AQSh prezidenti Qytaiǵa qarsy jańa sanktsiialar engizip, Vladimir Pýtin men Si Tszinpindi 22-23 sáýirde ótetin klimattyń jahandyq ózgerýi máseleleri jónindegi virtýaldy sammitke qatysýǵa shaqyryp otyr. 40-qa jýyq álem eliniń kóshbasshylary qatysatyn konferentsiia tikelei efir arqyly kórsetiledi, dep jazdy Sputnik Kazakhstan RIA Novosti agenttigine silteme jasap.
Vashingtondaǵy jańa ákimshilik bul joly kóregendik tanytyp otyr: mundai sharany ótkizý ideiasynyń ózektiligi joǵary bolýy sonshalyq, onymen eki emes, on qoiandy atyp túsirýge bolady.
Tramp AQSh-ty klimat jónindegi Parij kelisiminen shyǵaryp tastaǵan bolatyn. Al endi osy kelisimge Vashingtondy qaita qosqannan keiin Djo Baiden sammit kezinde Amerika alǵa qarai jyljyp, osy máselede álem kóshbasshysy rólin qaita óz moinyna alýǵa daiyn ekenin kórsete alady.
Alaida klimat problemasy biraz ýaqyttan beri qysym quralyna ainalǵan. Sebebi amerikalyqtar men eýropalyqtar onyń kómegimen ózderiniń ekonomikalyq jáne geosaiasi básekelesteriniń damýyn tejeýge tyrysyp keledi. Onyń ústine óziniń basymdyq rólinen birtindep aiyrylyp bara jatqan qazirgi álemde Batys ekologiia taqyrybyn meilinshe jan-jaqty qoldanýǵa talpynýda. Mysaly, 2023 jyly Eýroodaq parniktik gazdardyń shyǵýy joǵary importtyq ónimderge kómirtek salyǵyn engizedi. Olardyń qataryna munai, gaz, metaldar, tyńaitqyshtar, tsement, iaǵni reseilik eksporttyń edáýir bóligi jatady. Al bul reseilik óndirýshiler úshin úlken synaqqa ainalǵaly tur.
Sonymen qatar uzaq merzimge baǵyttalǵan jahandyq aspektilerden bólek aldaǵy sammitte Aq úi ózi úshin maksimým paidaly etýge tyrysatyn jedel aspektiler de bar.
Resei men Qytaidyń Batyspen qarym-qatynasy qatty shielenisip, halyqaralyq bailanys daǵdarys kezeńinde turǵan shaqta reseilik jáne qytai kóshbasshylary sammitke qatysýǵa shaqyrý jóneltildi. Belgili bir máseleler boiynsha memleketter arasynda kikiljiń bolǵanymen basqa salalar boiynsha áriptestik jalǵasyp jatýynda eshqandai sókettik joq. Bul qalypty jaǵdai.
Djo Baiden Resei prezidenti týraly málimdeme jasaǵan bolatyn. Biraq Ankoridjdegi ekijaqty kezdesý kezinde AQSh memlekettik hatshysynyń Qytaiǵa qatysty ashyq dórekiligi men hattamany buzýyn Vashingtonnyń sanaly saiasaty dep baǵalamasqa amal joq. Bul oqiǵa Beidiń úshin de jaǵymsyz boldy. Sebebi QHR jańa ákimshilik aldyńǵy prezidenttiń antiqytailyq ustanymyn az da bolsa jeńildetedi dep úmittendi. Onyń ústine Djo Baiden de Beijińge qatysty tramptyq daýqumarlyqtan arylyp, "shekti básekelestikke" kóshetinin jariia etken bolatyn.
Alaida qazir jaǵdai tek ýshyǵyp barady. Tramp qytai taýarlaryna qatysty túrli shekteýler engizip, ekonomika salasynda ǵana "soǵysyp" kelse, demokrattar ainalasyndaǵylardyń barlyǵyna demokratiiany, adam quqyqtary men ekologiialyq jaýapkershilikti úiretýge talpynyp jatyr.
Uiǵyrlarǵa qatysty másele boiynsha Qytai úlken synnyń astynda qaldy. Beijiń de qarap otyrmaitynyn kórsetip, jaýapty sanktsiialar enshizýdi qarastyryp jatyr. Al Vashington qytailyq ádisterdi esh negizsiz dep atap otyr. Beijiń jeke tulǵalarǵa emes, antiqytailyq naýqanǵa qoldaý kórsetken H&M, Nike jáne Adidas syndy álemdik alpaýyt brendterdi qara tizimge engizbekshi.
Sol sebepti qorshaǵan orta problemasy talqylanatyn shara Vashington úshin yqpal etý quralyna ainalyp otyr. Sebebi Vladimir Pýtin men Si Tszinpin bul shaqyrýdy elemei qoisa, onda AQSh qos derjavany jaýapsyz dep aiyptap, adamzat problemasyn eskermedi dep kiná taǵa alady.
