قازاقستاننىڭ بالمۇزداق نارىعى ٶز دامۋىنىڭ ەڭ قارقىندى كەزەڭدەرٸنٸڭ بٸرٸن باستان ٶتكەرۋدە. 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلٸمٸزدٸڭ بالمۇزداق ٶندٸرٸسٸ تۇراقتى ٶسٸم كٶرسەتتٸ. قر ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جەنە رەفورمالار اگەنتتٸگٸ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى مەن سالالىق ساراپشىلاردىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 35,1 مىڭ تونناعا جەتٸپ, ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 47,4%-عا ارتتى, دەپ حابارلايدى ult.kz قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
وسى كەزەڭدە ٸشكٸ نارىقتىڭ سىيىمدىلىعى 41,2%-عا ٶسٸ, 31,9 مىڭ توننانى قۇرادى. ال يمپورت كٶلەمٸ نەبەرٸ 7,1%-عا ٶسٸپ, 5,1 مىڭ تونناعا جەتتٸ. بۇل وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ نارىقتاعى ٷلەسٸنٸڭ نىعايىپ كەلە جاتقانىن, شەتەلدٸك ٶنٸمدەرگە تەۋەلدٸلٸكتٸڭ ازايعانىن جەنە يمپورتتى الماستىرۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ جالعاسىپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ.
سالانىڭ كٶشباسشىسى ەرٸ ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٸرٸ بالمۇزداق ٶندٸرۋشٸ «شين-لاين» كومپانيياسى بولىپ قالا بەرەدٸ. كومپانييا قازاقستاننىڭ ٸشكٸ بالمۇزداق نارىعىنىڭ شامامەن 50%-ىن جەنە ەلدەگٸ بالمۇزداق ەكسپورتىنىڭ 95%-عا دەيٸنگٸ ٷلەسٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ايتارلىقتاي ارتۋىنا الماتى وبلىسىندا تەۋلٸگٸنە 350 تونناعا دەيٸن ٶنٸم ٶندٸرۋگە قاۋقارلى جاڭا جوعارى تەحنولوگييالىق ٶندٸرٸستٸك كەشەننٸڭ ٸسكە قوسىلۋى ىقپال ەتتٸ. زاماناۋي اۆتوماتتاندىرىلعان جەلٸلەر, روبوتتاندىرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيٸ جەنە ٶنٸم تٷرلەرٸنٸڭ ٷزدٸكسٸز كەڭەيۋٸ كومپانيياعا ٶندٸرٸس قارقىنىن نارىقتىڭ جالپى ٶسٸمٸنەن ەلدەقايدا جوعارى دەڭگەيدە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸ ەكسپورت كٶرسەتكٸشتەرٸنە دە تٸكەلەي ەسەر ەتتٸ. 2026 جىلعى قاڭتار–مامىر ارالىعىندا قازاقستان 8343 توننا بالمۇزداق ەكسپورتتاپ, ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 38,5%-عا جوعارى نەتيجە كٶرسەتتٸ. وسى ۋاقىتتا يمپورت كٶلەمٸ 5145 توننانى قۇراپ, نەبەرٸ 7,1%-عا عانا ٶستٸ. وسىلايشا, ەكسپورتتىڭ ٶسۋ قارقىنى يمپورتتان ەدەۋٸر جوعارى بولىپ قالىپ وتىر, ال قازاقستان بالمۇزداقتىڭ نەتتو-ەكسپورتتاۋشىسى رەتٸندەگٸ مەرتەبەسٸن سەنٸمدٸ تٷردە نىعايتۋدا.
قازاقستاندىق بالمۇزداقتىڭ نەگٸزگٸ ەكسپورتتىق نارىعى بۇرىنعىسىنشا رەسەي بولىپ تابىلادى. بۇل ەلگە 5748 توننا ٶنٸم جٶنەلتٸلدٸ, بۇل جالپى ەكسپورت كٶلەمٸنٸڭ شامامەن 69%-ىن قۇرايدى جەنە ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 39,6%-عا ارتىق. ەكٸنشٸ ٸرٸ باعىت – قىرعىزستان. بۇل ەلگە 2019 توننا ٶنٸم ەكسپورتتالىپ, 46,7%-دىق ٶسٸم تٸركەلدٸ. بۇل نەگٸزگٸ ەكسپورتتىق نارىقتار اراسىنداعى ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش بولدى. ٶزبەكستانعا 498 توننا بالمۇزداق ەكسپورتتالدى. سونىمەن قاتار تەجٸكستانعا 53 توننا, موڭعوليياعا 17 توننا جەنە ەزەربايجانعا 8 توننا ٶنٸم جەتكٸزٸلدٸ. سونىمەن بٸرگە قىتاي نارىعىنداعى قاتىسۋدى كەڭەيتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. قازٸرگٸ تاڭدا جەتكٸزٸلٸم كٶلەمٸن ۇلعايتۋ ٷشٸن قاجەتتٸ رەتتەۋشٸلٸك جەنە لوگيستيكالىق مەسەلەلەر شەشٸلۋدە.
ەكسپورتتىڭ قارقىندى ٶسۋٸنە قاراماستان, يمپورت قۇرىلىمى سالىستىرمالى تٷردە تۇراقتى بولىپ وتىر. قازاقستانعا بالمۇزداق جەتكٸزەتٸن نەگٸزگٸ ەلدەر – رەسەي 2250 توننا جەنە قىرعىزستان 2073 توننا, ولاردىڭ ٷلەسٸنە جالپى يمپورت كٶلەمٸنٸڭ 84%-دان استامى تيەسٸلٸ. سونىمەن بٸرگە بەلارۋستەن جەتكٸزٸلٸم 118%-عا, ال ٶزبەكستاننان 78,9%-عا ٶستٸ. الايدا جەكەلەگەن ەلدەردەن يمپورت كٶلەمٸنٸڭ ۇلعايۋىنا قاراماستان, جالپى يمپورت ٶسٸمٸ وتاندىق ٶندٸرٸس قارقىنىنان ايتارلىقتاي تٶمەن بولىپ قالىپ وتىر. بۇل قازاقستاننىڭ بالمۇزداق ٶندٸرٸسٸ سالاسىنىڭ تابىستى دامىپ كەلە جاتقانىن ايعاقتايدى.
ٶندٸرٸس پەن ەكسپورت كٶلەمٸنٸڭ جوعارى قارقىنمەن ٶسۋٸ قازاقستاننىڭ ازىق-تٷلٸك ٶنەركەسٸبٸنٸڭ حالىقارالىق نارىقتارداعى بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸنٸڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. زاماناۋي تەحنولوگييالارعا, ٶندٸرٸستٸ اۆتوماتتاندىرۋعا, ساپالى وتاندىق سٷت شيكٸزاتىن پايدالانۋعا جەنە ەكسپورتتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار ٸشكٸ سۇرانىستى تولىق قامتاماسىز ەتٸپ قانا قويماي, ەكسپورت گەوگرافيياسىن دا تۇراقتى تٷردە كەڭەيتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. الداعى جىلدارى بۇل قازاقستاننىڭ ورتالىق ازييا, تمد, تاياۋ شىعىس جەنە شىعىس ازييا نارىقتارىنداعى پوزيتسيياسىن ودان ەرٸ نىعايتىپ, ەلدٸڭ شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتىنىڭ تۇراقتى ٶسۋٸنە قوسىمشا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
