رەسەيدە وقيتىن قازاق جاستارىنىڭ سانى نەگە كٶپ?

قازاق جاستارىنىڭ رەسەيگە لەك-لەگٸمەن كەلۋٸنٸڭ بٸرنەشە سەبەبٸ بار. بٸرٸنشٸدەن, رەسەي – ٸرگەمٸزدە تۇرعان كٶرشٸ مەملەكەت, سول سەبەپتٸ, مۇنداعى جۇرتتىڭ مٸنەز-قۇلقى, ٶمٸر-سالتى بٸزگە جاقسى تانىس. ەكٸنشٸدەن, ەلٸمٸزدە ەكٸنٸڭ بٸرٸ ورىسشا بٸلگەندٸكتەن, تٸلدٸك كەدەرگٸ جوق. ٷشٸنشٸ جەنە باستى سەبەپ بٸلٸمنٸڭ ساپاسى. 

مارلان جولداحمەت, رف پرەزيدەنتٸ جانىنداعى مەملەكەتتٸك قىزمەت جەنە حالىق شارۋاشىلىعى اكادەميياسىنىڭ ماگيسترانتى:

– ەلەمدٸك وقۋ ورىندارىنىڭ رەيتينگٸن الاتىن بولساق, رەسەيدە وسى تالاپقا ساي كەلەتٸن وقۋ ورىندارى كٶپ, مٷمكٸندٸگٸ دە مول. ەكٸنشٸدەن, وقۋ بازاسى, زەرتتەۋ جۇمىستارى جان-جاقتى. سوندىقتان, وسىنداي سەبەپتەر جاستاردىڭ بٸلٸم ساپاسىن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ.

بۇل پٸكٸرمەن اقتٶبەلٸك اناستاسييا ترۋبنيكوۆا دا تولىق كەلٸسەدٸ. قازٸر ول قازان قالاسىنداعى فەدەرالدى ۋنيۆەرسيتەتتە لوگوپەد-دەفەكتولوگ ماماندىعى بويىنشا وقىپ جاتىر. ورتا مەكتەپتٸ بٸتٸرٸپ, ۋنيۆەرسيتەتكە تٷسەر كەزدە اناستاسييا بٸردەن رەسەيدٸ تاڭداعان. جەرلەسٸمٸز ونىڭ سەبەبٸن بىلايشا تٷسٸندٸرەدٸ. 

اناستاسييا ترۋبنيكوۆا, قازان فەدەرالدى ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ:

– رەسەيدەگٸ بٸلٸم ساپاسى قازاقستانعا قاراعاندا كٶپ ٸلگەرٸ. ونىڭ ٷستٸنە رەسەيلٸك ديپلومىم بولسا, قازاقستانعا كەلٸپ, جۇمىس تابۋ دا جەڭٸل. سول سەبەپتٸ, قازٸر جاستاردىڭ كٶبٸ شەتەلدە بٸلٸم العىسى كەلەدٸ. سوسىن ولاردىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ قازاقستانعا قايتىپ, جۇمىس ٸستەپ تە جاتىر. بٸراق, مەن كەلەشەكتە تاتارستاندا قالاتىن شىعارمىن. سەبەبٸ, قازاقستاندا مەنٸڭ ماماندىعىم بويىنشا جۇمىس ٸستەيتٸن ارنايى مەكەمەلەر جوقتىڭ قاسى. جالپى, بٸزدٸڭ ەلدە تەجٸريبەسٸ جوق جاس كادرلاردىڭ جۇمىسقا تۇرۋى ٶتە قيىن.  

جۇمىس دەمەكشٸ, سوڭعى جىلدارى شەتەلدە, سول شەتەلدٸڭ بٸرٸ رەسەيدە جۇمىس ٸستەپ جاتقان قاراكٶزدەردٸڭ دە سانى كٶبەيٸپ كەلەدٸ. ەرينە, بۇل تۇرعىدا ناقتى ستاتيستيكا جوق. دەگەنمەن, بٸر انىعى, قازاق جاستارى مۇندا قارا جۇمىس ٸزدەپ كەلمەيدٸ. الايدا, ەڭ قيىنى دا سول. سەبەبٸ, بٸلٸمدٸ دە بٸلٸكتٸ, تەپسە تەمٸر ٷزەتٸن كادرلار قادٸرٸ بولماعان سوڭ ەلدەن كەتٸپ جاتىر. سونداي جاننىڭ بٸرٸ – اقبوتا مۇراتقىزى. قازٸر ول مەسكەۋدەگٸ قىتايلىق جەنە جاپوندىق ەكٸ بٸردەي كومپانييادا قاتار ٸستەپ, ايىنا 3 مىڭ دوللار تابىس تابادى. بەيجٸڭدە بٸلٸم العان جاس مامان العاشىندا ەلگە ورالىپ, جۇمىس ٸستەپ كٶرگەن. الايدا, ايلىعى شايلىعىنا جەتپەدٸ.

اقبوتا مۇراتقىزى, مۇناي كومپانيياسىنىڭ قىزمەتكەرٸ:

– ماعان ەڭ كٶپ دەگەندە 65 مىڭ تەڭگە تٶلەيتٸن ەدٸ. ال, ونىڭ الدىندا قىتايدا وقىعاندا كەش شەشٸم قابىلداعاندىقتان, ەشبٸر ستيپەنديياعا قۇجات تاپسىرىپ ٷلگەرمەدٸم. سٶيتٸپ, 3 جىلدى اتا-انام ٶزٸ تٶلەدٸ. جىلىنا 20 مىڭ دوللارداي كەتەتٸن. سوندا مەن 3 جىلعا 60 مىڭ دوللار تٶلەپ, كەيٸن 65 مىڭ تەڭگەگە جۇمىس ٸستەپ وتىرعانىم ۇيات. ماعان اتا-اناما تەزٸرەك سول اقشانى قايتارۋ كەرەك. 

ال, نۇرسۇلتان ماقسەنۇلى رەسەيدٸڭ رۋبتسوۆسك قالاسىندا تۋىپ-ٶسكەن. 10-سىنىپ بٸتٸرگەن سوڭ وتباسىمەن اتامەكەنٸنە كٶشٸپ كەلگەن قانداسىمىز قازاقستاندا جوعارعى بٸلٸم الدى, جۇمىسقا تۇردى. الايدا, ەلدە كٶپ تۇراقتاي المادى. قازٸر ول 3 مىڭ قىزمەتكەرٸ بار رەسەيدەگٸ ەڭ ٸرٸ ٸت كومپانييالاردىڭ بٸرٸندە ەڭبەك ەتەدٸ.

نۇرسۇلتان قۇرجانعۇلوۆ, ٸت كومپانييانىڭ قىزمەتكەرٸ:

– بٸرٸنشٸدەن, باسقا ەلدە جۇمىس ٸستەۋ ارقىلى سول ەلدٸڭ مەدەنيەتٸمەن, تۇرمىسىمەن تانىسۋعا بولادى. شەتەلدە ازاماتتاردىڭ قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن كٶرەسٸز. بۇل دەگەنٸڭٸز, ٶتە كەرەك دٷنيە. مەنٸڭ پولشادا, چەحييادا جۇمىس ٸستەگەن كٶپتەگەن تانىستارىم بار. سوندىقتان, ەلدٸڭ بەرٸ جوعارعى جالاقى ٸزدەپ, قازاقستاننان بٸرجولا كەتٸپ جاتىر دەپ ويلامايمىن. شەتەلدە تەجٸريبە جيناپ, سوسىن ەلگە كەلٸپ, تابىستى جۇمىس ٸستەۋگە بولادى.

بٸز سۇحباتتاسقان جاستاردىڭ ويلارى, كٶبٸنەسە بٸر جەردەن شىعىپ جاتتى. ولاردىڭ ەلدەن جىراقتا, بٶتەن ورتادا جٷرۋٸنە, ەلدەگٸ جوعارعى بٸلٸم ساپاسىنىڭ تٶمەندٸگٸ, جۇمىستىڭ جوقتىعى نەمەسە جالاقىنىڭ ازدىعى سەبەپ. دەل وسى مەسەلەلەر پرەزيدەنتتٸڭ بيىلعى جولداۋىندا ايتىلىپ, جاي ايتىلىپ قانا قويماي, ونى شەشۋدٸڭ ناقتى جولدارى دا كٶرسەتٸلدٸ. رەسەيدەگٸ قازاق جاستارى مۇنىڭ بارلىعى ٸسكە اسسا, ەلگە قايتۋعا دايىنبىز دەپ وتىر. ەزٸرگە ولاردىڭ ەشبٸرٸ اسپان تٷستەس تٶلقۇجاتتارىن, ياعني, ازاماتتىقتارىن اۋىستىرماي, جات جۇرتتا ۋاقىتشا جٷر. سەبەبٸ, "ٶز ٷيٸم, ٶلەڭ تٶسەگٸم".

نۇرتاس سولتانۇلى