Qazaqstannyń balmuzdaq naryǵy óz damýynyń eń qarqyndy kezeńderiniń birin bastan ótkerýde. 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boiynsha elimizdiń balmuzdaq óndirisi turaqty ósim kórsetti. QR Strategiialyq josparlaý jáne reformalar agenttigi Ulttyq statistika biýrosy men salalyq sarapshylardyń derekterine sáikes, óndiris kólemi 35,1 myń tonnaǵa jetip, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 47,4%-ǵa artty, dep habarlaidy ult.kz QR Aýyl sharýashylyǵy ministrligine silteme jasap.
Osy kezeńde ishki naryqtyń syiymdylyǵy 41,2%-ǵa ósi, 31,9 myń tonnany qurady. Al import kólemi nebári 7,1%-ǵa ósip, 5,1 myń tonnaǵa jetti. Bul otandyq óndirýshilerdiń naryqtaǵy úlesiniń nyǵaiyp kele jatqanyn, sheteldik ónimderge táýeldiliktiń azaiǵanyn jáne importty almastyrý úderisiniń jalǵasyp jatqanyn kórsetedi.
Salanyń kóshbasshysy ári Ortalyq Aziiadaǵy eń iri balmuzdaq óndirýshi «Shin-Lain» kompaniiasy bolyp qala beredi. Kompaniia Qazaqstannyń ishki balmuzdaq naryǵynyń shamamen 50%-yn jáne eldegi balmuzdaq eksportynyń 95%-ǵa deiingi úlesin qamtamasyz etedi. Óndiris kóleminiń aitarlyqtai artýyna Almaty oblysynda táýligine 350 tonnaǵa deiin ónim óndirýge qaýqarly jańa joǵary tehnologiialyq óndiristik keshenniń iske qosylýy yqpal etti. Zamanaýi avtomattandyrylǵan jeliler, robottandyrýdyń joǵary deńgeii jáne ónim túrleriniń úzdiksiz keńeiýi kompaniiaǵa óndiris qarqynyn naryqtyń jalpy ósiminen áldeqaida joǵary deńgeide arttyrýǵa múmkindik berdi.
Óndiris kóleminiń ósýi eksport kórsetkishterine de tikelei áser etti. 2026 jylǵy qańtar–mamyr aralyǵynda Qazaqstan 8343 tonna balmuzdaq eksporttap, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 38,5%-ǵa joǵary nátije kórsetti. Osy ýaqytta import kólemi 5145 tonnany qurap, nebári 7,1%-ǵa ǵana ósti. Osylaisha, eksporttyń ósý qarqyny importtan edáýir joǵary bolyp qalyp otyr, al Qazaqstan balmuzdaqtyń netto-eksporttaýshysy retindegi mártebesin senimdi túrde nyǵaitýda.
Qazaqstandyq balmuzdaqtyń negizgi eksporttyq naryǵy burynǵysynsha Resei bolyp tabylady. Bul elge 5748 tonna ónim jóneltildi, bul jalpy eksport kóleminiń shamamen 69%-yn quraidy jáne ótken jylmen salystyrǵanda 39,6%-ǵa artyq. Ekinshi iri baǵyt – Qyrǵyzstan. Bul elge 2019 tonna ónim eksporttalyp, 46,7%-dyq ósim tirkeldi. Bul negizgi eksporttyq naryqtar arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish boldy. Ózbekstanǵa 498 tonna balmuzdaq eksporttaldy. Sonymen qatar Tájikstanǵa 53 tonna, Mońǵoliiaǵa 17 tonna jáne Ázerbaijanǵa 8 tonna ónim jetkizildi. Sonymen birge Qytai naryǵyndaǵy qatysýdy keńeitý jumystary jalǵasýda. Qazirgi tańda jetkizilim kólemin ulǵaitý úshin qajetti retteýshilik jáne logistikalyq máseleler sheshilýde.
Eksporttyń qarqyndy ósýine qaramastan, import qurylymy salystyrmaly túrde turaqty bolyp otyr. Qazaqstanǵa balmuzdaq jetkizetin negizgi elder – Resei 2250 tonna jáne Qyrǵyzstan 2073 tonna, olardyń úlesine jalpy import kóleminiń 84%-dan astamy tiesili. Sonymen birge Belarýsten jetkizilim 118%-ǵa, al Ózbekstannan 78,9%-ǵa ósti. Alaida jekelegen elderden import kóleminiń ulǵaiýyna qaramastan, jalpy import ósimi otandyq óndiris qarqynynan aitarlyqtai tómen bolyp qalyp otyr. Bul Qazaqstannyń balmuzdaq óndirisi salasynyń tabysty damyp kele jatqanyn aiǵaqtaidy.
Óndiris pen eksport kóleminiń joǵary qarqynmen ósýi Qazaqstannyń azyq-túlik ónerkásibiniń halyqaralyq naryqtardaǵy básekege qabilettiliginiń artyp kele jatqanyn kórsetedi. Zamanaýi tehnologiialarǵa, óndiristi avtomattandyrýǵa, sapaly otandyq sút shikizatyn paidalanýǵa jáne eksporttyq infraqurylymdy damytýǵa salynǵan investitsiialar ishki suranysty tolyq qamtamasyz etip qana qoimai, eksport geografiiasyn da turaqty túrde keńeitýge múmkindik beredi. Aldaǵy jyldary bul Qazaqstannyń Ortalyq Aziia, TMD, Taiaý Shyǵys jáne Shyǵys Aziia naryqtaryndaǵy pozitsiiasyn odan ári nyǵaityp, eldiń shikizattyq emes eksportynyń turaqty ósýine qosymsha múmkindik beredi.
