebepti, mundaǵy jurttyń minez-qulqy, ómir-salty bizge jaqsy tanys. Ekinshiden, elimizde ekiniń biri oryssha bilgendikten, tildik kedergi joq. Úshinshi jáne basty sebep bilimniń sapasy.
Marlan Joldahmet, RF Prezidenti janyndaǵy Memlekettik qyzmet jáne halyq sharýashylyǵy akademiiasynyń magistranty:
– Álemdik oqý oryndarynyń reitingin alatyn bolsaq, Reseide osy talapqa sai keletin oqý oryndary kóp, múmkindigi de mol. Ekinshiden, oqý bazasy, zertteý jumystary jan-jaqty. Sondyqtan, osyndai sebepter jastardyń bilim sapasyn arttyrýǵa múmkindikter beredi.
Bul pikirmen aqtóbelik Anastasiia Trýbnikova da tolyq kelisedi. Qazir ol Qazan qalasyndaǵy federaldy ýniversitette logoped-defektolog mamandyǵy boiynsha oqyp jatyr. Orta mektepti bitirip, ýniversitetke túser kezde Anastasiia birden Reseidi tańdaǵan. Jerlesimiz onyń sebebin bylaisha túsindiredi.
Anastasiia Trýbnikova, Qazan federaldy ýniversitetiniń stýdenti:
– Reseidegi bilim sapasy Qazaqstanǵa qaraǵanda kóp ilgeri. Onyń ústine reseilik diplomym bolsa, Qazaqstanǵa kelip, jumys tabý da jeńil. Sol sebepti, qazir jastardyń kóbi shetelde bilim alǵysy keledi. Sosyn olardyń basym kópshiligi Qazaqstanǵa qaityp, jumys istep te jatyr. Biraq, men keleshekte Tatarstanda qalatyn shyǵarmyn. Sebebi, Qazaqstanda meniń mamandyǵym boiynsha jumys isteitin arnaiy mekemeler joqtyń qasy. Jalpy, bizdiń elde tájiribesi joq jas kadrlardyń jumysqa turýy óte qiyn.
Jumys demekshi, sońǵy jyldary shetelde, sol sheteldiń biri Reseide jumys istep jatqan qarakózderdiń de sany kóbeiip keledi. Árine, bul turǵyda naqty statistika joq. Degenmen, bir anyǵy, qazaq jastary munda qara jumys izdep kelmeidi. Alaida, eń qiyny da sol. Sebebi, bilimdi de bilikti, tepse temir úzetin kadrlar qadiri bolmaǵan soń elden ketip jatyr. Sondai jannyń biri – Aqbota Muratqyzy. Qazir ol Máskeýdegi qytailyq jáne japondyq eki birdei kompaniiada qatar istep, aiyna 3 myń dollar tabys tabady. Beijińde bilim alǵan jas maman alǵashynda elge oralyp, jumys istep kórgen. Alaida, ailyǵy shailyǵyna jetpedi.
Aqbota Muratqyzy, munai kompaniiasynyń qyzmetkeri:
– Maǵan eń kóp degende 65 myń teńge tóleitin edi. Al, onyń aldynda Qytaida oqyǵanda kesh sheshim qabyldaǵandyqtan, eshbir stipendiiaǵa qujat tapsyryp úlgermedim. Sóitip, 3 jyldy ata-anam ózi tóledi. Jylyna 20 myń dollardai ketetin. Sonda men 3 jylǵa 60 myń dollar tólep, keiin 65 myń teńgege jumys istep otyrǵanym uiat. Maǵan ata-anama tezirek sol aqshany qaitarý kerek.
Al, Nursultan Maqsenuly Reseidiń Rýbtsovsk qalasynda týyp-ósken. 10-synyp bitirgen soń otbasymen atamekenine kóship kelgen qandasymyz Qazaqstanda joǵarǵy bilim aldy, jumysqa turdy. Alaida, elde kóp turaqtai almady. Qazir ol 3 myń qyzmetkeri bar Reseidegi eń iri IT kompaniialardyń birinde eńbek etedi.
Nursultan Qurjanǵulov, IT kompaniianyń qyzmetkeri:
– Birinshiden, basqa elde jumys isteý arqyly sol eldiń mádenietimen, turmysymen tanysýǵa bolady. Shetelde azamattardyń qalai jumys isteitinin kóresiz. Bul degenińiz, óte kerek dúnie. Meniń Polshada, Chehiiada jumys istegen kóptegen tanystarym bar. Sondyqtan, eldiń bári joǵarǵy jalaqy izdep, Qazaqstannan birjola ketip jatyr dep oilamaimyn. Shetelde tájiribe jinap, sosyn elge kelip, tabysty jumys isteýge bolady.
Biz suhbattasqan jastardyń oilary, kóbinese bir jerden shyǵyp jatty. Olardyń elden jyraqta, bóten ortada júrýine, eldegi joǵarǵy bilim sapasynyń tómendigi, jumystyń joqtyǵy nemese jalaqynyń azdyǵy sebep. Dál osy máseleler Prezidenttiń biylǵy Joldaýynda aitylyp, jai aitylyp qana qoimai, ony sheshýdiń naqty joldary da kórsetildi. Reseidegi qazaq jastary munyń barlyǵy iske assa, elge qaitýǵa daiynbyz dep otyr. Ázirge olardyń eshbiri aspan tústes tólqujattaryn, iaǵni, azamattyqtaryn aýystyrmai, jat jurtta ýaqytsha júr. Sebebi, "óz úiim, óleń tósegim".
Nurtas Soltanuly