Qazaqstannyń Aýyl sharýashylyǵy ministrligi turǵyndarǵa shilde aiynyń sońyna deiin qarbyz tutynýǵa asyqpaýǵa keńes berdi. Ásirese bul usynys balalarǵa qatysty ekenin vedomstvo ókilderi atap ótti, dep habarlaidy ult.kz.
Úkimettegi brifing barysynda Aýyl sharýashylyǵy vitse-ministri Azat Sultanov qarbyzdyń birneshe maýsymda ósiriletinin aitty. Onyń sózinshe, eń qaýipsiz kezeń – shildeniń sońy men qyrkúiek aiynyń aralyǵy. Dál osy ýaqytta baqsha ónimderi tabiǵi jolmen pisip jetilip, qosymsha ósý stimýliatorlary men tyńaitqyshtarsyz ósiriledi.
«Sondyqtan ázirge, ásirese balalarǵa, qarbyz jemei turǵan durys. Bul – meniń sarapshy retindegi pikirim», – dedi Azat Sultanov.
Sonymen qatar vitse-ministr qazirgi tańda saýdada satylyp jatqan importtyq jáne elimizdiń ońtústik óńirlerinen jetkiziletin jemis-kókónis ónimderiniń barlyǵy mindetti fitosanitarlyq baqylaýdan ótetinin aitty. Bul tekserýler barysynda ónimder ziiankester men túrli aýrýlardyń bar-joǵyna tekseriledi.
Alaida fitosanitarlyq baqylaýdan bólek, ónim quramynda himiialyq zattardyń shamadan tys qoldanylýy da mańyzdy másele bolyp qala beredi. Mundai jaǵdailardy anyqtaý jáne baqylaý jumystaryn Aýyl sharýashylyǵy ministrligi sanitariialyq-epidemiologiialyq qyzmetpen birlesip júrgizedi.
Vedomstvo ókilderi bul málimdeme qarbyzdy satýǵa nemese tutynýǵa tyiym salý emes, halyqtyń densaýlyǵyn saqtaý maqsatynda berilgen saqtyq sipatyndaǵy usynys ekenin atap ótti.
Qarbyzdy qalai durys tańdap, tutynǵan jón?
Mamandardyń aitýynsha, qarbyzdyń tabiǵi pisetin maýsymy – shildeniń sońy men tamyz aiy. Osy kezeńde pisken ónimniń quramynda nitrat mólsheri tómen bolyp, densaýlyqqa qaýipsizdeý sanalady. Erte shyqqan qarbyzdardy satyp alǵanda olardyń qai jerde ósirilgenine jáne satýshynyń senimdiligine nazar aýdarý qajet.
Qarbyz satyp alarda qabyǵy bútin, jarylmaǵan jáne kesilmegen bolýyna mán bergen jón. Mamandar jol jieginde nemese kúnniń astynda uzaq jatqan qarbyzdy almaýǵa keńes beredi. Sondai-aq jemisti paidalanar aldynda qabyǵyn aǵyn sýmen jaqsylap jýý qajet. Bul bakteriialardyń ishki bólikke túsý qaýpin azaitady.
Qarbyzdyń paidasy qandai?
Qarbyzdyń shamamen 90 paiyzy sýdan turady. Ol aǵzadaǵy sý teńgerimin saqtaýǵa kómektesedi, shóldi basady jáne quramyndaǵy kalii, magnii, A jáne S dárýmenderi arqyly organizmdi paidaly zattarmen qamtamasyz etedi. Sonymen qatar antioksidanttarǵa bai bolǵandyqtan júrek-qantamyr júiesine oń áser etýi múmkin.
Qansha mólsherde jegen durys?
Dietologtardyń aitýynsha, eresek adamǵa kúnine shamamen 400–500 gramm, al balalarǵa 300–400 gramnan artyq qarbyz jeý usynylmaidy. Ony shamadan tys tutyný qandaǵy qant deńgeiiniń joǵarylaýyna jáne as qorytý júiesine salmaq túsirýi múmkin.
Kimderge saq bolǵan jón?
Qant diabeti bar adamdar, asqazan-ishek joldarynyń sozylmaly aýrýlarynan zardap shegetinder, sondai-aq kishkentai balalar men júkti áielder qarbyzdy saqtyqpen ári mólshermen tutynǵany durys. Eger qarbyzdy jegennen keiin júrek ainý, qusý, ishtiń ótýi nemese álsizdik baiqalsa, dereý dárigerge qaralǵan jón.
