Prokýratýra organdarynyń ótinishterdi qaraý praktikasy qandai?

Prokýratýra organdarynyń ótinishterdi qaraý praktikasy qandai?


Jeke jáne zańdy tulǵalardyń ótinishterin jan-jaqty, sapaly qaraý, azamattardyń buzylǵan quqyqtaryn qalpyna keltirý - prokýrorlar jumysynyń basty baǵytynyń biri.

Osy jyldyń basynan prokýratýra organdaryna azamattar men zańdy tulǵalardan 198 myńnan astam ótinish kelip túsken, olardy qaraý nátijeleri boiynsha 18 myńnan astam aryz berýshilerdiń quqyqtary qorǵaldy, anyqtalǵan buzýshylyqtardy joiý týraly 300-den astam prokýrorlyq qadaǵalaý aktileri engizildi.

63 myńnan astam azamat prokýrorlardyń jeke qabyldaýynda boldy, olardyń ishinde 28 myń 500-in prokýratýra organdarynyń basshylyǵy qabyldady.

Prokýratýra organdaryna kelip túsken ótinishterdiń jartysyna jýyǵy nemese 45 % (90 myń) qylmystyq protsestiń sotqa deiingi satysyna qatysty bolǵan, 22 % (43 myń) - áleýmettik-ekonomikalyq salaǵa jáne 12 % (23 myń) qylmystyq, azamattyq jáne ákimshilik ister jónindegi sot aktilerimen kelispeýine bailanysty.

Qanaǵattandyrǵan ótinishterdiń eń kóp sany nemese 54 % (10 myń) sotqa deiingi tergep-tekserý organdarynyń aktileri men áreketterine (áreketsizdigine) berilgen shaǵymdardy quraidy

Ótinishterdiń úshten biri (70 myń) quzyreti boiynsha qaraý úshin basqa organdar men vedomstvolarǵa joldandy.

Ózderiniń máselelerin prokýratýra organdaryna jibergen kezde  aryz berýshiler kóp jaǵdaida ótken jyldan bastap qoldanysqa engizilgen prokýrorlardyń ótinishterdi qaraýynyń jańa tártibinen habarsyz ekeni baiqalady.

«Prokýratýra týraly» Zańǵa sáikes prokýratýra organdary budan bylai ótinishterdi mynadai, eger:

- Prezidenttiń tapsyrmasy bolǵan;

- adamnyń  ómiri  men densaýlyǵyna, qoǵamnyń jáne memlekettiń ekonomikasy men qaýipsizdigine orny tolmas saldarǵa alyp keletin qater tóngen;

- densaýlyǵynyń fizikalyq nemese psihikalyq buzylýyna jáne ózge de mán-jailarǵa bailanysty adam ózin-ózi qorǵai almaǵan;

- shektelmegen adamdar qatarynyń quqyǵyn buzǵan, iaǵni obektivti túrde adamdar qataryn anyqtaý múmkin bolmaǵan jaǵdailarda qaraidy.

Bul rette, ótinishterdiń atalǵan sanatyn prokýrorlar quqyq qorǵaý organdarynyń jáne arnaýly memlekettik organdardyń qyzmetinde zańdylyqtyń buzylýy nemese onyń bolý qateri, sondai-aq baqylaýshy nemese qadaǵalaýshy organnyń múddeler qaqtyǵysy bolǵan ne olardyń sheshimine shaǵymdanǵan jaǵdailarda ǵana qaraidy.

Sondyqtan, eger ótinishter atalǵan kriteriilerge sáikes kelmese, onda azamattar men zańdy tulǵalar ózderiniń quqyqtaryn qorǵaý úshin tikelei ýákiletti organdarǵa ne sotqa júginýi qajet.

Bul talaptar, qaraý tártibi qylmystyq protsestik, azamattyq protsestik, ákimshilik quqyq buzýshylyq zańnamalarynda, sondai-aq jedel-izdestirý jáne qarsy barlaý qyzmeti salasyndaǵy zańnamalarda belgilengen ótinishterge qoldanylmaidy.

2017 jyldan bastap azamattyq ister boiynsha sottar sheshimderine narazylyq keltirý týraly prokýrorlardyń ótinishhattaryn qaraý tártibi ózgergenine sondai-aq nazarlaryńyzdy aýdaramyz.

APK-niń 435-babynyń jańa redaktsiiasyna sáikes protseske qatysýshylardyń ótinishhattary boiynsha Bas Prokýror prokýrorlardyń qatysýlarymen qaralǵan azamattyq ister boiynsha ǵana narazylyq keltirýge quqyly.

APK-niń 54-babynyń 2-bóligi prokýrordy úsh jaǵdaida, eger daý memlekettiń, qoǵamnyń nemese ózin-ózi qorǵai almaityn azamattardyń múddelerin qozǵaityn bolsa ǵana, qatysýǵa mindetteidi.

Bul Bas prokýratýra budan bylai basqa daýlar boiynsha sot aktilerine Joǵarǵy Sotqa narazylyq keltirý týraly ótinishhatty qarai almaidy degendi bildiredi.

Azamattar men zańdy tulǵalar zańdy kúshine engen sheshimderge Joǵarǵy Sotqa shaǵymdanýy tiis.

Joǵaryda kórsetilgen talaptardy bilýi aryz berýshilerge  birden qajetti adresatqa júginýge múmkindik beredi, bul olar kóterip otyrǵan problemanyń sheshilýin jyldamdatady.

2017 jyly 100 naqty qadam – Ulttyq josparyn iske asyrý sheńberinde Bas prokýratýranyń jáne oblys prokýratýralarynyń janynan qurylǵan Quqyq qorǵaý qyzmetteriniń ortalyqtary azamattarǵa olardyń quqyqtyq daýlaryn sheshý kezinde eleýli kómek kórsetip otyrǵanyn atap ótý qajet.

Ortalyqtardyń negizgi mindetteri qol jeterlik qyzmet kórsetý, shaǵymdardy jedel sheshý, quqyq qorǵaý organdaryna azamattardyń senimderin arttyrý, ákimshilik kedergiler men asyra biýrokratizmdi joiý bolyp tabylady.

Olarda kún saiyn tájiribeli prokýrorlar qabyldaýdy júzege asyrady, advokattar, mediatorlar, sot oryndaýshylary, probatsiia qyzmetiniń jáne basqa da memlekettik organdardyń ókilderi bilikti jáne tegin quqyqtyq qyzmet kórsetedi.

Aǵymdaǵy jyly respýblikanyń ortalyqtarynda 27 myńnan astam azamatqa quqyqtyq kómek kórsetildi.