Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Serik Jumanǵarin taýarlyq gazdyń ishki naryǵyna kvota engizýdi usyndy, dep habarlaidy QazAqparat.
«Búginde taýarlyq gazdyń 95%-yn «QazaqGaz» AQ monopoliialyq quqyqpen usynyp otyr. Ishki naryqqa búgin 18,6 mlrd tekshe metr, eksportqa Qytai baǵytynda 7,2 mlrd tekshe metr gaz jóneltken. Sonymen birge, ishki naryqty tutyný kólemi únemi ósip kele jatqandyqtan, eksport únemi qysqarýda. Ishki naryqta baǵany qalyptastyrý júiesi ashyq emes. Munda 1000 tekshe metr gazdyń baǵasy 600-den 10 myń teńgege deiin qubylady. Ishki naryqqa gaz jetkizý tártibi naqtylanbaǵan», - dedi Serik Jumanǵarin.
Agenttik basshysy «QazaqGaz» kompaniiasynyń qazirgi tártip boiynsha taýarlyq gaz satýdan 47% tabys kórip otyrǵanyn atady. Ol tabystyń bir bóligi qaryzdardy óteýge jumsalatyn kórinedi.
«Kezinde «QazTransGaz» AQ-ǵa basym quqyq berý el óńirlerin aýqymdy gazdandyrý, magistraldyq, taratýshy gaz qubyrlaryn salý qajettiligimen negizdeldi. Mysaly, «Saryarqa» gaz qubyry «AstanaGaz QMG» AQ qarajaty jáne Eýraziialyq Damý Banki men Halyq Bankten alynǵan qaryz esebinen qarjylandyryldy. Al óńirlik taratý jelileri tarif esebinen, iaǵni qarapaiym halyqtyń qaltasynan qarjylandyrylady. Gazdandyrý kartasyndaǵy negizgi ereje oryndalmaityny túsinikti. Taýarlyq gazdy tasymaldaý naryǵynda «Intergaz Ortalyq Aziia» AQ, «Aziia gaz qubyry» JShS jáne «Beineý Shymkent Gaz Qubyry» JShS jáne «QazTransGaz Aimaq» AQ taratý jelileri bar. Munda tabiǵi monopoliialar sýbektileri shyǵyndarynyń 35%-y memlekettik tariftik retteýden shyǵarylyp, aýtsorsingke berildi. Saldarynan, 2019 jyldan bastap 2021 jylǵa deiin osy jumystardyń quny 5,4 mlrd teńgeden 7,7 mlrd teńgege deiin nemese 42% ósti», - dedi ol.
Sondai-aq, ol taýarlyq gazdy bólshek saýdada ótkizý naryǵynda naryqty monopoliiasyzdandyrý protsesi bastalǵanyn málim etti. Mysaly, respýblikanyń 6 óńirinde jeke operatorlardyń úlesi 15-20%-ǵa jetken. «QazTransGaz Aimaq» AQ taýarlyq gazdy ótkizýdiń bólshek saýda naryǵynda oryndalatyn jumystar kóleminiń shamamen 70%-yn bógde uiymdarǵa aýtsorsingke bergen.
«Gaz baǵasyn memlekettik retteý saqtalsyn degen usynysymyz bar. Bul rette kvotalardy qalyptastyrýdyń naqty jáne ashyq ólshemsharttaryn aiqyndai otyryp, ishki naryqqa gaz jetkizýdi kvotalaý tetigin engizý qajet.
Sondai-aq, ishki naryqqa birjadan tys gaz jetkizýge qol jetkizý erejelerin qabyldai otyryp, taýarlyq gazdy satyp alýǵa jáne ony ishki naryqqa ótkizý isinde «QazaqGaz»-ǵa berligen airyqsha quqyqty joiý kerek. Degenmen, «QazaqGaz»-dyń syrtqy naryqta gaz satýǵa berilgen airyqsha quqyǵyn saqtaý usynylady», - dedi Serik Jumanǵarin.
