AQSh-tyń Reseidegi jeti bai biznesmen men olardyń kompaniialaryna, sondai-aq, 17 sheneýnikke qarsy qabyldaǵan sanktsiiasy ondaǵy valiýta naryǵyna birden áser etip, rýbl quldyrap ketti.
Bul Qazaqstan teńgesiniń aldaǵy taǵdyryna áser ete me, joq pa, ekonomister men Ulttyq bank birneshe kúnnen beri óz boljamyn jarysa aityp jatyr. Úkimet otyrysynan keiin jýrnalisterdiń suraǵyna jaýap bergen Ekonomika ministri Timýr Súleimenov te jaǵdaiǵa durys baǵa berý úshin birneshe kún kútý kerek deidi.
"Sanktsiialar jariialanǵannan keiin Reseidiń valiýta naryǵyna árine ózgerip shyǵa keldi. Iaǵni, rýbldiń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamyna korrektsiia jasalǵanyn biz de baiqadyq. Bul jaǵdaidyń bizdiń ekonomikaǵa áserine naqty baǵa berý úshin jaǵdai birneshe kún qalai ózgeretinin kúte turý kerek. Eger rýbl osylai quldyrai berse jáne bul turaqty sipat alsa, onda aitarlyqtai bir yqpaldy biz de baiqaimyz, al, Ulttyq bankpen birge belgili bir jumystardy júrgizýge týra keledi", — deidi Timýr Súleimenov.
"Rýbl quldyrasa, Qazaqstanda Resei taýarlary taǵy da qaptap ketedi"
Al, Qazaqstandaǵy ekonomikalyq saiasat institýtynyń direktory Qaiyrbek Arystanbekov Sputnik Qazaqstan tilshisine óz boljamyn aityp berdi. Sarapshynyń aitýynsha, rýbl quldyrap, teńge bir orynda qalsa, ekonomikamyzdyń básekesi báseńdep ketedi.
"Qazaqstannyń syrtqy saýda naryǵyndaǵy Reseidiń úlesi 20-25 paiyz, sondyqtan rýbl baǵamy teńge baǵamyna áser etpei qoimaidy. Eger rýbl baǵamy quldyrap, al teńge ornynda qalyp otyrsa, bizdiń ekonomikanyń básekege qabilettiligi tómendeidi. Eger Ulttyq bank valiýta baǵamyn ustap tursa, onda bizdiń elimizde Resei taýarlary kúrt arzandap ketedi. 2015 jyly sondai jaǵdai bolǵany esterińizde shyǵar", — deidi Qaiyrbek Arystanbekov.
"Qazaqstandyqtardyń alańdaýyna negiz bar"
Sarapshynyń pikirinshe, ekonomikamyz básekege qabilettiligin joǵaltpaý úshin Ulttyq bank teńgeniń baǵamyn túsirýge mindetti. Rýbl naryǵyndaǵy áser teńgege mindetti túrde yqpal etetindikten, qazaqstandyqtardyń teńge quldyraidy dep alańdaýyna belgili bir deńgeide negiz bar.
"Onyń ústine, biz Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe el bolǵandyqtan, áser etetini sózsiz. Bylaisha aitqanda, Resei rýblniń baǵamy qanshalyqty qulaidy, sonshalyqty teńgeniń dollarǵa degen baǵamy da túsip otyrady. Ulttyq bank teńge kýrsyn ustap tursa da, uzaq ýaqyt ustap tura almaidy", — deidi sarapshy.
Daýdyń basy - AQSh sanktsiiasy
Búkil álemniń buqaralyq aqparat quraldary jazyp jatqandai, 2018 jyldyń 6 sáýirinde AQSh-tyń Qarjy ministrligi Reseidiń 17 laýazymy joǵary sheneýnigi men jeti iri biznesmenine jáne olardyń qolastyndaǵy 14 kompaniiaǵa qarsy sanktsiia jariialaǵan bolatyn.
"Resei úkimeti oligarhtar men úkimettik elitanyń paidasyna qarai tepe-teńdiksiz áreket etip otyr", —dep málim etken edi AQSh-tyń qarjy ministrligi.
Sondyqtan, dúisenbi, 9 sáýir kúngi saýdanyń qorytyndysy boiynsha bir dollardyń baǵasy 2017 jyldyń qarashasynan beri 60,65 rýblge jetti. Sol kúni Reseidiń saýda naryǵy 820 milliard rýbl joǵaltyp aldy.
Bul jaǵdaiǵa Qazaqstan úkimeti nazar aýdaryp, premer-ministr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótetin ekonomikalyq saiasat jónindegi keńeste teńgeniń qysqa merzimdegi taǵdyry talqylandy.
